(506 S. K. m. 79) (5510 S. K. m. 86)
Dava ve Karar: Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, ilamda belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir.
Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Yasanın 79/10. maddesi ve 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi olup anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar, kamu düzeni ile ilgili olduğundan, özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde, kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Somut olayda davacılar murisinin, 01.11.2005-26.10.2011 tarihleri arasında, dava dilekçesinde ayrılan üç dönem şeklinde, davalı şirkete ait balık reyonunda kesintisiz olarak çalıştığının tespitini istediği davada, dosyaya ibraz edilen belgelerin incelenmesinde; davacının, davalı şirket bünyesinde işçi sıfatıyla çalışmasından ötürü 24.01.2006-30.07.2007 tarihleri arasında toplam 548 gün Kuruma bildirim yapıldığı, yine aynı davalı şirket ile ölen çalışan arasında işe giriş tarihli belirsiz süreli sözleşme imzalandığı ve davacılar murisinin davalı şirketi ibra ettiğini içerir imzalı çıkış tarihi olan 30.07.2007 günlü belge tanzim edildiği; devamında 14.12.2007 tarihli giriş 01.05.2008 tarihli çıkış ile bu kez davalı şirkete ait alışveriş merkezinde balık reyonunu işlettiği anlaşılan davalı ... tarafından Kuruma toplam 139 gün bildirim yapıldığı işe giriş bildirgelerindeki ve ibranamedeki imzaların ölen çalışanın eli ürünü olduğu bilirkişi incelemesi ile teyit edildiği sabit olmakla; Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş ise de, yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli ve elverişli değildir.
Mahkemece yukarıda değinilen bilgiler dahilinde, kendiliğinden araştırma yapılarak, davacının gösterdiği delillerle yetinilmeyip ölen murisin çalışmasının gerçekliği, işin ve işyerinin kapsam ve niteliğiyle süresinin belirlenebilmesi amacıyla; dinlenen bordro ve davacı tanığı beyanlarının dava konusu dönemde çalışma iddiasını aydınlatmaya yeterli olmadığının kabulü ile re'sen seçilecek dönem bordro tanıkları ile aynı çevrede işyeri olan işveren ya da bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişilere ulaşılmaya çalışılarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, bunların bulunmaması yada hazır edilememeleri halinde komşu evlerde, işyerlerinde yaşayanlar yine kolluk araştırması ile tespit edilerek veyahut Kurumdan sorulmak suretiyle belirlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, yapılacak tarafsız tanık araştırması hem öncesinde hizmet bildiriminde bulunan davalı şirket ve davalı işveren nezdinde, hem de ölenin bir süre çalıştığı ileri sürülen balık hali kapsamında yapılmalı; yine aynı yöndeki bir kısım tanık beyanlarının ölen murisin bir dönem S. adlı bir şahısla ortak balık dükkanı işlettiğine ilişkin beyanları esas alınarak, gerek bu yönde beyanda bulunan tanıklar tekrar huzura alınıp sorularak, gerekse kolluk marifetiyle adı gecen şahsa ulaşılmaya çalışılıp, tanık sıfatıyla beyanı tespit edilmeli; dinlenen tanık beyanları arasında çelişki bulunması halinde bu çelişki giderilmeli; balık halinin ilgili resmi birimine davacının murisinin hal nezdinde balık satışı yapıp yapmadığı, buna ilişkin işyeri işletip işletmediği sorularak, gelen yazı cevabına göre bu hususta oluşan tereddütler giderilmeli; böylece gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece, belirtilen maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmadan eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde hüküm tesis edilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle temyiz edilen hükmün BOZULMASINA, temyiz harcının istem halinde davacıya iadesine, 16.02.2016 gününde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy