Mahkemesi : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
Dava, davacının hizmet tespiti istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesince verilen kararın, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının dokuma/boya ustası olarak 01/08/2012 - 31/12/2016 tarihleri arasında davalı şirkete ait ...'da yer alan işyerinde, aylık 2.200,00 USD maaşla çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Türkmenistan’ın SGK anlaşması olan bir ülke olmadığı, davacının topluluk sigortası kısa uzun vadeli sigortası olmak üzere hiçbir topluluk sigorta sözleşmesi olmadığı, gerek devletler arası sözleşme, gerekse Sosyal güvenlik mevzuatı çerçevesinde kurumumun herhangi bir sorumluluğu olmadığı, kendilerine yapılan bir bildirim olmadığı gibi işkur tarafından da davacının çalışmasına herhangi bir müdahalesi olmadığının gelen kayıtlarda da göründüğünü, belirterek açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hiçbir zaman müvekkil şirket nezdinde çalışmadığını, ...’ın ...kentinde kurulacak olan tekstil fabrikasının yapımı ve işletilmesi işinin ... Limited şirketine verildiğini, davacının kurulan bu fabrikada ... Ltd. Ünvanlı şirkette düğüm ustası olarak istihdam edildiğini, bu fabrikanın kuruluş ve tevdiini öngören 20.11.2010 tarihli ... Devlet Başkanlığı kararnamesinin dilekçe ekinde sunulduğu, anılan şirkete ait kuruluş sözleşmesi, işe alım yazısı ve maaş bordrolarının da yer aldığı, iş sözleşmesinin incelenmesinden de anlaşılacağı üzere, davacının 01.12.2013 tarihinde ... dokuma toplumu ile çalışmaya başlayıp, bu çalışmasının 16.03.2017 tarihine kadar devam ettiği, husumet yönünden açılan davanın reddi gerektiği belirtilmiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Davanın reddine karar verildi.
B-BAM KARARI
İstanbul 22.İş Mahkemesinin 2017/373 Esas, 2018/33 Karar sayılı kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar vermiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davacı vekili tarafından; mahkemenin red gerekçesinde ülkemiz ile ... arasında sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmadığı, müvekkilinin burada işe alınıp geçici olarak yurtdışına götürüldüğüne ilişkin somut delil sunulmadığı, ayrıca davalı işyeri ile kurum arasında topluluk sigortası bulunmadığı sebebiyle davanın reddedildiğinin bildirildiği, mahkemece, ülke giriş kayıtları istenmeden, vizenin çalışma vizesi olup olmadığı, çalışma vizesi ise kim tarafından ...'a istendiği, konsolosluk/büyükelçilikten sorulmadan, bu konu ile tanık dinlenmeden eksik araştırma ve inceleme ile salt kurum kayıtlarına dayanılarak davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğu, mahkemenin gösterilen delilleri toplamakla yükümlü olduğu, bu bakımdan tahkikat yapılmadan doğrudan ön inceleme aşamasında davanın reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, işçi olan müvekkilinin toplululuk sigortası yapmak gibi bir yükümlülüğü bulunmadığından, yükümlü olmadığı bir şeyin menfi sonuçlarına katlanmasının da hakkaniyete aykırı olduğu, nihayetinde bu iş ve işlemleri davalı işveren ve kurumun yapmasının gerektiğini, ön inceleme aşamasında davanın reddine karar verilmesi halinde A.A.Ü.T uyarınca vekalet ücreti 1/2 oranında uygulanması gerektiği halde davalı yararına tam vekalet ücretine hükmedilmesinin de hukuka aykırı olduğunu belirterek, gerekli inceleme ve araştırma yapılarak dosyanın esastan incelenmesine ve davanın kabulüne karar verilmesi talebiyle hükmün bozulmasını istemiştir.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Davanın yasal dayanağı, 510 sayılı Kanunun 86. maddesidir. Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkin olduğundan, özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re’sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
Davacının, davalı firmanın ...’nın ... dokuma tesisinde, 01.08.2012 ile 31.12.2016 tarihleri arasında aylık net 2.200 USD maaşla, boyahane baskı sorumlusu olarak çalıştığının tespitini talep ettiği davada, Mahkemece; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Yurt Dışı İlişkiler ve Yurdışı İşçileri Hizmetleri Genel Müdürlüğünün İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanan ülke isimleri, sözleşme ve yürürlük tarihlerini yayınlandığı elektronik ortamda davalı işverene ait işyerinin bulunduğu Türkmenistan ülkesine ilişkin bir kayıt bulunmadığı, davacının Türkiye' de işe alınıp geçici olarak yurtdışına götürüldüğüne dair iddia ve bu yönde sunulmuş bir kanıt olmadığı, dava dosyası kapsamında davalı kurum tarafından gönderilen ve davalı işyeri ile imzalanmış bir "Topluluk Sigortası Sözleşmesi” mevcut olmadığı gerekçeleriyle, davacının talep edilmesi mümkün çalışmaları açısından tespiti mümkün sigortalı hizmeti olmadığı kanaatine varıldığı belirtilerek, davanın reddine karar verilmişse de, verilen kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyadaki kayıtların incelenmesinde; davalı vekilinin cevap dilekçesinde, davacının davalı işyeri nezinde çalışmadığı, dava dışı ... Limited Şirketi bünyesinde, düğüm ustası olaraki Türkmenistan’ın Aşkabat-... kentindeki tekstil fabrikasında çalıştığı iddiasına yönelik olarak, dilekçe Ek’inde sunulan anılan fabrikanın kuruluş ve işletmesine ilişkin 20.11.2010 tarihli Devlet Başkanlığı kararnamesinin, ... Limited Şirketine ait ana sözleşmesinin, davacıya yönelik 07.06.2012 tarihli işe alım yazısının, davacı ile ... Dokuma Toplumu arasında yapılan 01.12.2013 tarihli iş sözleşmesinin ve maaş bordrosuna ait kayıtların ve bu meyanda davalı vekilinin husumet itirazının irdelenmediği anlaşılmakla, davacının hizmet akdiyle hangi işveren nezdinde çalıştığı hususu, iddia ve dayanak olarak sunulan kayıtlar, Mahkemece re’sen araştırma sonucunda toplanacak deliller nazarında değerlendirilmeli, dava dışı işyerinin işveren olduğu anlaşıldığı takdirde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 124'üncü maddesi kapsamında, Yasal yöntemine uygun biçimde davaya katılımı sağlanmalıdır.
Yine davacının, eşine ait ... Bankası ... şubesindeki hesabına, davalı şirket tarafından maaşının yatırıldığı iddiasına yönelik olarak yeterli ve gerekli araştırma yapılmadan, ayrıca ihtilaflı dönemde çalışan bordro tanığı dinlenmeden, davacıya ait ... sorgulama sonuçlarına göre 2012-2017 tarihleri arasında yurt dışı giriş çıkış kayıtları irdelenmeden, karar verildiği anlaşılmakla, tarafların iddiaları ve dayanağı deliller nazarında, davanın niteliği itibariyle araştırma genişletilerek, çalışma olgusunun varlığı irdelenmeli, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
O hâlde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1 maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.