MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalılardan ... İnşaat Sanayi Turizm ve Ticaret A.Ş., ... Lojistik Hafriyat Nak. İnş. San. ve Tic. Ltd Şti vekilleri ile fer'i müdahil ... İnşaat Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi Ortaklığını oluşturan; ... Madencilik Taahhüt ve ... Ticaret A.Ş., ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş., ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisinin olay anında kullandığı kamyonun yükünü boşaltıp damperini indirmeye çalışırken davalı ... yönetimindeki ... plakalı tırın boşaltma alanına girmesine engel olunmadığı için ... sevk ve idaresindeki kamyonun yükünün de etkisi ile müvekkilinin kullandığı kamyonun üzerine devrilmesi ile araç içerisinde ölmesi şeklinde gerçekleşen iş kazası kapsamında, müvekkili sigortalının eşi ... için şimdlik 400,00TL maddi ve 200.000,00TL manevi, çocukları ... ve ... ... için şimdilik 300,00TL'şer maddi ve 150.000,00TL'şer manevi tazminatın kaza tarihinden faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
2.Davacılar vekili 04.07.2022 tarihli dilekçesiyle maddi tazminat istemlerini müvekkili ... için 822.909,62 TL'ye, ... için 191.229,26 TL'ye ve ... ... için 70.643,10 TL'ye artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı ... Lojistik Şirketi vekili dilekçesinde özetle; olay günü iş kazasının olduğu yerde davalı ... döküm yapmaktayken sigortalı ...’ün yasak olmasına rağmen döküm alanına girerek araca yanaştığını, muhtemelen beklemeden bir an önce döküm yapmak istediğini, işe alınan şoförlere ilk önce döküm sahasında yanyana döküm yapılmaması hususunun öğretilmesine karşın davacıların desteği sigortalının bu duruma aykırı davrandığını, hakkındaki davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı ... İnşaat Şirketi vekili dilekçesinde özetle; sigortalının müvekkili şirket çalışanı olmadığından davanın husumetten reddi gerektiğini, müvekkili şirket ile dava harici ... İnşaat Adi Ortaklığı arasında Alt Yüklenici sözleşmesi imzalandığını sözleşmenin 4. maddesi kapsamında işin yürütümünden bu Adi Ortaklık sorumlu olacağından sorumluluğuna gidilemeyeceğini, ayrıca ... Adi Ortaklık ile ... Lojistik Şirketi arasında imzalanan sözleşme gereğince davalı ... Lojistik şirketinin davaya konu tazminat alacaklarından münhasıran sorumlu tutulması gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber istienilen manevi tazminatların fahiş olduğunu, davanın ... Adi Ortaklığını oluşturan şirketlere ihbarını talep etmiştir.
3.Davalı ... vekili dilekçesinde özetle: davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin meydana gelen olayda kusuru olmadığını, Cumhuriyet Savcılığı dosyasında alınan kusur raporuyla tespit edildiğini beyanla müvekkili hakkındaki davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
4. Fer'i müdahil ... İnşaat Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi Ortaklığını oluşturan; ... Madencilik Taahhüt ve ... Ticaret A.Ş., ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortak Vekili dilekçesinde özetle; öncelikle müvekkilleri ile davacıların desteği sigortalı ... arasında hukuki ve sözleşmesel bir ilişki olmadığından davanın husumetten reddi gerektiğini, olay günü ...,... plakalı kontrolündeki kamyon ile ...'ın kontrolündeki kamyonun hemen yanına yanaştığı ve döküm işlemine başlandığını, tam bu esnada ...'ın kontrolündeki kamyonun dorsesinin kırılarak davacılar murisinin kullandığı kamyonun şoför mahallinin üzerine devrilmesi ile kazanın gerçekleştiğini, Omolor Lojistik şirketi ile akdedilen sözleşme kapsamında gerekli tedbirleri ve iş sağlığı güvenliği tedbirlerini almamış olması nedeniyle anılan davalı şirketin sorumlu olduğunu, kazanın Omolor Lojistik şirketi ile her iki sigortalının tam kusurlu eylemi ile meydana geldiğinden müvekkillerine atfedilecek kusur olmadığını, kusur incelemesi yapılmasını, SGK'dan davacılara bağlanan gelirlerin araştırılmasını, herhangi bir hesaplama yapılacak ise Omolor Lojistik şirketi tarafından sunulan özlük dosyasındaki yazılı delillerin dikkate alınmasını, talep olunan manevi tazminatların miktarlarının fahiş olduğunu, davanın sigorta şirketine ihbarını talep ettiği, yargılamanın devamında fer'i müdahil olarak davaya kabulüne karar verilmesini talep etmiş Mahkemenin 14.04.2021 tarihli ara kararıyla fer'i müdahale talebi kabul edilmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2023 tarih ve 2019/152 E., 2023/218 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile maddi tazminat olarak ve taleple bağlı kalınarak davacı ... açısından net 822.909,62 TL maddi ve 100.000 TL manevi, davacı ... açısından 191.229,26 TL maddi ve 75.000 TL manevi, davacı ... açısından 70.643,10 TL maddi ve 75.000,00 TL manevi alacağın kaza tarihi olan 19.12.2018 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılar ... İnşaat Sanayi Turizm ve Tic. A.Ş. ve ... Lojistik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'den müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davalı ... açısından açılan davanın reddine," şeklinde karar verildiği anlaşılmıştır.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2023 tarih ve 2019/152 E., 2023/218 K. sayılı kararına karşı davalılardan ... İnşaat Sanayi Turizm ve Tic. A.Ş. ve ... Lojistik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 29.09.2023 tarih ve 2023/1562 E., 2023/1858 K. sayılı kararı ile dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri ile kamu düzeni dikkate alındığında İlk Derece Mahkemesi kararında Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesi bakımından usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı ... ve davalı ... vekillerinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 ve 355. maddeleri gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 29.09.2023 tarih ve 2023/1562 E., 2023/1858 K. sayılı kararının süresi içerisinde davalılardan davalı ... ve davalı ... ile fer'i müdahil ... İnşaat Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi Ortaklığını oluşturan; ... Madencilik Taahhüt ve ... Ticaret A.Ş., ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. ortak vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 16.01.2024 tarih ve 2023/13524 E- 2024/129 K. ile "... davalı ... İnşaat şirketi yanında fer'i müdahil olan şirketler vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararından önce İlk Derece Mahkemesi kararından haberdar kılınmak suretiyle istinaf kanun yoluna başvuru hakkı tanınmadığı anlaşılmakla, bu aşamada fer'i müdahil vekilinin istinaf yolunu tüketmemesi nedeniyle Dairemizce temyiz incelenmesi yapılması olanağı bulunmadığından, fer'i müdahil şirketler vekilinin 10.11.2023 tarihli kanun yolu başvurusunun "istinaf başvurusu" niteliğinde olduğu değerlendirilerek, davalılar ... İnşaat Şirketi ve Omolor Lojistik Şirketi vekillerinin istinaf başvuruları ile birlikte değerlendirilerek Bölge Adliye Mahkemesince bir karar verilmesi gerekirken noksan inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi hatalı olmuştur... " gerekçeleriyle bozulmasına karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Dairece bozma kararına uyularak, fer'i müdahil şirketler vekilinin 10.11.2023 tarihli kanun yolu başvurusunun "istinaf başvurusu" niteliğinde kabul edilen dilekçesinde ileri sürdüğü itirazlarla birlikte tüm dosya kapsamının incelendiği, dosya kapsamından, kazalı işçinin, DHMİ Genel Müdürlüğünün "... Havalimanı 2.Pist ve Mütemmimleri 2.Etap İşleri" işinin ana müteahhidi ve ihale alıcısı olan davalı ... İnşaat San.Turz.ve T.A.Ş.ile fer'i müdahil ... inşaat Adi Ortaklığı arasında kurulan alt işverenlik sözleşmesi kapsamında hafriyat işlerinin verildiği davalı ... Lojistik Hafriyat Nakliyat İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin sigortalısı olarak çalıştığı sırada 19.12.2018 tarihinde davalı ...'ın kullandığı kamyon damperinin kazalı işçinin kullandığı araç üzerine devrilmesi sonucu meydana gelen kazada hayatını kaybettiğinin anlaşıldığı, taraflar arasında bu şekilde tesis edilen hukuki ilişkiye göre asıl işveren sıfatı bulunan davalı ... vekilinin husumete yönelik itirazlarının yerinde görülmediği, İlk Derece Mahkemesince dosyaya temin edilen bilirkişi heyeti raporu, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığınca temin edilen rapor ve dosya kapsamındaki diğer belge ve beyanlar birlikte değerlendirildiğinde; aynı işverenliğe bağlı çalışan davalı ...'ın kullandığı aracın damperinin, malzeme boşaltılması esnasında, yükün bir tarafta birikmesi sonucu pistonu kırılarak kazalı işçinin kamyonu üzerine devrildiği, buna göre damper üzerinde malzemenin dengeyi bozacak şekilde birikmesini önleyici tedbirlerin alınmadığı, olay yerinde manevracı görevlendirilmek suretiyle kamyonların birbirlerine yaklaşmalarını önleyecek emniyetli bir organizasyonun sağlanmadığı, araçların periyodik bakım ve kontrollerinin yapılmadığı, çalışanların iş ekipmanlarından kaynaklanacak tehlikelerden korunması, davranış biçimi geliştirmeleri hususunda iş sağlığı ve güvenliği eğitimi verilmediği anlaşılmakta olup buna göre işverenin, işyerinde kullanılan ekipmanın çalışanların sağlık ve güvenliğini tehlikeye düşürmesini önleyecek tüm tedbirleri alması, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliğine yönelik eğitimlerin verilmesi, denetim ve gözetim yükümlülüğünü yerine getirmesi gereğine ilişkin kurallara uymadığı gözetilerek İlk Derece Mahkemesince kabul edilen kusur dağılımının yerinde olduğu, TRH-2010 ... ve Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinin 47. maddesi dikkate alındığında bakiye ömür ve destekten faydalanma süresi tespitinde hukuka aykırılık bulunmadığı, aktüerya hesabına esas alınan verilerin Yargıtay uygulamasına uygun olduğu, hesaplara esas kazanç tespitinde, davalı tanığının da iddia edilen ücreti doğruladığı dikkate alınarak, emsal ücret verilerinin ortalaması alınmak suretiyle uygulama yapılmasında isabetsizlik bulunmadığı, olayın meydana geliş şekli, kazalının ölümü nedeniyle eşi ve çocukları olan davacıların yaşadığı elem ve ızdırabın derecesi, tarafların kusur durumu, olayın ağırlığı, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, manevi tazminat verilmesine ilişkin temel hukuk ilkeleri, hak ve nesafet kuralları gözetildiğinde, hükmolunan manevi tazminat miktarlarının dosya kapsamına göre isabetli olduğu gerekçesiyle; davalı ... İnşaat Sanayi Turizm ve Ticaret A.Ş., Omolor Lojistik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekilleri ile fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurularının, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 ve 355. maddeleri gereğince esastan reddine, karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... Lojistik Hafriyat Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti . vekili dilekçesinde özetle; kusur oran ve aidiyetinin hatalı tespit edildiğini, davacıların desteği ...'ün bulunmaması gereken yerde döküm yapmaya çalışarak kazanın gerçekleşmesinin asli sorumlusu olduğunu, ücret katının tespitinde son yıllarda medyana gelen asgari ücretlerdeki artışın gözetilerek bu oranın azaltılması gerektiğinin gözetilmediğini, davacı eşin evlenme ihtimalinin hatalı olarak olmadığı şeklindeki kabulün yerinde olmadığını, manevi tazminat miktarlarının fazla olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... İnşaat Sanayi Turizm ve Ticaret A.Ş. vekili dilekçesinde özetle; müvekkiline husumet yöneltilmesinin giderek kusur oranı belirlenmesinin ve tazminatlardan müteselsilen sorumluluğuna hükmedilmesinin hatalı olduğunu, dosya içeriğindeki raporun SGK müfettişi raporuyla çelişkili olduğunu, davacıların desteği sigortalının asli kusurlu kabulü gerektiğini, hükme esas alınan hesap raporunun hatalı olduğunu, ücretin hatalı belirlendiğini, kararların yeterli gerekçe içermediği gibi zamanaşımı def'inin de değerlendirilmediğini beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
3. Fer'i müdahil ... İnşaat Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi Ortaklığını oluşturan; ... Madencilik Taahhüt ve ... Ticaret A.Ş., ... İnşaat San. ve Tic. A.Ş. ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. Ortak vekili dilekçesinde özetle; Mahkemece gerekçeli kararının taraflarına tebliğ edilmeksizin, Bölge Adliye Mahkemesi kararı tebliğ edildiğini, şu halde davalı ... yanında feri müdahil olan müvekkilin istinaf yoluna başvurma hakkının elinden alınmış olması nedeniyle kanun yoluna başvuru hakkının ihlal edildiğini devamla; kusur oran ve aidiyetlerinin hatalı belirlendiğini, ücretin hatalı tespit edildiğini, hesabın hatalı olduğunu beyanla kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş kazasında vefat eden sigortalının yakınlarının tazminat istemine ilişkindir.
1.Davacı çocuk ... ... için hükmedilen maddi tazminata ve hükmedilen tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
a.Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanunun 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
b.6100 sayılı HMK'nın 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı dikkate alınmalıdır.
c.Dosya içeriğine göre, temyize getirilen miktarlar Bölge Adliye Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL’nin altında bulunduğu anlaşılmakla bu kısma yönelik temyiz itirazlarının aşağıdaki şekilde reddine karar verilmiştir.
2.Davacı... ve davacı çocuk ... için hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde belirtilen hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Davacı çocuk ... ... için hükmedilen maddi tazminata ve hükmedilen tüm manevi tazminatlara yönelik temyiz isteminin miktardan REDDİNE,
2.Davacı... ve davacı çocuk ... için hükmedilen maddi tazminatlara yönelik temyiz itirazlarının reddine, Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
3. Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalılardan alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.