MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
EK KARAR TARİHİ : 15.11.2022
SAYISI : 2019/236 E., 2022/209 K.
Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının 17.05.1996-05.08.2013 tarihleri arasında aylık 1.000 TL ücretle çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II.CEVAP
Davalı ... vekili, belediyeleri ile davacı arasında hizmet akdinden kaynaklanan fiili veya hukuki hiçbir bağ ve ilişki bulunmadığını, davacının... hattında taşımacılık yapan araçların dolmuş durağından kahyalık yaptığını, davacının iddia ettiği çalışması ile Belediyeleri arasında bir bağ kurma çabasını ise .... Büyükşehir Belediyesi Zabıta Müdürlüğünün 16.07.2004 tarih ve 57-2004 sayılı yazı içeriğinin oluşturduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Bir kısım davalılar vekili, davacının müvekkillerinin yanında çalışmışlığının olmadığını, adı yazılı dolmuş sahiplerinin davacıyı tanımadığını, müvekkilleri tarafından işe alınmadığını, kaldı ki çalıştığını iddia ettiği yıllarda müvekkillerin hepsinin hatlı dolmuşu olmadığını, dolmuş hatlarının Belediyeye ait olduğunu, hibe şeklinde devirler yapıldığını, davacının 17.05.1996-05.08.2013 tarihleri arasında çalıştığını iddia etse de bu yıllarda geriye dönük hat devirlerinin yapılmış olduğunu, her dönemde farklı kişilere hibe verildiğini, bu nedenle husumet itirazlarının olduğunu, davacı ile davalılar arasında iş sözleşmesinin olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Feri müdahil Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 04.03.2016 tarihli ve 2014/376 E. 2016/73 K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davalı Kurum ve bir kısım davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Dairemizin 20.06.2019 tarihli ve 2016/14508 E. 2019/5255 K. sayılı ilamında; dava başlamadan önce vefat eden davalı ...’ın mirasçılarının davaya katılımı sağlandıktan sonra davaya devam edilmesi gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar;
Mahkemece, davalı ... Belediyesi Başkanlığı yönünden davanın husumet nedeniyle reddine, davanın diğer davalılar yönünden kısmen kabulü ile davacının davalılara ait... dolmuş hattı durakları işyerinde kontrolör ve kahya olarak 11.07.2022-30.09.2011 tarihleri arasında prime esas kazancın alt sınırındaki ücretle, 01.10.2011-05.08.2013 tarihleri arasında prime esas alt sınırdaki ücretin 1.3693 katı miktarında aylık ücretle hizmet akdi ile aralıksız olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili yeterli araştırma yapılmadığını belirterek Mahkemece verilen kararın bozulmasını talep etmişlerdir.
B. Değerlendirme
Davanın yasal dayanaklarından olan 506 sayılı Kanun'un “Prime esas ücretler” başlığını taşıyan 77. maddesinin 1. fıkrası ile 5510 sayılı Kanunun “Prime esas kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun; 200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belirli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bildirilmiş, bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de, senetle kanıtlanması zorunlu konularda yazılı bir delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça verilen kağıt ve belgeler olduğu belirtilmiştir.
Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir.
İnceleme konusu dosyada; davacı vekili, davacının 17.05.1996 - 05.08.2013 tarihleri arasında aylık 1.000 TL ücretle çalıştığının tespitini talep etmiş, Mahkemece davacının davalılara ait... dolmuş hattı durakları işyerinde kontrolör ve kahya olarak 11.07.2022 - 30.09.2011 tarihleri arasında prime esas kazancın alt sınırındaki ücretle, 01.10.2011 - 05.08.2013 tarihleri arasında prime esas alt sınırdaki ücretin 1.3693 katı miktarında aylık ücretle hizmet akdi ile aralıksız olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
Somut davada; dosyada dinlenen tanıklar davacının çalışmasını doğrulamış iseler de, dosya içerisinde prime esas kazanca ilişkin yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı olabilecek belge bulunmaması nedeniyle tanık beyanlarına itibar edilerek 01.10.2011-05.08.2013 tarihleri arasında prime esas alt sınırdaki ücretin 1.3693 katı miktarında aylık ücretle çalıştığına hükmedilmesi yerinde değildir. Bu nedenle 01.10.2011-05.08.2013 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığı yönünde karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
Ne var ki, bu konuların düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3. maddesi yollamasıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 438. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Hükmün 2. fıkrasının silinmesine, yerine;
"2-Davanın diğer davalılar yönünden kısmen kabulü ile
Davacının davalılara ait... dolmuş hattı durakları işyerinde kontrolör ve kahya olarak 11.07.2002-05.08.2013 tarihleri arasında asgari ücretle, aralıksız olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine, " yazılması suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.