MAHKEMESİ: Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/869 E., 2025/2464 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Ereğli(Konya) 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/61 E., 2022/763 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı iş yerinde 23.07.2019 - 15.09.2019 tarihleri arasında şoför olarak bilfiil kesintisiz çalıştığını beyanla belirtilen tarihler arasında hizmetinin tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
1- Davalı asil cevap dilekçesinde; davacının yanında sürekli bir çalışmasının olmadığını, belli aralıklarla yevmiyeci olarak çalıştığını, karşılığını fazlasıyla aldığını, davanın haksız olduğunu beyanla davanın reddini istemiştir.
2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; Kurum tarafından kanuni nizam ve ölçülere uygun olarak işlem yapıldığını, bu durumda davacı hakkında yürütülen işlemlerde usul ve yasaya aykırılık teşkil edecek bir durum olmadığını, Kurum aleyhine davanın ihbar edilmiş olmasının hukuka ve usule aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile bilirkişi ... tarafından hazırlanan 25.11.2022 havale tarihli raporda, bilirkişinin belirttiği şekilde, davacı ...'ın davalı ...'e ait iş yerinde SGK'ya bildirilen çalışma süreleri dışlanarak;
24.07.2019 - 31.07.2019 döneminde 8 gün,
01.08.2019 - 31.08.2019 döneminde 30 gün,
01.09.2019 - 15.09.2019 döneminde 15 gün olmak üzere toplam 53 gün çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine, bilirkişi ek raporunun karar ekinden sayılmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının davalı iş yerinde çalışma olgusunun tam olarak ispat edilemediğini, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile karar verildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 23.07.2019 - 15.09.2019 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalıya ait iş yerinde 23.07.2019 - 15.09.2019 tarihleri arasında şoför olarak çalışma iddiası hakkında Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.
3. Somut olayda, dosyaya celp olunan Kurum kayıtları incelendiğinde davacı adına davalı iş yerinden herhangi bir bildirim yapılmadığı, dava dışı... Süt A.Ş. tarafından dosyaya ibraz olunan 30.07.20 19... .09.2019 tarihleri arasında düzenlenen sevk irsaliyelerine göre davacının 42... ve 80... plakalı araçlarla süt teslim ettiği, söz konusu sevk irsaliyelerin tüm uyuşmazlık konusu dönemi kapsamadıklarının anlaşıldığı, öte yandan davalı tarafın savunmasında ise davacının bazı günler gelip yevmiye usulü ile çalıştığının iddia edilmesi karşısında Mahkemece, davacının talebi kapsamında sevk irsaliyelerine göre süt teslim aldığı anlaşılan süt üreticilerinin de kamu tanığı sıfatıyla dinlenilmeleri suretiyle davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı yanında hizmet akdi ile tam zamanlı olarak çalışıp çalışmadığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak, sonucuna göre karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
21.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.