MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2869 E., 2025/1266 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/260 E., 2023/95 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının, davalı ... Bakanlığa bağlı ... Öğretmenevinde 03.03.1997-01.08.1998 tarihleri arasında, aralıksız tam gün süreli, işçi resepsiyonist olarak asgari ücretle çalıştığını, ancak davalı Bakanlık tarafından çalışmalarının SGK'ya stajyer olarak bildirildiğini ve ... sicil numarası ile de sigorta tescilinin yapıldığını, davalının 19.03.1997 tarihli işe giriş bildirgesi de verdiğini, her ne kadar stajyer olarak bildirilmişse de davacının çalıştığı dönem boyunca mesai saatlerini aşar şekilde işçi olarak çalıştırıldığını, davacı ile aynı şekilde çalıştırılan pekçok işçinin daha önce sigortalılıklarının tespiti için davalar açtıklarını ve kazandıklarını, bu nedenle davacının yukarıda belirtilen tarihler arasındaki çalışmasının işçi olarak tescil ettirilmesi gerektiğini, talebin hak düşürücü süreye uğramadığını, zira davalı tarafından işe giriş bildirgesi verildiğini beyanla davacının 03.03.1997-01.08.1998 tarihleri arasında ... Öğretmenevinde sigortalı işçi olarak çalıştığının tespitine, ödenmeyen primlerinin ödenmesine, bahsi geçen tarih aralığında davacının tüm sigorta hizmetlerinden faydalandırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının talebinin hak düşürücü süreye uğradığını, davacının kursiyer öğrenci olarak çalıştığını, kursiyer ya da stajyerin işi öğrenmek için uygulamalı olarak çalışmasının hizmet ilişkisi olduğunu göstermeyeceğini, davacının çırak olarak başladığının SGK'ya bildirildiğini, bordrolarında stajyer yazdığı ve buna göre ücret ödendiğini, 24.02.1997 tarihli ilk başvurusunda kendisinin de imzaladığı belgelerde kursiyer olarak katılmak istediğini beyan ve kabul ettiğini, ardından 1 yıllık kursiyerlik süresini tamamlamadan devamsızlık gerekçesiyle kaydının silindiğini beyanla haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının söz konusu işyerinde 03.03.1997 tarihinde işe giriş bildirgesi olduğunu, fakat talep edilen dönemlere ilişkin sigortalılık süresinin olmadığını, hak düşürücü sürenin dikkate alınması gerektiğini, dava kamu düzenini ilgilendirdiğinden resen araştırma yapılmasını ve özel bir duyarlılık gösterilerek delillerin toplanması gerektiğini beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine; davacının 03.03.1997-01.07.1998 tarihleri arasında kesintisiz bir şekilde davalı Bakanlığa ait ... Öğretmenevi isimli iş yerinde 479 gün uzun vadeli sigorta kollarına tabi işçi olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, bu çalışmaların davacının diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b maddesinin (1) numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine, fer'i müdahil harçtan muaf olduğundan bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, fer'i müdahil Kurum tarafından istinaf yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, davalı Bakanlık vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile HMK’nın 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca, ... 2. İş Mahkemesinin 28.03.2023 tarih ve 2021/260 Esas - 2023/95 Karar sayılı kararının düzeltilerek, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle; davacının davasının kısmen kabulü ile kısmen reddine; davacının 03.03.1997-01.07.1998 tarihleri arasında kesintisiz bir şekilde davalı Bakanlığa ait ... Öğretmenevi isimli iş yerinde 479 gün uzun vadeli sigorta kollarına tabi işçi olarak asgari ücretle çalıştığının tespitine, bu çalışmaların davacının diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının davası zaman aşımına uğradığı halde kısmen kabul kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının davasını 5 yıl içinde açmadığından davasının zamanaşımına uğradığını, 5 yıllık sürenin aynı zamanda hak düşürücü süre olduğunu, söz konusu hak düşürücü süre geçmiş olduğundan davanın öncelikle bu yönden reddedilmesi gerekirken davada kısmen kabul kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacı kursiyer/stajyer/çırak olduğu halde işçi olarak çalıştığının kabulüne karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının kursiyer olarak katılıp resepsiyonistlik yapmasının hizmet ilişkisi olduğunu göstermeyeceğini, zira kursiyer ya da stajyerin uygulamalı olarak çalışması gerektiğini, sadece teorik bilgi ile işi öğrenemeyeceğini, davacının dilekçesinde bahsedilen işe giriş bildirgesi değil bir kursiyerin kursa başlaması olduğunu, davacı hakkında SGK'ya verilen bildirgede davacının çırak olarak başladığının bildirildiğini, davacının tüm maaş bordrolarında stajyer yazdığını, bu maaş bordrolarının karşısının bizzat davacı tarafından imzalandığını, bunun dışında davacının kursiyer öğrenci olarak yaptığı 24.02.1997 tarihli ilk başvurusunda kendisinin altına imzaladığı belgenin bulunduğunu, kısmen ret kararı verildiği halde tarafları lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti istemine ilişkindir.
1. Mahkemece; davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen hüküm eksik araştırma neticesinde kurulmuştur. Bu davaların kamu düzeniyle ilgili olması nedeniyle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi gerekir. Hak kayıplarının ve gerçek dışı sigortalılıkların önlenmesi amacıyla tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, Mahkemece ... gerekli deliller toplanmalı ve tüm deliller serbestçe değerlendirilmelidir. Hizmet tespiti davalarının amacı, hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin kanun kapsamında olup olmadığı belirlenmeli; iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne işinin yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği; çalışmanın sürekli veya kısmi zamanlı olup olmadığı eksiksiz biçimde açıklığa kavuşturulmalıdır. Tanıkların ifadeleri değerlendirilirken inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları; işveren, işçi ve işyeriyle ilişkileri, uzun yıllar öncesine ait bilgileri nasıl hafızalarında korudukları üzerinde durulmalıdır. ... araştırma kapsamında taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün olduğunca işyeri yetkilileri ve işyerinde çalışan diğer kişiler ile başka bilebilecek tanıklar dinlenerek beyanlar denetlenmeli, böylece çalışma olgusu hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.
2. Davalı tarafın; talep konusu dönemde davacının kursiyer öğrenci olarak çalıştığı iddiaları karşısında Mahkemece yeterli araştırma yapılmamıştır. Dosya kapsamından; davacı ile ilgili olarak 24.02.19 97... .02.1998 tarihli meslek kursu başvuru belgeleri, 25.08.1998 tarihli kurs kayıt silinme belgesi ve davacının ... Öğretmenevinde Mart 1997-Ağustos 1998 arasında kursiyer öğrenci olarak çalıştığına dair 13.03.2013 tarih ve 146 sayılı ... Öğretmenevi yazısı bulunduğu; dinlenen tanıkların davacının ... Öğretmenevinde kadrolu çalışanların nezaretinde çalıştığı ve meslekle ilgili öğreticilerin gelip gittikleri yönünde beyanda bulundukları anlaşılmış olması karşısında Mahkemece ... ve ... Müdürlüğünden 03.03.1997-01.08.1998 tarihleri arasında meslek eğitim kursları düzenlenip düzenlenmediği sorulmalı, düzenlendi ise katılanlara ilişkin bilgi ve belgeler getirtilmeli, davacının bu kurslara katıldığı anlaşılır ise eğitim programı sorulmak suretiyle teorik ve pratik eğitim verilip verilmediği belirlenmeli, bu hususta davacı ile birlikte çalışan müdür, şef, hizmetli, kadrolu öğretmen ve usta öğretici gibi beyanları belgelerle denetlenebilecek tanık beyanlarına başvurulup davacının hizmet akdine dayalı çalışıp çalışmadığı denetlenmeli, uyuşmazlık konusu husus hiç bir kuşku ve tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit olunmalı ve tüm deliller toplandıktan sonra elde edilecek sonuca göre karar verilmesi gerekir iken yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.