MAHKEMESİ: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı, 19.09.2018 - 26.09.2018 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespiti ve 16.11.2018 - 26.01.2019 tarihleri arasında çalışmadığı günlerinin Kurumdan silinmesini ve aldığı ücret üzerinden gösterilmeyen SGK primlerinin tam gösterilmesini, SGK işsizlik maaşından mağdur edildiği 8.226,00 TL’nin tahsil edilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili, davacı tarafın iddia ettiği hususların tamamının hukuki ve fiili temelinin bulunmadığını, davacının müvekkilinin taşeronu olan ... A.Ş.'de çalışmakta iken, buradaki iş akdinin feshedilmesi sonucunda 26.09.2018 tarihinde müvekkiline ait işyerinde çalışmaya başladığını, bu tarihte sigorta girişinin yapıldığını, sigortasız çalışmasının söz konusu olmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili, hizmet tespitine ilişkin davalar kamu düzenini ilgilendirdiğinden özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiğini, yazılı belgenin aksinin ancak eşdeğer bir delille ispatlanabildiğini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile
"Davacının davasının kısmen kabulüne;
Davacının davalı işverene ait 19.09.2018 - 26.09.2018 tarihleri arasında fiilen (7) gün çalışmasının olduğu, bu sürenin tamamının bildirimlerinin yapılmadığı ve primlerinin ödenmediğinin tespitine,
Davacının 16.11.2018 - 26.01.2018 tarihleri arasında (71) gün fiilen çalışmasının olmadığının tespitine,
Fazla talebin reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti ile sigortalı olarak bildirilen çalışmaların iptaline ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
4. İnceleme konusu eldeki davada, davacı 19.09.2018 - 26.09.2018 tarihleri arasındaki çalışmalarının tespitini, Kuruma bildirilen 16.11.2018 - 26.01.2019 tarihleri arasındaki dönemde ise çalışmadığını beyanla söz konusu dönemin silinmesini, prime esas kazanç tespiti ile işsizlik maaşından kaynaklanan alacağın tahsilini talep etmiş olup Mahkemece, hizmet tespiti ile fiilen çalışmasının olmadığı dönemin iptali taleplerinin kabulüne, prime esas kazanç tespiti ile alacak talepleri yönünden ise taleplerin reddine karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır.
5. Hizmet tespiti talebi yönünden; davacı 19.09.2018 - 26.09.2018 tarihleri arasında davalı şirkette çalıştığını iddia etmiş olup dava dışı ... ... A.Ş. tarafından sunulan 17.09.2018 - 22.09.2018 tarihlerine ait kapı giriş-çıkış kayıtlarının bulunduğu, ayrıca davacı tarafından sunulan 2018/11 dönemine kadar olan puantaj kayıtlarında iş yerinin ... şirketi olduğu ve davacının talep konusu dönem olan 19-26 Eylül'de her gün çalıştığına dair işaret konulduğu, buna göre öncelikle davalı şirket ile dava dışı ... şirketinin aynı iş yeri olup olmadığı, giriş-çıkış kapılarının aynı olup olmadığı, farklıysa belirtilen kapı ve puantaj kayıtları tanıklardan yeniden sorulup bu belgeler Mahkemece değerlendirilmeli, davacının hangi şirkette çalıştığı tereddütsüz şekilde ortaya konulmalıdır.
6. Davacının iptalini istediği 16.11.2018 - 26.01.2019 dönemi ile ilgili talebi yönünden ise bordro tanıkları dinlenilmeli, fiili çalışma olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yalnızca davacının beyanı nazara alınarak gerekli araştırmalar yapılmaksızın bu talep yönünden kabul kararı verilmesi isabetsizdir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.