MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/2538 E., 2024/3175 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: İzmir 16. İş Mahkemesi
SAYISI: 2020/126 E., 2024/181 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar, davalılar ... Yapı Malz. Maden. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların murisi ...l'un kepçe öperatörü olarak çalıştığı işyerinde 22.01.2020 tarihinde rahatsızlanarak hastaneye kaldırıldıktan sonra vefat etmesi ile sonuçlanan olayın iş kazası olarak tespitine karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
1.Davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; diğer davalı ... Şirketinin davalı firmadan iş makinası kiraladığını, murisin de vefat ettiği gün davalı firmaya iş makinasını götürmek üzere geldiğini, davalı firma yetkilisi ile görüştükten sonra ofisten çıktıktan hemen sonra yolda yürüdüğü esnada vefat ettiğini, davacıların iddiasının doğru olmadığını, davacılar murisi ile davalı şirket arasında işçi-işveren ilişkisi, hizmet akdi v.s. bir hukuki ilişkinin bulunmadığını, murisin davalı firmanın işçisi olmaması ve firmanın diğer davalı ile arasında iş makinası kiralaması dışında hiçbir hukuki veya fiili bağının bulunmaması karşısında davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, murisin sırf bir dönem davalı şirkette çalışmış olmasından yola çıkılarak davalı firmaya husumet yöneltildiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
2.Davalı ... Yapı Malz. Maden. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından davaya cevap verilmemiştir.
3.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurumun ilgili üniteleri tarafından başlatılan idari süreç ve yapılan incelemenin devam ettiğini, idari sürecin sonucu beklenmeden açılan davada hukuki yarar bulunmadığından davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddinin gerektiğini, bir olayın iş kazası olarak kabulü için ilgilinin sigortalı sayılması, kazaya maruz kalması ve 5510 sayılı Kanun'un 13/a maddesinde öngörülen ve tahdidi olarak sayılan hal ve durumlardan birinde ya da birkaçında meydana gelmesi, olayın sigortalıyı bedenen ve/veya ruhen zarara uğratması koşullarının aranması gerektiğini, sayılan koşullar oluşmadığı takdirde bir kazanın iş kazası olarak kabulünün mümkün olmadığını, bu koşulların oluşmadığı hususunun ise henüz inceleme aşamasında olduğunu, idari sürecin sonucunun beklenmesi gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 1-Davanın davalılar ... Yapı Malzemeleri Madencilik İnşaat Otomotiv Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ve davalı SGK yönünden kabulü ile davacıların miras bırakanı 12776033144 T.C. kimlik numaralı ...l'un vefatı ile sonuçlanan 23.01.2020 tarihli olayın iş kazası olduğunun tespitine,
2-Davalı ... Hafriyat İnş. Hırdavat Nak. ve Hurdacılık İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye karşı açılan davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar, davalılar ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. ve Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... Şirketinin ... Şirketinden iş makineleri ile bu makinelerin şoförlerini birlikte kiraladığını, murisin iki şirket bünyesinde çalıştığını, şirketler arasında asıl işveren alt işveren ilişkisinin bulunduğunu ve meydana gelen iş kazasından müteselsilsen sorumlu olduklarını belirterek, kararın bu yönüyle bozulmasını istemiştir.
2.Davalı ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; ... ...l'un diğer davalı şirkete ait alanda, 23.01.2020 tarihinde sabah saatlerinde yürümekteyken, yürüyüşünün yavaşlamasıyla yere düştüğünü ve kalp krizi geçirerek vefat ettiğini, müteveffanın vefatından önce herhangi bir işi yerine getirmediği gibi iş makinesi bakma ve / veya iş makinesini teslim alma gibi bir görevi de yürütmediğini, Kurum tahkikat raporlarında da ifade edildiği üzere, ... iş yerinde kalp krizi geçirmemiş olduğundan olayın iş kazası olarak kabul edilmediğini, her ne kadar 23.01.2020 tarihinde diğer davalı ... … Ltd. Şti. İş yerinde bulunan kepçe iş makinesini çalışmış olduğu ... … Ltd. Şti. iş yerine götürmek üzere gelmiş olması ve iş makinesini götürmek üzere makineye doğru yürürken kalp krizi geçirmiş olması nedeniyle, anılan olayın iş kazası olduğu sonucuna varılmış ise de 5510 sayılı Kanun'un 13/c maddesinde yer alan tanıma uygun bir iş kazası olduğunu ispatlayacak görevlendirmeye ilişkin bir kanıtın dosyada yer almadığını, tanık ifadelerinin de çelişkili olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
3.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurum raporuyla davaya konu olayın iş kazası olmadığının tespit edildiğini, Kurumun denetleme ve kontrol yetkisini düzenleyen 5510 sayılı Kanun'un 59. maddesinde yer aldığı üzere teftiş, kontrol ve denetleme yetkisine sahip olanlar tarafından düzenlenen tutanakların aksi sabit oluncaya kadar muteber olduğunu, rapordaki tespitlerin aksinin davacı tarafından da ispat edilemediğini belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Yasal dayanak
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 12, 13 ve 4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddeleridir.
C. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı vekillerinin tüm, davacılar vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2.İnceleme konusu eldeki davada, davacılar vekili, davacılar murisinin 23.01.2020 tarihinde vefatı ile sonuçlanan olayın iş kazası olduğunun tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davacılar murisinin olay tarihinde davalı ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. nezdinde 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi kapsamında sigortalı olduğu, kalp krizinin meydana geldiği 23.01.2020 tarihinde diğer davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. iş yerinde bulunan kepçe iş makinesini, çalışmış olduğu ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ye götürmek üzere ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti.'ye geldiği ve iş makinesini götürmek üzere makineye doğru yürürken kalp krizi geçirmiş olması nedeniyle, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanda kalp krizinin gerçekleşmiş olduğundan bahisle 5510 sayılı Kanun'un 13/c maddesi gereğince olayın iş kazası olduğu gerekçesiyle, davanın davalılar ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Kurum yönünden kabulü ile davacıların miras bırakanı ...l'un vefatı ile sonuçlanan 23.01.2020 tarihli olayın iş kazası olduğunun tespitine yönelik verilen karar isabetlidir.
3.Ne var ki uyuşmazlık bu iş kazası tespitinin, murisin kayden işvereni görünen davalı ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Kurum dışında, diğer davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. Ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. yönünden de istenip istenmeyeceği noktasında toplanmaktadır.
4.4857 sayılı İş Kanunu'nun 7. maddesine göre "Geçici iş ilişkisi, özel istihdam bürosu aracılığıyla ya da holding bünyesi içinde veya aynı şirketler topluluğuna bağlı başka bir işyerinde görevlendirme yapılmak suretiyle kurulabilir. Geçici iş ilişkisi kurulan işveren, işçinin kendisinde çalıştığı sürede ödenmeyen ücretinden, işçiyi gözetme borcundan ve sosyal sigorta primlerinden, devreden işveren ile birlikte sorumludur."
5.5510 sayılı Kanunu'nun 12. maddesine göre ise "4857 sayılı İş Kanunu'nda tanımlanan geçici iş ilişkisi kurulan işveren, bu Kanunda belirtilen yükümlülüklerinden dolayı işveren ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur."
6.Dosya içeriğine göre murisin hizmet döküm cetvelinde aralıklı da olsa davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti.'den 27.04.2016-02.08.2019 tarihleri arasında, 02.08.2019-23.01.2020 tarihleri arasında ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'de çalıştığının görüldüğü, keza dosyaya sunulan 13.03.2020 ve sonrası takip eden faturalara göre davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından, ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ye kırıcılı kazı, serbest kazı makine ve kamyon çalışması işi nedeni ile faturalar kesildiği, dinlenen tanıklarca da kullandıkları makine ve araçların ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'ye ait olduğunun, ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'nin bu araçları ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsis ettiğinin, araçların kullananlar ile birlikte gönderildiğinin ve tahsis edilince iş gereği ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'den sigorta kayıtlarının bildirildiğini beyan ettikleri anlaşılmaktadır.
7. Somut olayda, 23.01.2020 tarihinde meydana gelen kalp krizi sonucu ölüm olayında, kazanın oluş şekli, ölen sigortalının daha önceki işverenin ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti. olması, ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San ve Tic. Ltd. Şti.'nin diğer davalı ... Yapı Mal. Mad. İnş. Oto. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.'ye kazı, bina söküm ve hafriyat taşınması için araçla birlikte aracı kullananı tahsis etmesi karşısında, davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin geçici iş ilişkisi kapsamında asıl ve devreden işveren olup olmadığı, bu kapsamda iş kazasının tespitinde sorumlu olup olmadığı değerlendirilip tartışılmadan karar verilmesi hatalıdır.
8.Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş; yukarıda belirtilen hukuki düzenlemeler ve maddi olgu kapsamında geçici iş ilişkisi üzerinde durulmalı ve bu kapsamda davalı ... Hafriyat İnşaat .... Nakl. ve .... İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden iş kazası tespitinin gerekip gerekmediğine karar vermek olmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgilisine yükletilmesine,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgili davacılara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.