Bölge Adliye
Mahkemesi : ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi
Dava, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davalılardan....İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesince verilen kararın davalılardan ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından duruşmalı olarak temyiz talep edilmesi üzerine, dosya incelenerek, işin duruşmaya tâbi olduğu anlaşılmış ve duruşma için ....Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü duruşmalı temyiz eden davalı inş. San. Tic. Ltd. Şti. adına Av. ... ile davalı ... Kurumuş Başkanlığı adına Av. .... geldiler. Diğer davalılar ve davacı adına gelen olmadı. Duruşmaya başlanarak, hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi .... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM
Davacı ... tarihinde asıl dava dosyasını açarak, dava dilekçesinde davalı olarak gösterdiği... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nden 50.000,00 TL maddi tazminatın tahsilini, ... tarihinde ise birleşen dava dosyasını açarak dava dilekçesinde davalı olarak gösterdiği Sosyal Güvenlik Kurumu, ... İnş. San. ve Tic. A.Ş.,... Yapı Tasarım San. Tic. Ltd. Şti., ... Yapı Tasarım San. ve Tic. Ltd. Şti. ve TOKİ’den 50.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın tahsilini talep etmiş, aşamalarda verilen 27/11/2018 e-imza tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat istemi 142.891,80 TL’ye çıkarılmıştır.
II-CEVAP
Davalılar TOKİ, ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ve ... İnş. San. ve Tic. A.Ş. davaya cevaplarında özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.
III-MAHKEME KARARI:
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk derece mahkemesince davalılar TOKİ ve Sosyal Güvenlik Kurumu yönünden davanın reddine, 142.793,85 TL maddi tazminatın davalılar ..., ... ve ... İnş. 'dan tahsili ile alacağının, 50.000,00 TL lik kısmına kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren geri kalan kısmına ıslah tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., hacı ... ve .... inş. 'dan tahsili ile alacağının, kısmına kaza tarihi olan 29/08/2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İlk derece mahkemesi kararına karşı davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine bölge adliye mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını, ...isimli gerçek kişi firmasının işçisi olduğunu, müvekkilinin kuruluşundan bu yana hiçbir dönemde ne TOKİ ne de farklı bir firmanın yükleniciliğini yapmadığını, .... Bölgesi'nde Filli Boya ve Favori Boyaları’nın dağıtım işi ile uğraştığını, diğer davalılardan TOKİ’nin dahi sunduğu cevap dilekçesinde müvekkili ünvanı ile hiçbir asıl veya alt taşeronları olmadığını beyan ettiğini, davacı tanıklarının sadece “... de çalıştık” ibaresini kullandıklarını, çalıştıkları şirketin tam ünvanını söylemediklerini, mahkemenin tanıklara husumet itirazlarını aydınlatacak şekilde nerde çalıştıklarını, çalıştıkları işyerinin tam unvanını, çalıştıkları iş yerinin yetkilisinin kim olduğunu, işyeri adreslerini sormadığını, davacının çalıştığı asıl iş yerinin....- ... Yapı Tas. San. Tic. ünvanlı şahıs firması olduğunu ve bu firmanın tamamıyla ...'a ait olduğunu, müvekkilinin ise limited şirket ve 3 ortaklı olduğunu, bu ortaklardan birinin ... olmasının hukuken aralarında organik bağ olduğu kanaati için yeterli olmadığını, çünkü her iki firmanın da adresleri, iş kolları, faaliyetleri, muhasebeleri, çalışanlarının birbirlerinden bağımsız olduğunu, aralarında hiçbir istihdam, geçici iş ilişkisi, iş yeri devri, iş sözleşmesi devri söz konusu olmadığını, bu hususun ticaret sicillindeki, bağlı bulundukları vergi dairelerindeki, SGK'daki tüm kayıtlardan açıkça belli olduğunu, mahkemenin aleyhine hüküm kurduğu ve ünvanında ... geçen 3 şirketten sadece müvekkili olan şirketin ticaret siciline kayıtlı gerçek bir şirket olduğunu, ancak davacının da bu şirketin çalışanı olmadığını, diğer 2 şirketin var olmadığının Ticaret Sicil Gazetesi’nden gelen yazıyla sabit olduğunu, davacının iş kazası geçirdiği şahıs firmasının sahibinin ... olması, ...'ın ise vekili olduğu ... İnş. San. Ltd. Şti' nin üç ortağından biri olmasının bu şirketler arasında organik bağ olduğunu ortaya koymayacağını, mahkemenin 142.793,85 TL maddi tazminatın davalılar ..., Hacı ... ve Aknet İnş'den tahsiline karar verdiğini ancak hükümden ünvanı içinde ... geçen hangi şirketin sorumlu olduğunun hiçbir şekilde anlaşılmadığını ileri sürmüştür.
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Dosya kapsamından, davacının iş kazası geçirdiği işyerinin iş yeri sicil numarasının... olduğu, Kurum kayıtlarında bu sicil numarasının ...–... Yapı Tasarım San. ve Tic. isimli gerçek kişi işletmesine ait olduğu, Ağustos 2010 dönemine ait bordroda ve vizite kağıdında işverenin ...-Yapı Tas. San ve Tic. ünvanlı gerçek kişi işletmesi olarak görüldüğü, davacının hizmet döküm cetveli incelendiğinde kaza tarihini de kapsayacak şekilde ... ile ... tarihi arasında .... sicil numaralı ... Yapı Tas. San. ve Tic. isimli gerçek kişi firmasından bildirimlerin yapıldığı, Sosyal Güvenlik Kurumu denetmeni tarafından düzenlenen ... tarihli inceleme raporunda davacının ... sicil numaralı işyerinde çalışmakta iken kazalandığı tespit edilmekle birlikte işyeri ünvanının ... Yapı Tasarım San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirtildiği, ancak açıklandığı gibi ... sicil numaralı işyerinin tüzel kişi işyeri değil, şahıs firması olduğu, ...Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün... tarihli cevabi yazısından ... ... Yapı Tas. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı bir şirketin kayıtlarında mevcut olmadığının bildirildiği anlaşılmaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye ise iş ilişkisi denir. Yine kaza tarihinde yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun'un 12'inci maddesinde "işveren; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentlerine göre sigortalı sayılan kişileri çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler ile tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar" olarak tanımlanmıştır.
Öte yandan dava ehliyeti, kişinin bizzat veya vekili aracılığıyla bir davayı davacı veya davalı olarak takip etme ve usuli işlemleri yapabilme ehliyetidir. Dava ehliyeti, medeni hakları kullanma ehliyetinin usul hukukunda büründüğü şekildir; dolayısıyla, medeni hakları kullanma ehliyetine ( fiil ehliyetine ) sahip gerçek ve tüzel kişiler dava ehliyetine de sahiptirler.
Taraf sıfatına gelince; bir hakkı dava etme yetkisi ( dava hakkı ) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakkın sahibinin kim olduğu, dolayısıyla o hakkı dava etme yetkisinin kime ait olduğu, ( o davada davacı sıfatının kime ait olacağı ) tamamen maddi hukuk kurallarına göre belirlenir. Ancak, bir davanın davacısının o dava yönünden davacı sıfatına sahip bulunmadığının belirlenmesi halinde, mahkeme dava konusu hakkın mevcut olup olmadığını inceleyemeyeceği ve sıfat yokluğundan davanın reddine karar vermek zorunda olduğu için, taraf sıfatı usul hukukunun da düzenleme alanındadır.
Eş söyleyişle, sıfat, dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkidir. Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve davayı takip yetkisi, davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu sübjektif hakka ilişkindir (Baki Kuru-Ramazan Arslan-Ejder Yılmaz, Medeni Usul Hukuku, 7. baskı, ... 1995, s. 231). Bu nedenle, davanın tarafları, taraf ehliyetine sahip olmalıdır. Yani, bir davada taraf olabilmek için, ya, hakiki şahıs; ya da, hükmi şahıs olmak gerekir. Zira, taraf ehliyeti, medeni hukukun haklardan istifade ehliyetine tekabül eder (Saim Üstündağ, Medeni Yargılama Hukuku, C. I-II, 7. Baskı, ... 2000, s.288).
Somut olayda davacıya ait hizmet dökümü, vizite kağıdı, ücret bordrolarına göre davacının Haci Kan–... Yapı Tasarım San. ve Tic. ünvanlı şahıs işletmesinin sigortalısı olduğu anlaşılmasına karşın ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesince işverenlik sıfatı açık ve net bir biçimde tespit edilmeden davacının işvereninin ... ... Yapı Tasarım San. ve Tic. Ltd. şirketi olarak kabul edilmesi, yine haklarında hüküm kurulan birleşen dava dosyasının davalıları ... Yapı Tasarım San. Tic. Ltd. Şti. ile ... Kardeşler Yapı Tasarım San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin gerçekte var olan birer tüzel kişilik olup olmadıkları araştırılmadan sonuca gidilmesi hatalı olmuştur.
Mahkemece yapılacak iş, Kurum’a müzekkere yazılarak ... sicil numaralı işyerinin hangi işveren adına kayıtlı olduğunu sormak, davacı tarafın da beyanı alınmak suretiyle ve dosya kapsamı dikkate alınarak işverenlik sıfatını diğer bir deyişle kaza tarihinde davacının işvereninin kim olduğunu tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kesin olarak belirlemek, haklarında hüküm kurulan birleşen dava dosyasının davalıları ... Yapı Tasarım San. Tic. Ltd. Şti. ile ... ...Yapı Tasarım San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin varlığı ve tüzel kişiliklerinin bulunup bulunmadığını araştırmak ve oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
Kabul ve uygulamaya göre de, hüküm fıkrasının C bendinde davalı Aknet İnş. San. ve Tic. A.Ş. ve davalı ... Yapı Tasarım San. Tic. Ltd. Şti, ... İnş. San. Ltd. Şti. ve Hacı ... Yapı Tarasım San. Tic. Ltd. Şti yönünden davanın kısmen kabulüne, karar verildiği belirtilmiş olmasına karşın devamında maddi ve manevi tazminatların davalılar ..., ... ve ...inş. 'dan tahsiline karar verilerek sorumlu tutulanların isim ve ünvanları infaza elverişli şekilde belirtilmeksizin, infazda tereddüt oluşturacak şekilde tahsile karar verilmesi doğru olmadığı gibi asıl ve birleşen davalar yönünden her bir davanın bağımsızlığını muhafaza ettiği gözetilmeksizin asıl ve birleşen davalar hakkında tek hüküm kurulması yerinde görülmemiştir.
O halde, davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi’nin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi... Hukuk Dairesi kararının HMK'nın 373/1. maddesi gereğince kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. avukatı yararına takdir edilen 3.815,00 TL duruşma avukatlık parasının davacıya yükletilmesine, temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalıya iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.