MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2023/191 E., 2025/837 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bartın 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI: 2020/373 E., 2022/512 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı Kurum vekili, 04.09.2019 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirden 25.000 TL'nin tahsilini talep etmiş, 16.09.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile 456.299.20 TL'nin tahsili talep edilmiştir.
II. CEVAP
Davalı ...San. .... Ltd. Şti. vekili, ... ... ... müvekkil şirketin işçisi ve personeli olmadığını, diğer davalı ... ... ... San. ve .... A.Ş'nin işçisi olduğunu, davalı şirketine ...Dış ... A.Ş, ne de ... ... ... San. ve .... A.Ş ile alt -üst işverenlik ilişkisi bulunduğunu, müvekkil şirket ile diğer davalılar müvekkil şirketin sahibi olduğu ...'deki fabrikasına ek olarak bir ark ocağı-çelikhane tesisi kurmak konusunda sözleşme yaparak ve inşa faaliyetine başlandığını, olayın bu inşa faaliyeti esnasında meydana geldiğini, davalı şirket yüklenici firma olup, tüm iş güvenliği önlemlerinin diğer davalılarca alınması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalılar usulüne uygun tebligata rağmen yazılı cevap dilekçesi sunmamışlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, ... San. ve .... A.Ş yönünden davanın reddine, diğer davalılar ... ... ... San. ve ...Dış .... A.Ş yönünden davanın kabulüne, 456.299,20 TL peşin sermaye değerli gelirin; 228.114,60 TL'nin sarf ve onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılar ... ... ... Sanayi ve .... Ltd. Şti. ve ...Dış .... A.Ş.'den müştereken müteselselin alınmasına, 228.114,60 TL'nin sarf ve onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalı ... ... ... Sanayi ve .... Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı Kurum vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, Kaza olayında sigortalının kusurunun bulunmadığını, davalı ...A.Ş.'nin üst işveren olarak sorumlu olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, rücuan alacak istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanağı olan 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesinde; "İş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir. İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır." hükmü düzenlenmiştir.
İnceleme konusu dosyada; davacı Kurum vekili, 04.09.2019 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefat eden sigortalının hak sahiplerine ödenen gelirin tahsilini talep etmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerden ...A.Ş. tarafından ark ocaklı çelikhanesinin inşaat ve çelik bina işlerinin yapım işinin .... Ltd. Şti.'ye verildiği, ... ... Ltd.Şti.'nin aynı yerin inşaat, çelik bina ..., montaj işlerinin ...Dış .... A.Ş.'ye sözleşme ile verildiği, uyuşmazlık konusu kazanın ise ... inşaatında çalışan sigortalının yüksekten düşmesi neticesinde meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Ayrıca inşaat iş yerinin ...A.Ş. adına tescilli olduğu, diğer davalı şirketler ...Dış. .... A.Ş. ile ......A.Ş.'nin ...A.Ş.'nin 7 ve 6 no.lu taşeronları oldukları, iş kazasının bu iş yerinden ...Dış. .... A.Ş. tarafından taşeron kodu ile bildirildiği görülmektedir.
Dosyada karara esas alınan kusur raporunda .....Ltd. Şti. ve ...Dış. .... A.Ş.'nin birlikte %40, sigortalının %20, .... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, Cumhuriyet Başsavcılığınca alınan kusur raporunda ise ...Dış .... A.Ş. yetkilileri asli kusurlu, .... Ltd. Şti. proje müdürü ile ...A.Ş. yetkilileri tali kusurlu bulunmuş, raporda ...A.Ş.'nin asıl işveren olarak kabul edilmiştir.
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Bu nedenle öncelikle ceza dosyası, eksik bilgi ve belgeler ile şirketler arasında yapılan sözleşme örnekleri, tazminat dosyası var ise celp edilmelidir. Sözleşmeler, ceza dosyası, olması halinde tazminat dosyası incelenmek suretiyle ...San. .... A.Ş.'nin kaza olayındaki konumu ve sorumluluğu tespit edilmeli, savcılık bilirkişi raporunda ...A.Ş. yetkililerine kusur verilme nedenleri incelenmeli, bu kapsamda iş yerinin davalı .....A.Ş. adına tescil edilme ve diğer şirketlerin taşeron olarak kayıtlı olmaları hususu da irdelenmelidir. Bu şekilde yapılacak araştırma ile davalı ... ..A.Ş.'nin asıl işveren olup olmadığı tespit edilmeli, ... ..A.Ş.'nin asıl işveren olduğunun tespit edilmesi halinde yeniden kusur incelemesi yapılması gerekeceğinden uzman bilirkişi heyetinden olaya uygun, tarafların kusur oran ve aidiyetlerini tespit edecek kusur raporu alınarak sonucuna göre karar verilmelidir.
O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.