MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/221 E., 2025/516 K.
FER'Î MÜDAHİL : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kahramanmaraş 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/262 E., 2021/472 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı işverene ait iş yerinde makineci olarak 01.12.2010 - 28.06.2017 tarihleri arasında çalıştığını, sadece 17.03.2015 - 28.06.2017 tarihleri arasında sigortalı göründüğünü, oysa 01.12.2010 tarihinde çalışmaya başladığını, sigortasının yapıldığını ve primlerinin ödendiğini düşünerek çalışmaya devam ettiğini, işten ayrıldığı dönemde SGK'ya müracaat ettiğinde 20 10... yılları arasında sigortalı olmadığını öğrendiğini belirterek 01.12.2010- 17.03.2015 tarihleri arasında davalı yanında geçen hizmelerinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının ... sicil numarası ile tescil edilen işyerinde 17.03.2015 tarihinde çalışmaya başladığını, çalışmanın yasal süre içerisinde Kuruma bildirildiğini, 28.06.2017 tarihine kadar çalıştığını, işe başlama ve çıkış tarihlerinin işe giriş ve işten ayrılma bildirgeleri ile de sabit olduğunu, davacının kötüniyetli olarak para koparma amacıyla işbu davayı açtığını, davanın zamanaşımına uğradığını, davacının çalıştığı döneme ilişkin olarak noter huzurunda ibraname düzenlediğini, ibranamede 17.03.2015 - 28.06.2017 tarihleri arasında çalıştığını, bu tarihler dışında hiçbir çalışma süresi olmadığını beyan ettiğini, bu belgenin de davacının iddiasının gerçek dışı olduğunu ortaya koyduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davaya fer'i müdahil olarak katıldıklarını, davacının tespitini talep ettiği yıllarda birden fazla giriş çıkışlar olduğunu, çalışmaların SGK'ya bildirildiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, Kurum kayıtları resmi belge niteliğinde olup aksinin eşdeğer delillerle ispatı gerekeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne davacının, davalı adına tescilli ... sicil numaralı işyerinde 01.05.2011 - 17.03.2015 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yerel mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına yönelik istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353-(1)-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1- Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacı tanıkları çelişkili beyanlarda bulunmalarına rağmen yalnızca davacının lehine olan beyanlar gözönünde bulundurularak karar verildiğini, davacının hangi tarihler arasında fiili olarak çalıştığını ibranamede açıkça ifade ettiğini, dosyaya gelen müzekkere cevaplarına göre davacının resmi kurumlardan sigortalılık süresinin tespitini talep ettiği yıllarda düzenli olarak yardım aldığının görüldüğünü beyan etmektedir.
2- Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın hukuka aykırı olduğunu, davacı tanıklarının çelişkili beyanları bulunduğunu, Kurum resmi kayıtlarının aksinin çelişkili tanık beyanları ile ispatlanamayacağını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 01.12.20 10... .03.2015 tarihleri arasında davalı işyerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
İnceleme konusu eldeki davada, davacının 17.03.2015 - 28.06.2017 tarihleri arasında davalıya ait ... sicil sayılı dosyasında işlem gören iş yerinden tam gün üzerinden bildirimlerinin olduğu, anılan döneme ilişkin olarak .... Noterliğinin 29.08.2018 tarih ve ... yevmiye numarası ile noter huzurunda düzenlenen ibranamenin dosyada mevcut olduğu, söz konusu ibranamede davacının davalı işyerinde 17.03.2015 - 28.06.2017 tarihleri arasında çalıştığı belirtilip, işçilik alacaklarını aldığını, bu tarihler dışında çalışma süresi olmadığını beyan edip imzaladığı görülmekle, davacının imzasını inkar etmediği, hata hile ikrah iddiası bulunmayan ibranamenin mevcut olduğunun anlaşılması karşısında, yazılı belgelerin aksinin eş değer delillerle ispatlanabileceği gözetilmeksizin tanık beyanlarına itibarla yazılı şekilde karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
Üye ...'ın farklı bozma gerekçesine karşı sonuç itibariyle oyçokluyla,
25.02.2026 gününde karar verildi.
KARŞI OY GEREKÇESİ
1.Çoğunluk ile aradaki temel uyuşmazlık “hizmet tespitinde işe giriş bildirgesi, ibranamenin imzalı olması ve anılan tarihten önce çalışma iddiası halinde, bu belgelerden önce çalıştığını iddia eden sigortalının bu belgelerin imzalı olması nedeni ile çalışma olgusunu eş değer yazılı belge ile kanıtlaması gerekip gerekmediği” noktasında toplanmaktadır.
2.Dairemizin 2021/5009 E, 2022/8251 Karar sayılı karşı oy gerekçesinde ayrıntılı açıklandığı şekilde kamu düzeni, resen araştırma ilkesi ve delil serbestisi kapsamında kalan hizmet tespitinde kesin delillerin bağlayıcılığı yoktur. İşçi(sigortalı) işveren ilişkisinde sosyal güvenlik hakkı kapsamında sigortalının ispat hukuku ilkelerine aykırı olarak yazılı delil sınırlandırılmasına tabi tutulması vazgeçilmez ve kişiye sıkıya bağlı hak olan sosyal güvenlik hakkını ortadan kaldıracak niteliktedir. Çalışma olgusu hukuki fiil olup, her türlü delille kanıtlanabilir. İbraname ve işe giriş bildirgesi kayıtları senet niteliğinde olmayıp, sadece çalışılan günler için yazılı delil niteliğindedir. Çalışılmayan günler için delil niteliğinde olamaz. Hizmet tespitinde senetle ispat kuralının uygulanması görüşü isabetli değildir.
3.Açıklanan nedenlerle ibraname ve işe giriş bildirgesinin öncesi hizmet tespitinin ve hukuki fiil olan çalışma olgusunun yazılı delile bağlanması görüşüne ve bu nedenle çoğunluğun bu yöndeki bozma gerekçesine katılınmamıştır.