MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2687 E., 2025/1073 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 7. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/630 E., 2023/147 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, yüklenici davalı ... İnşaat Madencilik San. Tic. Ltd. Şti.'ye ait ...'te bulunan ... Lisesinin pansiyon, konser salonu, spor salonu ile alt yapı ve çevre düzenlenmesi inşaat işine günlük yevmiyeli olarak çalışmak üzere 02.05.2020 tarihinde işe başladığını, burada toplam 24 gün çalıştığını, günlük 150,00 TL'ye anlaştığını, bu tarihler arasında sigortasının yapılmadığını öğrendiğini beyanla; davacının davalıya ait iş yerinde 02.05.2020-26.05.2020 tarihleri arasında hizmet süresinin tespitini ve sigorta başlangıç tarihinin 02.05.2020 olduğunun tespitini, bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
1- Davalı ... İnşaat Madencilik San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan dava her ne kadar davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılmış ise de yetkili mahkemenin işin ifa edildiği Kırşehir iş mahkemeleri olduğunu, müvekkili şirket ile davacı arasında iddia edilen tarihler arasında yapılmış olan yazılı veya sözlü iş akdi olmadığını, davacının herhangi bir çalışması olmadığını, müvekkili şirketin bilgisi dahilinde alınmış bir seyahat izin belgesi olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep ve beyan etmiştir.
2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının, Kurum kayıtlarına göre davalı yanında her hangi bir çalışması olmadığını, Kurumun resmi kayıtlarının incelenmesini, sadece tanık beyanlarına dayanılarak hüküm verilmemesini, davalı işverenin ve davacının Sosyal Sigortalar Kurumu nezdindeki kayıtları getirtilerek davacının iddialarının değerlendirilmesini, mutlaka tanık dinlenmesi gerekiyorsa tanıkların çalışıldığı iddia edilen işyerindeki işi bilen ve tanıyan aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesini, kurumun resmi kayıtları ile çelişen tanık beyanlarının hükme esas alınmamasını ileri sürerek haksız ve yersiz açılan davanın reddini talep ve beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dosya kapsamında toplanan tüm deliller ve tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalı ve dahili davalıya ait iş yerinde uyuşmazlık konusu dönemde fiilen çalıştığı hususunda yazılı bir belge bulunmadığı gibi, tanık beyanlarının çelişkili olması ve davacının çalıştığına tanıklık eden bordro ve komşu iş yeri tanıkları bulunmadığından sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiği beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 02.05.2020-26.05.2020 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı ... İnş. Ltd. Şti.'de 02.05.2020-26.05.2020 tarihleri arasında inşaat işinde çalıştığının tespitini talep ettiği, Mahkemece yapılan araştırma kapsamında davanın reddine karar verilmişse de; davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı işyerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ve araştırma ile gidilmiştir.
Somut olayda, Mahkemece öncelikle davacının çalıştığı iş yeri ve işverenin usulünce tespit edilerek, iş yerinin kanun kapsamına alınıp alınmadığı belirlenerek bordro tanıkları ve daha önce dinlenen tanıklar ile Mahkemece re'sen tespit edilecek daha fazla kamu tanığı dinlenerek davacının çalışması hakkında detaylı beyanları alınmalı, ayrıca aynı iş yerine ilişkin emsal dosyalar açılıp açılmadığı araştırılmalı ve iş yerine ilişkin doğru ihale sözleşmeleri getirtilmek suretiyle davacının çalışması tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
18.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi