MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2020/262 E., 2021/316 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Tavşanlı 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/909 E., 2019/534 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, taraf vekilleri tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 31.08.2018 tarihinde 24978871-202-E.İ 1091368 sayılı yazısı ile "...Kurumumuz kayıtlarında yapılan incelemede 2016 yılı için asgari ücret desteklerinden yersiz yararlandırıldığından bu teşvikleriniz iptal edilmiştir. Kurumumuzca re'sen bildirgeler düzenlenmiş olup tahakkuk dolayı çıkan toplam 95.896,85 TL (gecikme zammı 31.08.2018 tarihi itibarıyla hesaplanmıştır.) prim ve eklentilerinin ödenmesi gerektiğinin" davacı şirkete bildirildiği, davacı tarafından 19.09.2018 tarihinde söz konusu haksız karara karşı davalı Kuruma itiraz edildiği, itirazlarının davalı Kurum tarafından 22.10.2018 tarihli ünite itiraz komisyonu kararıyla yersiz bulunarak reddedildiği, ilgili komisyon kararı 05.11.2018 tarihinde davacıya tebliğ olunduğu, karara konu edilen iş yeri incelemesinde soruşturma sınırları aşıldığı, ticket adı verilen kartların sadece yemek yardımı amacıyla işçilere verildiği, işçilere verilen kartların nakdi olmayıp ayni yardım niteliğinde olduğu, bu sebeple eksik bildirim mevcut olmadığı, SGK mevzuatı açısından prim tabi tutulmasının mümkün olmadığı iddiasıyla ... Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından 31.08.2019 tarihinde 24978871-202-E.1 1091368 sayılı Kararının iptaline, ilgili kararda belirtilen prim borcu yönünden borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre ve zamanaşımına ilişkin itirazlarının olduğu, Kurum SGK Başkanlığı Rehberlik ve Teftiş Başkanlığının 29.12.2017 tarih ve 120648/49/İR/49 sayılı Başmüfettiş ... tarafından hazırlanan raporun sonuç ve kanaat kısmında 5.11 ... adına 2016/08. ayda 200,00 TL, 2016/09. ayda 123,00 TL, ... adına 2016/08 - 09 -10 - 11. aylarda 200,00 TL günsüz ödemeleri gösterir ilgili aylar Ek Aylık Prim ve Hizmet Belgelerinin işverenden istenilmesi, verilmemesi halinde resen düzenlenmesi gerektiği yönünde rapor tanzim edildiği, 5510 sayılı Kanun uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca resen düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene tebliğ edildiği, işverenin bu maddeye göre tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden bir ay içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebileceği, davacının itirazının Kurum Kütahya SGK İl Müdürlüğü ... Sosyal Güvenlik Merkezi Ünite İtiraz Komisyonu tarafından incelendiği, 22.10.2018 tarih ve 2018/23 Esas-723 Karar sayılı kararı ile işverence tebliğ edilen borç tutarına 19.09.2018 tarihli dilekçe ile itirazda bulunulduğu ve "5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin b bendinde ayni yardımlar... prime esas kazanca tabi tutulmaz" maddesi gerekçe gösterildiği, itirazın temel dayanak noktasının ticketlerin nakdi yardım kapsamında değerlendirilmemesi gerektiği yönünde olduğu, en az % 10 inkar tazminatına hükmedilmesi savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla; Kanun maddesinde belirtildiği üzere ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemelerin prime esas kazanca tabi tutulacağı açıkça düzenlendiği, ayni yardımları diğer yardımlardan ayıran en önemli özelliği işçiye sağlanan bir menfaat olmasına karşılık bordroya dahil olmaması olduğu, bu nedenle yapılan yardımın ayni yardım kapsamında olup olmaması önem arz ettiği, burada önemli olan hususun ticket, multinet, sodexo, setcard ve yemek kuponlarına yüklenen ödemelerin ayni yardım olup olmadığı önem arzettiği, çalışanların işverenlerden temin etmiş oldukları, amacı iş yerinde günlük yemek ihtiyacının karşılanması olan bu argümanların amacının dışında kullanılarak başka menfaatlere çevrilme durumları söz konusu olabildiği, bu tür argümanların market, resturant gibi yerlerde alışveriş amacıyla kulanılması yapılan ödemenin ayni yardım kapsamında olmasını etkilemediği, ancak bu ödemelerin nakdi olarak değil yukarıda bahsi geçen yemek kartı hesaplarına yatırılarak yapılması ve ücret bordrolarına yansıtılmaması gerektiği, somut olayda ise ticket ödemelerinin nakdi olarak ücret bordrosuna yansıtılmış olup bu durum 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde yer alan "...ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur..." hükmü gereğince sigorta primine tabi tutulması gerektiği, kaldı ki işveren vekili olan ... tarafından da bu husus düzenlenen tutanaklarda teyit edildiği, tüm bu nedenlerle Kurum müfettişi tarafından düzenlenen rapor yasaya uygun düzenlendiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
Davacı vekilinin temyiz dilekçesinde dava ve istinaf dilekçelerini tekrar ederek özetle; ticket ödemelerinin ayni yardım mahiyetinde bulunduğu, tüm yardım ve ödemelerin bordroda gösterilmesinin mali hukuk ve genel muhasebe standartları bakımından zorunlu bulunduğu, davacının hiçbir kaydı gizlemeden bütün işlemlerini usulüne uygun bir şekilde tuttuğu ve bordroya yansıttığı, ... A.Ş.'den alınan ticket hizmetine ilişkin ticari defterler üzerinde bilirkişi marifeti ile inceleme yapılmasına ilişkin taleplerine yanıt verilmeden hüküm kurulmasının yerinde olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde cevap ve istinaf dilekçelerini tekrar ederek özetle; davanın reddine ilişkin hükmün yerinde olduğu, ancak davanın 95.896,85 TL üzerinden açıldığı gözetilmeksizin nispi vekalet ücreti yerine maktu vekalet ücretine hükmedilmesinin yerinde olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılmaması nedeniyle Kuruma borçlu olmadığının tespiti ile aksine Kurum işleminin iptaline ilişkindir.
Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinin 1. fıkrasında; “4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas kazançları aşağıdaki şekilde belirlenir.
a) Prime esas kazançların hesabında;
1) Hak edilen ücretlerin,
2) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde yapılan ödemelerin ve işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen tutarların,
3) İdare veya yargı mercilerince verilen karar gereğince yukarıdaki (1) ve (2) numaralı alt bentlerde belirtilen kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan ödemelerin, brüt toplamı esas alınır.
b) Ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Kurumca tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin % 30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.
c) (b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.
d) Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dahil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, 82. madde hükmü de nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dahil edilir. Bu durumlarda sigorta primlerinin, yukarıda belirtilen mercilerin kararlarının kesinleşme tarihini izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi halinde, gecikme cezası ve gecikme zammı alınmaz ve 102. madde hükümleri uygulanmaz..."
5510 sayılı Kanun'un anılan düzenlemesi uyarınca davaya konu 20 16... , 9, 10... . aylar itibarıyla, davacı işveren tarafından dava dışı üç sigortalıya yemek kartıyla yapılan yemek yardımının miktarı yıllar itibariyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenmiş olan muafiyet tutarının altında kaldığı ve bu haliyle Kanunda sayılan istisnalar kapsamında bulunduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla; mevzuat gereği prime esas kazanca dâhil edilmeyecek nitelikteki bir ödeme kaleminin "eksik kazanç bildirimi" olarak addolunması hukuken mümkün değildir. Somut olayda usulüne uygun ve yasal sınırlar dâhilinde bir bildirim söz konusu olduğundan, davacının 5510 sayılı Kanun’un Geçici 68. maddesinde düzenlenen asgari ücret desteğine ilişkin teşvik şartlarını ihlal ettiği gerekçesiyle tesis edilen davalı Kurum işlemi yerinde olmadığından iptali gerekirken eksik değerlendirme ve inceleme neticesinde yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.