Mahkemesi :İş Mahkemesi
Dava, sigorta primine esas kazanç (ücret) tutarının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Hükmün, taraf avukatları tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Somut olay incelendiğinde; davacının davalı işyerinde 1999 yılından itibaren 23 yıl çalıştığı ve bu süre boyunca sigorta primlerinin eksik yatırıldığı,iş bu dava ile primlerin gerçek maaş üzerinden yatırılması gerektiğinin tespitine karar verilmesini istenildiği görülmüştür.
Mahkemece, işçi alacakları dosyasında belirlenen ücret, tanık beyanı ve emsal araştırmalar sonucu bildirilen sonuçlar dikkate alınarak, davacının 20.05.2008 ile 17.01.2014 tarihleri arasında asgari ücretin % 10 fazlası tutarında ücretle çalıştığının tespitine karar verildiği görülmüştür.
Hizmet akdine tabi olarak geçen ve davalı Kuruma bildirilen zorunlu sigortalılık sürelerinde asgari ücretin üzerinde ücretle çalışıldığının tespitine ilişkin davanın yasal dayanakları olan 506 sayılı Kanunun “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.
Diğer taraftan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun; 288. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, 289. maddesinde, 288. madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 292. maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 200. ve 202. maddelerinde de bu düzenlemeler korunarak senetle kanıtlama zorunluluğunda parasal sınır 2.500,00 TL olarak belirlenmiş, anılan Kanunun geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında, bu Kanunun, senetle ispat, istinaf ve temyiz ile temyizde duruşma yapılmasına ilişkin parasal sınırlarla ilgili hükümlerinin Kanunun yürürlüğe girmesinden önceki tarihte açılmış olan dava ve işlerde uygulanmayacağı hüküm altına alınmıştır. Şu durumda senetle kanıtlamada parasal sınırlar; 2005 yılı için 400,00 TL, 2006 yılı için 430,00 TL, 2007 yılı için 460,00 TL, 2008 yılı için 490,00 TL., 2009 yılı için 540,00 TL, 2010 yılı için 550,00 TL, 2011 yılı için 590,00 TL, 01.10.2011 gününden itibaren açılan davalar yönünden ise 01.10.2011 tarihinden itibaren 2.500,00 TL olarak uygulanmaktadır.
Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.
Davacının maaşı olarak yatırılan tutarlar ile davacının imzasını içeren ücret ödeme bordroları ve ücret hesap pusulalarında yazılı miktarlar karşılaştırılmalı, banka kayıtları araştırılmalı, banka kayıtları varsa veya ücret ödeme bordrolarında davacı imzası yer alıyorsa bunların yazılı delil niteliğinde olduğu gözetilmeli, bu durumda imzalı belgelerin aksinin ancak eş değer belgelerle kanıtlanması gerektiği dikkate alınmalıdır.
Önemle belirtilmelidir ki bu tür davalarda senetle kanıtlama zorunluluğu yönünden brüt ücretin dikkate alınması gerekmekte olup öngörülen parasal sınırları aşmayan ücret alma iddialarında, dönemsel sigorta primleri bordroları ile aylık prim ve hizmet belgelerinde bildirimleri yapılan sigortalıların bilgi ve görgülerine başvurulmalı, ilgili meslek örgütlerinden ücret araştırması yapılmalı, yazılı delil başlangıcı niteliğindeki deliler ve toplanan tüm kanıtlar değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmelidir.
Anılan yasal düzenleme ve açıklamalar ışığında dava değerlendirildiğinde, 01.10.2011 tarihinden önceki ve sonraki dönem yönünden yukarıda belirtilen kriterler dikkate alınmalı, 01.10.2011 dönemine ilişkin olarak ise iddia edilen brüt ücretin 2.500,00 TL'yi geçip geçmediği açıklıkla belirlendikten sonra yukarıdaki ilkeler kapsamında irdeleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulmalıdır.
Üzerinde durulması gereken diğer bir husus ise, mahkemece, yargı kararı ile hak kazanılan ücret niteliğindeki kazançların hak kazanıldığı dönemlerin prime esas kazançlarına dahil edilmesi isabetsiz olup, hizmet akdinin işçilik alacaklarına dair kararın kesinleşmesinden önce sona ermiş olması karşısında, yapılan ödemelerin çalışmanın geçtiği son ayın prime esas kazancında gözetilmesi gerektiğinin dikkate alınmaması, çalışmaların geçtiği son ay haricindeki prime esas kazanç tutarı yönünden, yukarıda açıklanan ispat kuralları çerçevesinde yeterli araştırma yapılmaması, usul ve yasaya aykırıdır.
1-Davacı vekilinin temyiz talebinin reddi gerekir.
2-Davalılar vekillerinin temyizi yönünden;
Somut olayda; mahkemece, davacının net 1.300,00 TL maaş karşılığında çalıştığını iddia ettiğini, Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği gibi davacının asgari ücretin üzerinde bir miktarla çalıştığını, 1086 sayılı HUMK 280. maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 200 ve 202. maddeleri gereğince yazılı belgeyle kanıtlamak zorunda olduğunu, 01/10/2011 tarihinden itibaren senetle kanıtlamada parasal sınırın 2500,00 TL olarak uygulanmakta olduğunu, ondan öncesinde davacının iddia ettiği ve aldığını söylediği ücret senetle ispat zorunluluğunun ...de kaldığını, 01/10/2011 tarihinden önceki döneme ilişkin iddiasını yazılı belgeyle ispatlamak zorunda olduğunu, davacının dosyaya yazılı belge ve yazılı delil başlangıcı sayılabilecek herhangi bir belge sunmamış olduğunu, 01/10/2011 tarihinden sonraki dönem için tanık beyanları ve emsal ücret araştırması dikkate alındığında davacının yıllardır davalı iş yerinde usta pozisyonunda haftanın altı günü çalıştığı, bu nedenle aldığını iddia ettiği ücreti almasının hayatın olağan akışını uygun olduğu anlaşılmakla; davacının 01/10/2011 ile 17/01/2014 tarihleri arasında net asgari ücretin 1,54 katı tutarında net ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacının tespitini istediği aylar itibariyle kazancını belirterek talepte bulunması, yukarıda belirtilen açıklamalar kapsamında belirlenen brüt ücret üzerinden tespit kararı verilmesi gerekir. Net ücret esas alınıp asgari ücretin 1,54 katı üzerinden tüm döneme ilişkin belirleme yapılması ve karar verilmesi yöntem olarak hatalı olmuştur. Ayrıca işçilik alacağı dosyasında; asgari ücretin % 10 fazlası oranında bir miktar belirlenmek suretiyle karar verildiği anlaşılmaktadır, ücret tespiti yönünden işçilik alacağı dosyası ile işbu dava dosyası arasında çelişki oluşmuş olup bu husus gözetilmeli, salt tanık beyanlarına göre kabul hatalı olup diğer delillerle de tanık beyanlarının teyit edilmesi gerekir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davalılar vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde davalılardan ... İş Araç Yedek Parçaları Mot. Yen. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ne iadesine, 19/03/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy