MAHKEMESİ: ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/2646 E., 2025/889 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Sürmene Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI: 2018/261 E., 2023/60 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı iş yerinden müvekkilinin 16.10.2010 tarihinde çalışmaya başladığını, ancak davalı şirketin davacının işe giriş tarihini 04/2011 olarak belirttiğini, müvekkilinin davalı şirkette çalıştığı, ancak Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen dönem bakımından hizmet tespitinin yapılması gerektiğini, davacının davalı şirket adına çalışmaya başladığı dönemde başlangıçta elden yapılan ücret ödemelerinin ilk kez 07.07.2011 tarihinde ... Bankasından ödenmeye başlandığını, ancak 20 11... ve 5 ay maaşlarının ödenmediğini, belirtilen aylara ait maaşların 2011 yılı içinde müvekkiline ödenmiş olan en yüksek rakam olan 1.101,55 TL den mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte davalı ... İnş.'dan alınıp davacıya ödenmesini talep ettiklerini, ayrıca müvekkilinin 2011 yılının 12 ayında hiçbir gerekçe gösterilmeden işten çıkartıldığını, kıdem tazminatının ödenmediğini, davacının 16.10.2010'dan sigorta bildirim tarihine kadar geçen dönemdeki hizmetinin tespiti, ödenmeyen iki aylık maaşı olan 2203,10 TL'nin mevduata uygulanan en yüksek faiz ile birlikte ... İnşaattan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla kıdem ve ihbar tazminatı olarak 20,00 TL, fazla çalışma ve tatil günlerinde çalışma ücret alacağı olarak 20.00 TL'nin davalı ... İnşaattan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; aynı davada hizmet tespiti ve işçi alacakları talep edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı tarafın şerketlerinde çalıştığı sürelerin tam olarak SGK'ya bildirildiğini, SGK kayıtlarında görülenler dışında davacının hiçbir çalışmasının olmadığını, davacının davalı iş yerinde çalışmasının 1 yılı doldurmadığı için yasal olarak kıdem tazminatına hak kazanmadığını, ayrıca davacının çalışmış olduğu zamanlarda işyerinde birçok olaylar çıkartmış, işyerini basmış, çalışanları dövmüş bu nedenle işin bitirilmesi geçikmiş ve firmanın tazminat ödemesine sebebiyet verdiğini, buna ilişkin Sürmene Sulh Ceza Mahkemesinde ve Asliye Ceza Mahkemesinde davalar görüldüğünü, şirketin davacının iş aktini haklı sebeplerle fesih ettiğini, davacı tarafın şirket nezdinde herhangi bir ücret alacağı, fazla mesai ücret alacağı veya tatil günü çalışma ücret alacağı bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
2. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 16.10.2010 tarihinden itibaren ... İnşaat Maden Nakliyat Ltd. Şti.'de çalıştığına dair hizmet bildirimi bulunmadığını, bu döneme ait işe giriş bildirgesi de bulunmadığını, 07.04.2011 tarihi itibariyle davacının çalışmalarının Kurum kayıtlarına intikal ettiğini ve resmiyet kazandığını, davanın reddini talep etmiş, yine hizmet tespiti davası ile işçi alacaklarına ilişkin taleplerin aynı dava içerisinde görülemeyeceğini bu nedenle davanın tefriki gerektiğini beyan etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile dosya kapsamında dinlenen tüm tanık beyanlarından davacının kesin ve hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde hizmet tespiti olduğu yönünde davasını ispatlayamadığı anlaşılmış ve davanın reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ret kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemişti.
2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
4.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalıya ait işyerinde 16.10.2010-17.07.2011 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
5.Yapılacak iş; 2010/11-2011/4.aylar arası davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı, ifadesi alınmayan diğer çalışanlar ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler resen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, beyanlar arasında çelişki bulunması halinde bu çelişki giderilmeli, bunun dışında sigortalının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenlerle kayıtlara geçmediği ya da bildirim dışı kaldığı hususu gereğince tespit edilerek, bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,
4.Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.