Mahkemesi: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
No: 2020/834-2021/2016
İlk Derece
Mahkemesi: ... 8. İş Mahkemesi
Dava, davacının 2926 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti, aksine Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesince verilen kararın, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
I-İSTEM:
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 5510 sayılı Yasanın 4/1-b maddesi kapsamında Tarım Sigortalısı olduğunu, kuruma kayıt ve tescilinin 26/06/2006 tarihi itibari ile Çubuk Ziraat Odası kaydı uyarınca yapıldığını, kendisine ait arazisinin bulunduğunu, müvekkilinin biriken prim borçlarından dolayı 2018 yılında yapılandırma talebinde bulunduğunu, bu işlemler sırasında 2019 yılında kurum tarafından hazırlanan 2011 tarihli denetmen raporu gerekçe gösterilerek müvekkilinin tarım sigortalılığının ilk tescil tarihinden itibaren iptal edildiğini, 21/01/2011 tarihli denetmen raporunda Ziraat odasında bulunan ilk üye kayıt defterinin 24/03/2009 tarih ve 3415 nolu yevmiye numarası ile Çubuk noterliği tarafından onaylı defter olduğunu, bu tarihten önceki üye kayıt defterinin oda da bulunmadığını, bu defterde ise, müvekkiline ait herhangi bir kayda rastlanılmadığının ve yönetim kurulu kararınında bulunmadığının tespitinin yapıldığını, ziraat odası kaydının sadece bilgisayar kaydı olarak tutulduğunu, karar defterine işlenmediğini kurum tarafından tespitinin yapıldığını, bu raporun müvekkiline tebliğ edilmediğini, 4B kapsamındaki tarım sigortalılığı hakkında bilgi belge istenilmediğini, sigortalılığının 2019 yılına kadar iptal edilmediğini, ziraat odası tarafından da bu denetimle ilgili kendisine sözlü ya da yazılı bilgilendirme yapılmadığını, müvekkilinin düzenli olarak Çubuk Ziraat Odasında üye kayıt bilgisi alarak kuruma verdiğini, kendisine defter kaydı olmadığı konusunda uyarıda bulunulmadığını, her seferinde bu belgenin düzenlendiğini, müvekkilinin köyde oturduğunu, tarım işi yaparak geçimini sağladığını, 2006 yılından sonra tarım dışı bir sigorta koluna bağlı çalışmasının da olmadığını belirterek, 01/07/2006 tarihli tarım sigortalılık tescilinin kaldırılması işleminin iptaline, 01/07/2006 tarihi ile yeniden 4B tarım sigortası kapsamında sigortalılık tescilinin yapıldığı, 14/04/2015 tarihleri arasında kesintisiz sigortalı olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II-CEVAP:
Davalı Kurum vekili davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III-MAHKEME KARARI
A-İLK DERECE MAHKEME KARARI
Davanın kabulüne, Kurum işleminin iptali ile davacının 01.07.2006-04.04.2015 tarihleri arasında Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine, karar verilmiştir.
B-BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, karar verildi.
IV-TEMYİZ KANUN YOLUNA BAŞVURU VE NEDENLERİ:
Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla, Mahkemece eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, Yerleşik Yargıtay içtihatlarında vurgulandığı üzere tarımsal faaliyetin sürdüğünün, faaliyete ilişkin olarak hangi tarımsal ürünlerin üretildiğinin, nereye satıldığının veya teslim edildiği gibi hususların somutlaştırılarak belirlenmesi gerektiğini belirterek, eksik bilirkişi raporuna itibarla berilen kararın bozulmasını istemiştir
V-İLGİLİ HUKUK KURALLARI VE İNCELEME:
Davanın yasal dayanağı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 7. maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanunun 2.,3.,6.,9. ve 10. maddeleridir.
2926 sayılı Kanunun 2. maddesinde, Kanunla veya Kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.
Anılan Kanunun 3. maddesinin (b) bendinde; "Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5. maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6. maddesinde ise, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanunun 9. maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.
Anılan Kanunun 10. maddesine göre ise, kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, Kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin T. Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.
Tarım Bağ-Kur sigortalılığının yasal dayanağını oluşturan 2926 sayılı Kanunda, bildirimsiz kalan sigortalılar için 506 sayılı Kanunun 79 ve 5510 sayılı Kanunun 86. maddesinde öngörülen "hizmet tespiti" davasına koşut bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Anılan düzenlemede, kayıt ve tescillerini yaptırmayan sigortalıların hak ve yükümlülüklerinin kayıt ve tescil edildikleri tarihi takiben başlayacağının hükme bağlanmış olması karşısında, kayıt ve tescil, yada tescil yerine geçen iradi prim ödemesi veya prim tevkifatı öncesine isabet eden tarımsal faaliyet ve buna dayalı "Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti" söz konusu olamayacaktır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2011 gün, 2011/10-230 Esas 2011/319 Karar sayılı, 29.02.2012 gün ve 2011/10-769 Esas 2012/107 Karar sayılı ve 27.06.2012 gün 2012/10-292 Esas ve 2012/415 Karar sayılı kararlarında da açıkça belirtildiği üzere, davacının tarımsal faaliyetinin kesintisiz sürüp sürmediğinin tespiti için, mahkemece;
1-Çekişmeli dönemde davacının nerede oturduğu; nüfus müdürlüğü, ilçe seçim kurulu başkanlığı ve muhtarlık kayıtları esas alınarak belirlenmeli,
2-Dönem içinde Ziraat Bankası, kooperatif veya birlikler aracılığıyla "Tarımsal Amaçlı Kredi" kullanıp kullanmadığı araştırılmalı,
3-Dönem içinde ürün teslimatından dolayı prim kesintisi yapılıp yapılmadığı veya sigortalılık iradesini ortaya koyacak şekilde prim ödemesinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı,
4-25.04.2006 gün 26149 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5488 sayılı Tarım Kanunun 19. maddesi uyarınca Çiftçi Kayıt Sistemine dahil edilerek doğrudan gelir desteği alıp almadığı ve bu bağlamda davacının hangi ürünleri ekerek bunları nerelere sattığı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun "Zirai Kazanç, Zirai Faaliyet, Zirai İşletme, Çiftçi ve Mahsulün Tarifi" başlıklı 52., "Zirai Kazançta Vergileme" başlıklı 53., ve "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94. vd. maddeleri ile 213 Vergi Usul Kanununun "Vergi Kesenlerin Sorumluluğu" başlıklı 11. maddesi kapsamında zirai kazançlarından dolayı vergi ödeyip ödemedikleri araştırılmalıdır. Konu ile ilgili Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.12.2010 gün ve 2010/10 E. -580-647 K. sayılı kararında da açıkça belirtildiği üzere "Tevkifat yapma ve kurum hesaplarına aktarma yükümü, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 94/11. maddesinde öngörülen çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller için yapılan ödemelerden gelir vergisine mahsuben tevkifat yapma yükümüne paralel olarak getirilmiştir. Bakanlar Kurulu Kararı kapsamındaki gerçek ve tüzel kişiler, tarımsal faaliyette bulunan bu kişilerden satın aldıkları ürün bedellerinden tevkifat yapmakla yükümlüdürler." Tevkifat suretiyle vergilendirilen çiftçiler yaptıkları satış ve hizmetleri dolayısıyla müstahsil makbuzu almak ve saklamak zorundadırlar.
5-Tarımsal faaliyeti kapsamında ilaç, gübre ve sulama parası ödeyip ödemediği, varsa bunların fatura ve belgelerinin nelerden ibaret olduğu, ziraat odası, kooperatif veya birliklere üyeliği varsa bu kuruluşlara düzenli bir şekilde aidat ödeyip ödemediği araştırılmalı, tarımsal faaliyete elverişli tapulu taşınmazının bulunup bulunmadığı, tarımsal faaliyetin taşınmaz kiralanması yoluyla gerçekleştirildiğinin savunulması halinde; taşınmazların, kimden hangi yıllar için kiralandığı, kiracının; kiralama yoluyla faaliyetini yürütmeye elverişli alet ve edavatının bulunup bulunmadığı araştırılmalı, traktörünün bulunduğunun ileri sürülmesi halinde, traktörün hangi tarihte satın alınıp ilgilisi adına trafiğe tescil edildiğini gösteren fatura ve trafik tescil belgesinin celp edilmeli,
6-Hayvan yetiştiriciliği bulunduğunun ileri sürüldüğü hallerde, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 01.06.2011 gün ve 2011/10 E. -306-365 K. sayılı kararında da belirtildiği üzere 16.05.1986 tarihinde yürürlüğe giren 3285 sayılı Hayvan Sağlığı ve Zabıtası Kanununun 22. maddesi kapsamında hayvanlarına ilişkin menşe şehadetnamesinin bulunup bulunmadığı tespit edilerek, büyük ve küçükbaş hayvanlarına ilişkin istatistik bilgileri ve bu hayvanlara ilişkin yapılması zorunlu bulunan periyodik aşılara ilişkin bilgiler ilçe tarım müdürlüklerinden sorulmalı, köy muhtarı ve ihtiyar heyeti üyeleri gibi tarımsal faaliyetin varlığını yakından bilebilecek durumdaki tanıklar dinlenilerek sigortalılık olgusunun varlığı hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Ayrıca 2926 sayılı Kanunun 6. maddesinde belirtilen şekilde sigortalılığın sona erip ermediği araştırılmalı ve bu bağlamda çekişmeli dönemde 506 sayılı Kanun kapsamında SSK sigortalılığı ya da 1479 sayılı Kanun kapsamında zorunlu Bağ-Kur sigortalılığı varsa ve bu sigortalılık süresi makul süreyi aşmışsa, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 14.02.2007 gün, 2007/21-73-71 sayılı ve 14.03.2012 gün, 2011/10-804-152 sayılı kararları göz önünde bulundurularak sigortalılığın sona erdiği olgusu da dikkate alınmalıdır.
Öte yandan, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2926 sayılı Yasa'nın uygulanmasına ilişkin 26/03/1994 günlü 4 nolu tebliğine göre ürün bedellerinden % 1 oranında tevkifat yapmakla yükümlü gerçek ve tüzel kişilerin bu tevkifatı yaparak Kurum hesabına intikal ettirmek zorunda oldukları, kesinti yaptığı halde Kurum hesabına yatırmayan gerçek veya tüzel kişilerin, Kuruma karşı sorumlu oldukları, bu kesintilerin yasal faiziyle birlikte kendilerinden tahsil olunacağı TCK.'nun 526. maddesi gereğince cezalandırılmaları için suç duyurusunda bulunulacağı bildirildiğinden davacının sattığı ürün bedelinden kesinti yapıldığının tespiti sigortalılığın kabulü için yeterli olup, kesintiyi yapan davalı Kuruma karşı sorumlu olacağından kesinti yapıldıktan sonra Kurum hesabına yatırılmamış olması dahi sonuca etkili değildir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 15/02/2017 tarih 2015/10- 1283 E. 2017/242 K. sayılı kararına göre de tevkifat kesintisinin Kuruma intikal etmemesi Tarım Bağ-Kur sigortalılık hakkı kazanmasına engel değildir.
Dosya kapsamı incelendiğinde, davacının 22.12.1986 tarihinde Kuruma ibraz edilen giriş bildirgesine istinaden 01.01.1987 tarihi itibariyle 2926 sayılı Kanun kapsamında Tarım Bağ-Kur tescilinin başlatıldığı, 29.06.2006 tarihinden itibaren ziraat oda kaydının olduğu, 01.04.1987-30.12.2003 tarihleri arasında 506 sayılı Kanun kapsamında çalışmasının olması sebebiyle, 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının 31.03.1987 tarihi itibariyle sonlandırıldığı, davacının talebine istinaden 2926 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılığının 01.07.2006 tarihi itibariyle yeniden başlatıldığı, 07.08.2008 tarihli ekstrede davacının 07.06.2006,03.10.2006, 25.07.2008, 04.08.2008 tarihlerinde prim ödemesinde bulunduğu, 30.09.2002, 26.08.2003, 24.08.2004, 17.07.2005,03.11.2006, 09.11.2007,27.11.2008,01.11.2010, 24.10.2011, 25.06.2015, 28.06.2016, 28.06.2017, 28.12.2017,07.05.2018, 26.06.2019 tarihlerinde çiftçi kayıt sisteminde kaydının bulunduğu, 01.01.2005 tarihinde hayvan işletmesi tescil belgesinin mevcut olduğu, davacı adına 19 adet sığır kaydının, tarla ve bağ kayıtlarının mevcut olduğu, 21.01.2011 tarihli Kurum Kontrol Memuru tarafından düzenlenen raporda, Çubuk Ziraat oda kayıtları ile ilgili olarak mahallinde yapılan tespitte, davacının üye kayıt defterlerinde isminin bulunmadığının ayrıca üyeliğin kabulüne ilişkin yönetim kurulu kararının bulunmadığının tespit edilerek, davacının üyelik kaydının olmadığı yönünde tutanak tanzim edildiği, Kurumun 24.06.2019 tarihli raporunda da, 21.01.2011 tarihli Kurum denetmen raporuna istinaden işlem yapılması gerektiğinin belirtildiği, düzenlenen raporlar üzerine davacının tarım bağkur bilgilerinin 01.01.1987-31.01.1987 ve 04.04.2015-devam şeklinde düzenlendiği, 2006-2015 yılları arasında herhangi bir kredi kullanmadığı, mahkemece, tarımsal faaliyet araştırması sonucu davacının ilgili tarihlerde Tarım Bağ-Kurlu olması gerektiğine karar verilerek, davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmış ise de, söz konusu hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri ve açıklamalar çerçevesinde, davacının talebine konu 01.07.2006-04.04.2015 tarih aralığındaki dönem yönünden davacının 2926 sayılı Yasaya tabi sigortalılık iradesini ortaya koyacak hususlar ayrıntılı olarak araştırılmalı, bu bağlamda zirai faaliyetin devamlılığı ve niteliği kapsamında davacının hangi ürünleri yetiştirdiği, tarımsal faaliyetini yaptığı ürünlere yönelik, özel ve kamu kurum ve kuruluşlar nezdinde müstahsil makbuzlarının, tevkifat listelerinin, tevkifat ödeme dekontlarının ve tevkifata esas tüm belgelerin bulunup bulunmadığı kurumdan ve ilgili olabilecek (Ofis, tekel, şeker fabrikaları vb.) kuruluşlardan sorulup, varsa mevcut kayıtlardaki tevkifatların da kuruma intikal edip etmediği hususu ayrıca araştırılmalı, toplanan deliller nazarında varılacak sonucuna göre karar verilmelidir.
Tüm bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
SONUÇ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının HMK’nın 373/1 maddesi gereği kaldırılarak temyiz edilen ilk derece mahkemesi hükmünün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 04/04/2022 gününde karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy