MAHKEMESİ : Konya Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1551 E., 2025/2876 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ereğli(Konya) 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2023/36 E., 2024/328 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.06.2013 tarihinde sebepsiz ve haksız bir şekilde işten çıkarıldığını, bunun üzerine davacı tarafından Konya 1. İdare Mahkemesinde 2013/1053 Esas ve 2014/858 Karar sayılı dosyası ile dava açıldığını, bu davada "dava konusu işlemin iptaline, davacının çalıştırılmadığı ayların maaşlarının tamamının dava tarihi olan 24.07.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" karar verildiğini ve kararın 22.06.2020 tarihinde kesinleştiğini, yapılan işlemin iadesi ile geçersiz sayılan fesih ile davalı tarafından davacının çalışmadığı sürenin maaşı ödenmişse de sigortasının yapılmadığını, işe iade davalarının sonucunda işe başlatılan davacının çalışanın sigorta işlemlerinin işveren davalı tarafından yapılması gerektiğini, davacının her ne kadar 20.04.2015 tarihinde davalı ... tarafından işe başlatılmışsa da arada geçen süre zarfı için müvekkili davacının sigorta primlerinin yatırılmadığını, işe iade davası sonucunda işe yeniden başlatılan işçinin iş sözleşmesinin devam edeceğini, daha önce yapılmış olan fesih, işe iade davasının işçi lehine sonuçlanması nedeniyle ortadan kalkmış olduğundan, iş sözleşmesinin yeniden kurulması değil, devamının söz konusu olduğunu belirterek davacının 01.06.2013 tarihi ile 20.04.2015 tarihleri arasında davalı ... Odasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının 01.06.2013 tarihinde işten çıkarıldığını, 24.07.2013 tarihinde Konya 1. İdare Mahkemesine dava açtığını, davacının 20.04.2015 tarihinde işe tekrar alındığını, 10.11.2014 tarihinde ... İcra Müdürlüğünce 2014/3327 Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, Konya 1. İdare Mahkemesinin 2013/1053 Esas ve 2014/858 Karar sayılı ilamı ile işten çıkartma kararın iptali nedeni ile 2013 Mayıs ayından 2014 Kasım ayına kadar ödenmeyen aylık maaş ücretler toplamı 30.500,00 TL için icra takibi yapılıp tahsil edildiğini, davacıya yasal düzenlemeler gereğince ödenmesi gereken azami miktar 4 aylık ücret iken müvekkili tarafından kendisine 1 yıl 6 ay süre zarfı için ücret ödendiğini, Konya 1. İdare Mahkemesinin kararının kesinleşmesi dahi beklenilmeden 20.04.2015 tarihinde davacının tekrar işe alındığını, davacının 2 yılı kapsayacak şekilde sigorta primlerinin ödenmesine ilişkin talebinin gerek yasal düzenlemeler ve Yargıtay kararları gerekse de hayatın olağan akışı ile bağdaşmadığını, davacının kötü niyetli olduğunu, davacının bir alacağı var ise bu alacağını işe yeniden alınmış olduğu tarihten kısa bir süre geçtikten sonra istemesi mümkünken 20.04.2015 tarihinden itibaren 8 yıla yakın bir süre geçtikten sonra talepte bulunmasının davacının kötü niyetli bir şekilde hak elde etmeye çalıştığının göstergesi olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın yasal süresi geçtikten sonra açıldığını, Kurum kayıtları resmi belge niteliğinde olduğundan ve aksi ancak eşdeğer kanıtlar ile ispat edilebileceğinden, davacının Kurum kayıtlarındaki süreler dışında çalışma iddiasının doğru olmadığını, davacı tarafından Kuruma herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, davacı hakkında yürütülen işlemlerde usul ve yasaya aykırılık teşkil edecek bir durum olmadığını, Kurum aleyhine işbu davanın açılmış olmasının hukuka ve usule aykırı olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının iş akdinin feshine ilişkin idari işlem iptal edildiğinden ve davacının fesih tarihten itibaren ücretlerinin ödenmesine idare mahkemesi kararında hükmedilerek anılan karar kesinleştiğinden davacının 02.06.2013 - 19.04.2015 tarihleri arasındaki sigortalılığının yapılması gerektiği, bilirkişi tarafından hesaplanan prime esas kazanç tutarlarının mevzuata ve dosyaya uygun olduğu değerlendirilerek davanın kabulü ile davacının davalı adına kayıtlı ... sicil numaralı işyerinde SGK'ya bildirilen çalışma süreleri dışlanarak;
02.06.2013-30.06.2013 tarihleri arasında 29... .442,74 TL prime esas kazanç ile
01.07.2013-31.07.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.08.2013-31.08.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.09.2013-30.09.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.10.2013-31.10.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.11.2013-30.11.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.12.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.01.2014-31.01.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.02.2014-28.02.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.03.2014-31.03.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.04.2014-30.04.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.05.2014-31.05.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.06.2014-30.06.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.07.2014-31.07.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.08.2014-31.08.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.09.2014-30.09.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.10.2014-31.10.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.11.2014-30.11.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.12.2014-31.12.2014 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.01.2015-31.01.2015 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.02.2015-28.02.2015 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.03.2015-31.03.2015 tarihleri arasında 30... .492,50 TL prime esas kazanç ile
01.04.2015-19.04.2015 tarihleri arasında 19... .492,50 TL prime esas kazanç ile toplam 678 gün çalıştığının ve çalıştığı bu sürelerin Kuruma bildirilmediğinin tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı ve feri müdahil vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; Kurumun kanuni nizam ve ölçülere uygun olarak işlem yaptığını, davacı hakkında yürütülen işlemlerde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığını, Mahkemece verilen kararın hatalı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 02.06.2013 - 19.04.2015 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti ile prime esas kazancının tespiti istemine ilişkindir.
Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
İnceleme konusu eldeki davada, davacı davalı işveren nezdinde çalışırken 01.06.2013 tarihinde işten çıkarıldığını, daha sonra yeniden 20.04.2015 tarihinde davalı ... tarafından işe başlatıldığını, 01.06.2013 tarihinde yapılan fesih işleminin haksız ve hukuka aykırı olması sebebiyle İdare Mahkemesinde açtığı davanın lehine sonuçlandığını, işten çıkarılmasına ilişkin işlemin iptali ile beraber çalıştırılmadığı ayların maaşlarının tamamının ödenmesine karar verildiğini belirterek davacının filen çalışmadığı ancak 02.06.2013 - 19.04.2015 tarihleri arasında bildirilmeyen hizmetlerinin ve ücretinin tespitinin talep edildiği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda kesinleşen İdare Mahkemesi kararı ile davacının ödenmeyen ücret alacakları için açtığı icra dosyasına davalı işverenlikçe ödeme yapılması hususları gözetilerek, davacının fiilen çalışmadığı 02.06.2013 - 19.04.2015 tarihleri arasındaki dönem için davanın kabulüne karar verilmesi hatalı olup, Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir.
Somut olayda davacının, hukuka aykırı olarak işten çıkarıldıktan sonra davalı işverene karşı açtığı dava sonucu verilen İdare Mahkemesi kararı gereğince davalı işveren tarafından 20.04.2015 tarihinde yeniden işe başlatılması karşısında aslında fiilen çalışmadığı sürelerin hizmet süresi olarak kabulünü istediği açıktır. Davacı talebinin, hizmet tespitine konu olabilmesi için fiili çalışmanın şart olması karşısında Mahkeme kabulünün yerinde olmadığı belirgindir. Gerçekte çalışılmayan bir sürenin tespiti mümkün olmadığından davanın reddi yerine kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
25.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.