MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/355 E., 2025/974 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 3. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/119 E., 2023/443 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı Kurum tarafından müvekkiline gönderilen 28.02.2023 tarihli yazı ile ... Reklam Turizm İnşaat Gıda Elekt. San. İhr. Tic. Ltd. Şti. bünyesindeki çalışmasının fiili ve gerçek olmadığı gerekçesi ile çalışmasının iptal edildiğini ve 5520 olan toplam prim ödeme gününün 4534 güne düşürüldüğünü, emekliliğe müstehaklık durumunun devam etmediğinden bahisle emekli aylığının başlangıç tarihi itibariyla iptaline karar verildiğini, ancak müvekkilinin...şyeri no.lu ... Reklam Turizm İnşaat Gıda Elekt. San. İhr. Tic. Ltd. Şti. ünvalı işyerindeki çalışmasının fiili ve gerçek olması ve müvekkilinin sigortalı işe giriş bildirgesinin verildiği bu işyerinde eylemli olarak çalıştığından, emekli aylığının iptaline ilişkin Kurum işleminde hukuki isabet olmadığını, Kuruma bildirilen hizmetinin fiili ve gerçek olduğunu, bağlanan emekli aylığının iptaline ilişkin 28.02.2023 tarih ve E-97774677-205.02.01-64873991 sayılı Kurum işleminin iptaline ve yeniden aylık bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davacının fiili çalışmaya dayanmayan sigortalılık sürelerinin iptalinin gerektiğini, müvekkili Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kabulü ile
1-Davalı Kurum işleminin iptali ile davacının iptal edilen 10.04.2012 - 14.12.2014 tarihleri arasındaki ... Reklam Turz. İnş. Ltd. Şti.'ndeki çalışmalarının fiili ve gerçek olduğunun tespitine,
2-Davacıya yeniden yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını, yasal mevzuata uygun olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının dava dışı ... Reklam Turizm İnşaat Gıda Elekt. San. İhr. Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde 10.04.2012 - 14.12.2014 tarihleri arasındaki çalışmalarının gerçek olup olmadığı, Kurumun yaşlılık aylığının iptaline ilişkin işleminin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.
Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar.
Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
İnceleme konusu davada davacı, Kurum tarafından iptal edilen 10.04.2012 - 14.12.2014 tarihleri arasında dava dışı ... Reklam Turizm İnşaat Gıda Elekt. San. İhr. Tic. Ltd. Şti. işyerinden yapılan bildirimlerin fiili çalışmaya dayalı olduğunun tespitiyle Kurum işleminin iptalini talep ettiği, mahkemece yapılan yargılama sonucunda dinlenen tanık beyanları da dikkate alınarak davacının işyerindeki çalışmalarının fiili olduğu değerlendirilerek davanın kabulüne karar verilmiş ise de Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.
Dosya kapsamındaki belgelere göre davacının çalışmasının geçtiği iddia olunan ... Reklam Turizm İnşaat Gıda Elekt. San. İhr. Tic. Ltd. Şti. işyeri ile ilgili olarak Kurum denetmenlerince işyerinin sahte olup olmadığı hakkında inceleme yapıldığı, anılan şirketin... Vergi Dairesi nezdinde 05.05.2008 - 31.01.2016 tarihleri arasında vergi mükellefi olduğu, şube işyerinin ise ".... adresinde bulunduğu, mahiyetinin alüminyum pirinç döküm işi olduğu, Sincan Vergi Dairesi kayıtlarına göre 04.12.2015 tarihinde yapılan yoklama ile işyerinin boş, atıl ve camlarının kırık olduğunun, işyeri niteliğini bulunmadığının tespit olunduğu, davacının Kurum denetmenine verdiği ifadesinde işyerinin adres ve fiziki koşullarını tarif ettiği, bu işyerinde eşi...ve dayısının oğlu... ile çalıştıklarını beyan ettiği,... ise denetmene verdiği beyanında davacının işyerinde çalışıp çalışmadığını bilmediğini, tek başına çalıştığını belirttiği, öte yandan dava dışı şirketin ortağı ve aynı zamanda davacının kardeşi olduğu anlaşılan ...ise denetmene verdiği ifadesinde şirketin diğer ortağı ...nın kardeşi davacının iş çevresinden tanıştığı bir kişi olduğunu, ...da bu kişinin işyeri dosyası açtığından haberinin olmadığını, şirketin... ve...'ta faal olduğunu, kendisine sorulan sigortalı çalışanlardan kardeşi ... ile eşi...'ı ve dayısının oğlu olan...'ı tanıdığını, ancak bunların da şirkete ait işyerinde çalıştıklarını bilmediğini, denetim sırasında bu hususu öğrendiğini bildirdiği, dosya kapsamında beyanlarına başvurulan komşu işyeri tanıkları ise davacının döküm işi yaptığından bahsettikleri, ancak bu işi yaptığı dönem hakkında çelişkili beyanda bulunduklarının anlaşıldığı, davacının uyuşmazlık konusu edilen iptale konu 4/a sigortalılığı öncesinde davalı şirketin...ilinde bulunan işyerinden 28 günlük bildiriminin olduğu, bunun da öncesinde 4/b kapsamında zorunlu sigortalı olduğu, bu sigortalılık sürelerinin de araştırılmadığı hususları dikkate alındığında toplanan delillere dayanılarak çalışmanın fiili olduğunun kabulü isabetsizdir.
Mahkemece, somutlaştırma yükümlülüğü gereğince davacının beyanı alınarak döküm işi yapıp yapmadığı, yapmışsa hangi adreste yaptığı sorulmalı, bildirdiği adreslerde tespit edilecek komşu işyeri tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, davacının 4/b zorunlu sigortalılığı kapsamında hangi işi, hangi adreste yaptığı araştırılmalı, tutanak tanıkları ... ve ...'ın denetim sırasındaki samimi beyanları da dikkate alınıp, sonrasındaki beyanlar arasındaki çelişki üzerinde durulması suretiyle davacının fiili çalışma olgusu ve davaya konu Kurum işleminin gerçekliği hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.