MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi
Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairemizce İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesince esas hakkına verilen kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabul ve kısmen reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne ve duruşmanın düzenlendiği 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinde sayılı ve sınırlı olarak gösterilen hâllerden hiçbirine uymadığından, temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılmasına ilişkin isteğin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin desteği ...' in davalı şirkete ait ve Türkmenistan'da bulunan işyerinde Ağustos 2011 tarihinden vefat ettiği 05.11.2011 tarihine kadar aylık 2.500 USD ücretle çalıştığını, davalı şirket yetkilileri tarafından verilen emir ve talimatlar uyarınca bir iş için başka bir yere gönderildiği esnada şirket aracının karıştığı trafik kazası neticesinde aracı kullanan kişi ile birlikte miras bırakanında vefat ettiğini, meydana gelen trafik kazasında aracı sevk ve idare etmeyen ve yolcu olarak araçta bulunan ...' e atfı kabil hiç bir kusurda bulunmadığı, ...' in vefatından sonra mirasçı olarak eşi ... ile müşterek çocukları ... ve ...' in kaldığını, müşterek çocuklardan ...' in fiziksel olarak özürlü olup annesinin bakımına muhtaç olduğunu, müvekkillerin ortak murisine hiçbir atfı kabil kusur bulunmaksızın maruz kaldığı iş kazası nedeni ile vefatından kaynaklı olarak müvekkillerin uğradığı maddi ve manevi zararların tazmini için fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile müvekkilerden ... için 1.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi, müvekkillerden ... için 1.000,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi, müvekkilerden ... için 1.000,00 TL maddi ve 150.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 3.000,00 TL maddi, 300,000,00 TL manevi tazminatın vefat tarihi olan 05.11.2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
2.Davacılar vekili ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini davacı eş lehine 629.409,56 TL’ye Çocuk ... lehine 347.666,34 TL’ye ve Çocuk ... lehine 156 514,48 TL’ye artırmıştır.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın alacak davası olup gerçekleşen olayın iş kazası olup olmadığının tespiti gerektiğini, müvekkil şirketin esasen bir üçüncü kişinin sebebiyet verdiği kaza sebebi ile bir çalışanını kaybettiğini, bu nedenle tazminat davasının tarafı olamayacağından davanın reddi gerektiğini, aracın müvekkil şirkete ait olmadığını, usul ve yasaya aykırı olan davanın öncelikle husumet itirazı nedeni ile reddine, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise hukuki dayanaktan yoksun iddialar ile ispat olunamamış davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; davanın iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat istemine yönelik olduğu, maddi tazminatın Sosyal Güvenlik Kurumunca bağlanan gelir ve ödemelerle karşılanmamış değeri içerdiği, alınan gerekçeli, açıklayıcı, dosyaya ve olaya uygun bulunan 16.04.2014 tarihli rapor kapsamında davalı işverenin kusursuz olduğu, davalı işveren müessesenin istihdam ettiği ... Plakalı araç sürücüsü ismi belli olmayan Türkmen sürücünün % 100 oranında kusurlu olduğu, olay sırasında ... Plakalı araçta yolcu olarak bulunan kazalı işçi ...' in kusursuz olduğu, ihbar olunan ... Sigorta A.Ş.'nin kusursuz olduğu, Yargısal içtihatlar uyarınca değişen veriler itibariyle hüküm tarihine en yakın olmak üzere alınan ve çalışma süresi, işlemiş kazanç dönemi geliri, iskontolu kazanç dönemi geliri ve emeklilik geliri, maluliyet oranı ve kusur durumları gibi tazminat unsurlarının gözönüne alındığı bilirkişi tarafından davacı eşin maddi zararının 629.409,56 TL olduğu, davacı oğlu ... Kayiş için maddi zararının 347.666,54 TL olduğu, davacı kızı ...'in maddi zararının 156.514,48 TL olarak belirlendiği, bu miktarlar üzerinden maddi tazminatın kabul edildiği manevi tazminatın ise davacı ... için 150.000,00 TL, çocuk ... için 75.000,00 TL ve çocuk ... için 75.000,00 TL olarak takdir edildiği, gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilli istinaf başvurusunda bulunmuştur.
B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 05.04.2018 tarih ve 2017/1211 Esas - 2018/525 Karar
sayılı kararıyla; davalı vekilinin istinaf başvurusunun hesaba esas ücret ve manevi tazminat yönünden kabul edilerek; davacı tarafın ücrete ilişkin iddiasının kanıtlanamadığı buna göre ücretin davalı savunmasında olduğu gibi 1.746,81 TL (1.389 USD) kabulü gerektiği, bu ücret miktarına göre yapılan hesaplamaya göre hüküm kurulması gerektiği, belirtilerek eş ... lehine 274.182.41 TL, çocuklardan ... lehine 156.684,21 TL, ... lehine 68.386,40 TL maddi tazminata, eş ... lehine 100.000 TL, çocukların her biri lehine 50.000 TL'şer manevi tazminata hükmedilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. İlk Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2. (Kapatılan) Yargıtay 21. Hukuk Dairesinin 08.04.2019 tarihli 2018/4005 Esas, 2019/2707 Karar sayılı ilamı ile özetle, sair temyiz itirazlarının reddi ile "Davacılar murisinin yurt dışındaki ücreti üzerinden aktif yaşam süresinin sonuna kadar hesaplama yapılması ve bakiye ömür tablosunda dairemizce uygulanmakta olan PMF yaşam tablosu yerine TRH-2010 yaşam tablosunun uygulanması üzerine belirlenen maddi zarar üzerinde hükme varılması hatalı olmuştur. Yapılacak iş, davacılar murisinin yaptığı işi, yaşı, kıdemi belirtilmek suretiyle ilgili meslek odalarından olay tarihinde yurt içinde alabileceği emsal günlük net ücretleri sormak, murisin gerçek ücretini bu şekilde tespit ettikten sonra dosyanın hesap bilirkişisine tevdi ile sigortalının aktif dönem zararı bakımından kazalandığı işin yurt dışındaki muhtemel süresince Sosyal Güvenlik Kurumu tahkikat raporunda belirlenen rakamların net tutarları, yurt dışındaki muhtemel çalışma süresinin sonundan itibaren ise aktif dönem süresince yukarıda belirtilen esaslara göre yurt içinde alınabilecek emsal ücretlerin net tutarları ile pasif dönem için ise asgari geçim indiriminin hariç tutulmasıyla birlikte asgari ücret düzeyinde ücretler ile maddi zararın belirlenmesi, dairemizce itibar edilen PMF yaşam tablosunun ve bozma ilamından önce alınan 08.12.2015 tarihli hesap bilirkişi raporundaki diğer verilerin dikkate alınması suretiyle maddi zararların belirlenmesi ve karar verilmesidir." gerekçesiyle karar bozulmuştur.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak bozmadan sonra duruşma açılarak yargılamaya devam edilmekte iken 08.07.2020 tarihli celsede dosyanın naip hakime tevdii ile dosyada noksan bulunmadığı halde heyete tevdiine dair ara karar oluşturulduğu, Bölge Adliye Mahkemesi 20.11.2020 tarih ve 2019/1324 Esas - 2020/1864 Karar sayılı ilamıyla; hesap bilirkişiden alınan 17.4.2020 tarihli rapora itibar edilerek Eş ... lehine 309.559,72 TL maddi, çocuk (Önceki adı ...) ... 175.704,27 TL, çocuk ... lehine 96.430,96TL Maddi tazminata ve eş ... lehine 100.000 TL, çocukların her biri lehine 50.000 TL'şer manevi tazminata hükmedilmiştir.
C. İkinci Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 01.06.2021 tarih ve 2021/1557 Esas - 2021/7338Karar sayılı ilamında özetle, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddiyle; kararın duruşmada tefhim edilmesi yerine dosyanın üyeye tevdi edilerek sonrasında karar verilmesinin hatalı olduğunu, aynı zamanda bozma kararına uyan Mahkemece hesap bilirkişiden alınan raporda yurtdışı çalışma süresi ile yurtdışı ücretin bozma kapsamına uygun olarak belirlendiği halde sigortalının üniversite mezunu olup olmadığı, mesleğindeki kıdemi, yaşı ve yaptığı iş tam olarak açıklığa kavuşturulmadan ... tarafından muhasebe yetkilisi için tespit edilen asgari ücretin yaklaşık 3,58 katı düzeyindeki ücretin sigortalının yurt içinde alabileceği ücret olarak kabulü suretiyle hesap yapılmasının hatalı olduğu, Mahkemece sigortalının yaptığı iş, alanında üniversite mezunu olup olmadığı, mesleğindeki kıdemi, yaşı ve yaptığı iş tam olarak netleştirilmek suretiyle, niteliklerine göre alabileceği ücretin ... ve meslek odalarından araştırılarak, belirlenecek bu ücretin yurt içinde alabileceği ücret olarak dikkate alınmak suretiyle, hükme esas alınan hesap raporunda dikkate alınması, önceki bozma ilamında da belirtildiği üzere hesap bilirkişi raporundaki diğer veriler yönünden taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hakka dikkat edilmesi, bu raporda esas alınan bilinen devre sonunun değiştirilmemesi ve sonradan yürürlüğe giren asgari ücretteki farkların rapora yansıtılmaması suretiyle davacıların maddi tazminat alacaklarının belirlenmesi" gerekçesiyle karar bozulmuştur.
D. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 3. Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin 18.12.2022 tarih 2021/2353 Esas, 2022/2393 Karar sayılı kararında özetle; davacılar açısından maddi zararın tespiti açısından bozma ilamından sonra bozma gereği ücret araştırmasından sonra alınan 27.10.2022 tarihli bilirkişi raporunun bozma ilamı gereklerine uygun olduğu değerlendirilmiş ve tarafların rapora yönelik itirazlarına itibar edilmeyerek, usuli kazanılmış haklar da gözetilerek, söz konusu raporda hesaplanan maddi tazminatların hüküm altına alınmasına karar verilerek; Davacı Eş ... lehine 266,464,69 TL, çocuk ... lehine 82.438,75 TL, çocuk ... (...) lehine 152.534,89 TL, maddi tazminat ile önceki kararlarda olduğu gibi eş ... lehine 100.000 TL, çocukların her biri lehine 50.000 TL'şer manevi tazminata hükmedilmiştir.
E. Üçüncü Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
2. Dairemizin 09.05.2023 tarihli, 2023/3584 Esas, 2023/5084 Karar sayılı ilamında özetle, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının reddiyle ... sigortalının üniversite mezunu olmayan, muhasebe işlerine yardımcı işlerde çalışan bir işçi olarak yurt içinde elde edebileceği kazancın tespiti açısından ... verileri ve Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirleri Odasından araştırma yapılıp tespit edilecek bu ücretlerin hükme esas alınan hesap raporuna uygulanması, davalı lehine oluşan usuli kazanılmış haklar kapsamında yurtdışı hesap devresi için tespit edilen ücret katında ve işlemiş/bilinen devre sonu olarak esas alınan 31.12.2015 tarihinden değişikliğe gidilmemesi (özellikle işlemiş/bilinen devre sonrasında yürürlüğe giren asgari ücret değişiklikleri rapora yansıtılmadan) hesap yapılması sonucuna göre davacıların maddi tazminat alacakları belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir..." gerekçesiyle karar bozulmuştur.
F. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen 4. Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin karar başlığında tarih ve numarası belirtilen son kararında özetle; Davacılar açısından maddi zararın tespiti açısından bozma ilamından sonra bozma gereği ücret araştırmasından sonra alınan 27.10.2022 tarihli bilirkişi raporunun bozma ilamı gereklerine uygun olduğu değerlendirilmiş ve tarafların rapora yönelik itirazlarına itibar edilmeyerek, usuli kazanılmış haklar da gözetilerek, söz konusu raporda hesaplanan maddi tazminatların hüküm altına alınmasına karar verilerek; davacı Eş ... lehine 266,464,69 TL, çocuk ... lehine 82.438,75 TL, çocuk ... (...) lehine 152.534,89 TL, maddi tazminat ile önceki kararlarda olduğu gibi eş ... lehine 100.000 TL, çocukların her biri lehine 50.000 TL'şer manevi tazminata hükmedilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz sebepleri olarak özetle; sürücünün müvekkili şirket çalışanı olmadığını 3 üncü kişi kusuru nedeniyle müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, kaza yönünden müvekkilinin alabileceği bir önlem olmadığını şoför eylemi ile illiyet bağınn kesildiğini, müvekkilinin kusur raporunda kusursuz kabul edilmesine karşın tazminattan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, yurt dışı hizmet akdine göre 1.389 USD dikkate alınması gerektiğini, yurt içi ücretin ise İstanbul Ticaret Odası tarafından tarafından bildirilen 1.200 TL (2,20 kat) ücretin dikkate alınması gerektiğini, en azından bu ücretin emsla ücret ortalamasına dahil edilmesi gerektiğini, yurtdışı çalışma süresinin 2 yıl kabulünün hatalı olduğunu, kazanın gerçekleştiği ay sonunun esas alınması gerektiğini, müvekkilinin kusursuz olması nedeniyle takdiri indirim yapılması gerektiğini, manevi tazminatınn reddi gerektiğini, müvekkilinin kusursuz olduğunu, faize olay tarihinden karar verilmesinin hatalı olduğunu, rücu davasının kusur yokluğundan reddedildiğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 371. maddeleri, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77., 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51, 52, 54, 55 ve 417. maddeleri, 5510 sayılı Kanun'un 13, 16,19 ve 21. maddeleri ile 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümleri.
3. Değerlendirme
A) Davalı vekilinin davacılar yararına hükmolunan manevi tazminat alacağına yönelik temyiz istemi yönünden;
Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre davalı aleyhine hükmolunan maddi ve manevi tazminat tutarlarının ayrı ayrı Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davalı vekilinin temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.
B) Davalı vekilinin davacılar ... ve ... yararına hükmolunan maddi tazminat alacağına yönelik temyiz istemi yönünden;
Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre davalı aleyhine hükmolunan maddi ve manevi tazminat tutarlarının ayrı ayrı Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 238.730,00 TL’nin altında kaldığı anlaşıldığından davalı vekilinin temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.
C) Davalı vekilinin davacı ... yararına hükmolunan maddi tazminat alacağına yönelik temyiz istemi yönünden;
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı vekilinin davacılar yararına hükmolunan manevi tazminat yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,
Davalı vekilinin davacılar ... ve ... yararına hükmolunan maddi tazminat yönelik temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,
Davalı vekilinin davacı ... yararına hükmolunan maddi tazminat alacağına yönelik temyiz istemi yönünden yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına,
Dosyanın kararı veren Mahkemeye gönderilmesine,
06.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.