Mahkemesi : ...Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
Tarihi : 05.07.2011
No : 2008/531-2011/552
Dava, rücuan tazminat istemine ilişkindir.
Mahkemece verilen 05.07.2011 tarihli 2008/531E. 2011/522 Sayılı karar Dairemizin ..... tarihli ve ...E., ... Sayılı Kararı ile onanmasından sonra davacı kurum avukatının 16.03.2015 tarihli dilekçesi üzerine mahkemece 16.03.2015 tarihli ek karar ile talebin yargılamanın iadesine yönelik olduğu kabulü ile davacı kurum talebinin reddine karar verilmiştir.
Mahkemece verilen 16.03.2015 tarihli Ek kararın davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi
Davacı kurum avukatı 16.03.2015 tarihli dilekçesi ile aslen 12.09.2008 tarihli trafik kazasında vefat eden başka bir sigortalıya yapılan kurum ödemeleri nedeniyle aynı mahkemenin başka bir esasında kayıtlı olan davada birleştirme kararının verildiği fakat temyiz incelenmesinde verilen ilk kararın incelenmesine rağmen birleştirilmesine karar verilen dava dosyası ile herhangi bir irdeleme yapılmadığı gerekçesi ile, birleştirilen diğer dava dosyasının tefriki ile yargılamaya devam edilmesini talep ettiği, mahkemece 16.03.2015 tarihli ek karar ile talebin yargılamanın iadesine yönelik olarak algılanması nedeniyle talebin reddine karar verildiği anlaşılmakta ise de verilen kararın yanılgılı değerlendirmeye tabi olduğu anlaşılmaktadır.
6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanununun 114/1-i maddelerinde tanımlanan şekilde bir kesin hüküm ile çözümlenmiş olması da dava şartıdır. Bu şart olumsuz dava şartı olarak adlandırılır.
Kesin hüküm, hem bireyler için hem de devlet için hukuki durumda bir kararlılık ortaya koyar. Bununla, hukuki güvenlik ve yargı erkine güven sağlandığından kamu yararı ile doğrudan ilgilidir.
./...
Hemen belirtilmelidir ki, kesin hükmün amacı; kişiler arasındaki uyuşmazlıkların kesin bir biçimde çözümlenmesidir. Bu amacın gerçekleşmesinde, hem kişilerin hem de Devletin yararı vardır. Çünkü kişiler, uyuşmazlığın kesin bir biçimde sonuçlanması için dava sırasında bütün olanaklarını kullanırlar ve dava sonucunda verilecek kararla artık, bu uyuşmazlığın sona ermesini isterler. Bu açıdan, Devletin de menfaati söz konusudur. Çünkü Devlet, mahkemelerin sınırsız bir biçimde aynı uyuşmazlık (dava) ile sürekli ve yinelenerek meşgul edilmesini istemez.
Dava konusu uyuşmazlık hakkında kesin hüküm bulunuyorsa, aynı konuda, aynı taraflar arasında ve aynı dava sebebine dayanılarak yeni bir dava açılamaz.
Kesin hüküm itirazı, davanın her aşamasında ileri sürülebilir ve mahkemenin de; (Yargıtay’ın da) davanın her aşamasında kesin hükmün varlığını kendiliğinden gözetip, davayı kesin hükümden (dava şartı yokluğundan) reddetmesi gerekir. Yine kesin hüküm itirazı mahkemede ileri sürülmemiş olsa dahi, ilk defa Yargıtay'da (temyiz veya karar düzeltme aşamasında) ve dahası bozmadan sonra da ileri sürülebilir. Bu bakımdan usulü kazanılmış hakkın istisnasıdır ve tarafların iradesine de bağlı olmayan mutlak bir etkiye sahiptir. O nedenle kesin hükmün varlığının, yargılamanın bir kesiminde nazara alınmamış olması diğer bir kesiminde ele alınmasını engellemez.
Maddi anlamda kesin hükmün koşulları 1086 sayılı HUMK’nun 237. maddesinde açıklanmıştır. Birinci dava ile ikinci davanın müddeabihlerinin (konusunun), dava sebeplerinin (vakıaların) ve taraflarının aynı olması maddi anlamda kesin hüküm oluşturur.
6100 sayılı HMK’nun 303/1. maddesi de “Bir davaya ait şeklî anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir.” şeklinde benzer bir düzenleme içermektedir.
Kesin hükmün ilk koşulu, her iki davanın taraflarının aynı kişiler olması; ikinci koşulu, müddeabihin aynılığı; üçüncü koşulu ise, dava sebebinin aynı olmasıdır.
Kesin hükmün ikinci koşulu olan müddeabih, dava konusu yapılmış olan hak, yani dava ile elde edilmek istenilen sonuçtur. Önceki dava ile yeni davanın müddeabihlerinin (konularının) aynı olup olmadığını anlamak için hakimin, eski davada verilen kararın hüküm fıkrası ile yeni davada ileri sürülen talep sonucunu karşılaştırması gerekir. Eski ve yeni davanın konusu olan maddi şeyler fiziki bakımdan aynı olsa bile, bu şeyler üzerinde talep olunan haklar değişikse, müddeabihler aynı değil demektir.
Kesin hükmün üçüncü koşulu ise dava sebebinin aynı olmasıdır. Dava sebebi, hukuki sebep olmayıp, davacının davasını dayandırdığı vakıalardır. Öyle ise; her iki davanın da dayandığı maddi vakıalar (olaylar) aynı ise, diğer iki koşulun da bulunması halinde kesin hükmün bulunduğundan söz edilebilir.
Kesin hüküm ancak konusunu teşkil eden iddia hakkında geçerli olabilir; bu nitelikteki bir hüküm nedeniyle yeniden söz konusu edilemeyecek olan, hüküm
../...
fıkrasında karara bağlanan husustur. Zira hüküm olmayan yerde kesinlik de olamaz. Bu nedenle olumlu veya olumsuz olarak karara bağlanmamış olan bir iddia her zaman yeni bir davaya konu yapılabilir.
Diğer taraftan yargılamanın yenilenmesi usulü tamamen farklı bir kavram olup, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 374–381(dâhil) maddelerinde düzenlenmiş olup, Kanunun 375’inci maddesinde sınırlı olarak sayılmış olup, kıyas yolu ile bunların genişletilmesi olanaksızdır.
Somut olayda, davacı kurum avukatının 16.03.2015 tarihli talebi dosyaların tefrik edilmesine yönelik olup, talebinde yargılamanın yenilenmesi sözkonusu olmadığı için, yukarıda yapılan hukuki irdelemeler kapsamında, mahkemece tefrik hakkındaki talebin irdelenmesi ve olumlu veya olumsuz bir karar verilmesi gerekirken, hatalı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece yanılgılı değerlendirme yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davacı kurum avukatının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve temyize konu 16.03.2015 tarihli ek karar bozulmalıdır.
S O N U Ç : Temyiz edilen ek kararın yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 30.11.2015 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy