MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/743 E., 2023/2034 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2016/630 E., 2022/394 K.
Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın davacılar vekili ile davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi, davalılardan ... ve .... A.Ş. vekilinin temyiz incelemesinin duruşmalı yapılmasını talep ettiği anlaşılmakla duruşma için tayin olunan 28.05.2024 Salı günü için yapılan tebligatlar üzerine murafaalı temyiz eden davalı ... ve .... A.Ş. adına Av. ... ile davacı asil ... ve diğer davacılar adına Av. ... ve ... . Şti. adına Av. ... geldikleri görüldükten gelenlerin yüzlerine karşı murafaaya başlanarak sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek bırakılan günde dosyanın mahalline geri çevrilmesine karar verilmiştir. Dosyanın tekrar Dairemize gönderilmesinden ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili özetle müvekkillerinin murisinin iş kazası nedeniyle vefat ettiği, kazanın davalıların kusurlarından ileri geldiğinden bahisle eş ve çocuk yönünden asıl dava dosyasını ... Şirketine karşı açarak dava dilekçesinde eş için 2.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL ..., çocuk ... için 2.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL ..., eş ve çocuk yönünden birinci birleşen dava dosyasını ... şirketine karşı açarak dava dilekçesinde eş için 2.000,00 TL maddi, 150.000,00 TL ..., çocuk ... için 2.000,00 TL maddi, 100.000,00 TL ..., davacılar anne ..., baba ... ve ... ..., ... ve ... yönünden her iki davalıya karşı ikinci birleşen dava dosyasını açarak dava dilekçesinde anne ve baba için 120.000,00’er TL ..., ... için 50.000,00’er TL ..., davacılar anne ve baba yönünden her iki davalıya karşı üçüncü birleşen dava dosyasını açarak dava dilekçesinde anne için 283.163,34 TL maddi, baba için 185.379,07 TL maddi tazminatın davalılardan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davacılar vekili 22.02.2022 tarihi bir dilekçe vermek suretiyle eşin maddi tazminat istemini 563.442,53 TL’ye, çocuğun maddi maddi tazminat istemini 179.451,87 TL’ye, annenin maddi tazminat istemini 406.201,87 TL’ye, babanın maddi tazminat istemini 259.021,99 TL’ye arttırmıştır.
II. CEVAP
Davalılar vekilleri özetle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle davacılar murisinin ölümü ile sonuçlanan iş kazasının meydana gelişinde ... sigortalının %10, alt işveren olarak nitelendirilen ... . Şti.'nin %60 (bu kusurun %5'inin ... şirketinin dava dışı ortağı/müdürü ...'a, %5'inin ... şirketinin dava dışı ortağı/müdürü ...'ye, %5'sinin ... şirketinin dava dışı şantiye şefi ...'e ait olmak üzere), asıl işveren olarak nitelendirilen davalı ... Şirketinin ise %30 oranında kusurlu oldukları kabulünden hareketle asıl ve birinci birleşen dava dosyasında eşin ve çocuğun maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 94.000,00 TL, çocuk lehine 30.000,00 TL ... tazminat ödenmesine, ikinci ve üçüncü birleşen dava dosyalarında davacılar anne ve babanın maddi tazminat istemlerinin kabulüne, anne lehine 48.000,00 TL, baba lehine 31.000,00 TL, ... lehine 20.000,00’er TL ... tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davalıların istinaf istemlerinin esastan reddine, davacıların istinaf istemlerinin hüküm altına alınan ... tazminat tutarlarının az olduğundan bahisle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen tüm dava dosyaları yönünden tek hüküm kurulmak suretiyle davacılar eş, çocuk, anne ve babanın maddi tazminat istemlerinin kabulüne, eş lehine 150.000,00 TL, çocuk lehine 100.000,00 TL(kabul), anne lehine 80.000,00 TL, baba lehine 60.000,00 TL, ... lehine 40.000,00’er TL ... tazminat ödenmesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A.Temyiz Sebepleri
Davacılar vekili temyiz dilekçesinde özetle, anne, baba ve ... lehine hükmedilen ... tazminat miktarlarının düşük olduğunu, ayrıca her bir davacı lehine ve her bir davacının maddi ve ... tazminat taleplerinin kabul edilen kısımları bakımından ayrı ayrı vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken bu hususun gözetilmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, kusur oranının tespiti yönünden itirazlarının bulunduğunu, dağcılık alanında uzman olmayan bilirkişiler tarafından düzenlenen kusur raporunun hükme esas alınamayacağını, tanık beyanlarının dikkate alınmadığını, eksik ve hatalı değerlendirme yapıldığını, işyerinde kullanılan halatların teknik şartnamelere uygun olduğunu, tüm güvenlik önlemlerinin alındığını, kazadan doğal afet olarak çalışma alanı dışından kopan kaya parçasının etkili olduğunu, ücret takdiri yönünden emsal ücret araştırması yapılmadığını, sendika kaydı bulunmamasına rağmen sendika cevabına göre ücret tayin edildiğini, davacının kazadan önce elde ettiği gelirin asgari ücretin üzerinde olduğuna dair delil bulunmadığını, evlenme ihtimali oranının tespiti yönünden itirazlarının bulunduğunu, rapor tarihindeki yaşına göre karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, aktüerya raporunda hukuka aykırılıklar bulunduğunu, ödemelerin mahsubunun hukuka aykırı yapıldığını, tazminat hesabı yönünden usuli kazanılmış hakkın ihlal edildiğini, aktüerya kök raporuna karşı davacı vekilince bir itirazda bulunulmadığını, ek rapora karşı ise yine davacının bir itirazının bulunmadığını ancak sonrasında alınan rapora göre karar verildiğini, ilk rapora itiraz eden davalıların usuli kazanılmış hakkını ihlal eder nitelikteki ek rapora göre karar verildiğini, ... tazminat yönünden de daha düşük ... tazminata hükmedilerek dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi gerektiğini, birleşen İstanbul Anadolu 24. İş Mahkemesi'nin 2018/100 Esas sayılı dosyası yönünden davacının dava açılması gerekirken yatırması gerekli harçları yatırmadığı, adli yardım talebinin de değerlendirilmediğini, asıl dosyadaki adli yardımın birleşen dosyalara sirayet edeceği yönünde gerekçe kurularak karar verildiğini ancak bunun mümkün olmayacağını, ...yönünden usule uygun açılmış bir davanın bulunmadığını, dava devam ederken davacının vefat ettiğini, harçlandırılmış bir dava bulunmadığından davanın reddinin gerektiğini, yine bu davacı yönünden de yüksek tutarda ... tazminata hükmedildiğini, birleşen İstanbul 14. İş Mahkemesi'nin 2021/576 Esas sayılı dosyası yönünden de yine diğer birleşen dosyadaki gibi harç alınmaksızın asıl dosyadaki adli yardım kararı nedeniyle dosyanın karara çıkartılmasının hatalı olduğunu, ölmüş kişi adına ıslah yapılarak karar verilemeyeceğini, destekten yoksun kalma miktarının belirlenmesinde gerekli kriterlerin dikkate alınmadığını, ücret tespitinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
... Şirketi vekili temyiz dilekçesinde özetle, müvekkili şirketin iş kazasının meydana gelmesinde herhangi bir kusur veya ihmalinin bulunmadığını, kusur atfedilecek olsa dahi diğer davalı şirket ile müteveffanın asli kusurlu olduğunu, iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini mevzuata uygun şekilde yerine getirdiğini, ayrıca dava konusu iş kazası ile müvekkili şirketin herhangi bir eylemi arasında uygun illiyet bağının bulunmadığını, hükme esas alınan kusur raporunun dağcılık alanında uzman olmayan bilirkişiler tarafından düzenlendiğini, bu nedenle raporun hükme esas alınamayacağını, müvekkili şirketin faaliyet alanının inşaat işleri olduğunu, dağcılık faaliyetlerinin ise özel uzmanlık gerektiren ve diğer davalı şirketin sorumluluğunda bulunan işler olduğunu, ... dahil çalışanların uluslararası standartlara uygun ekipmanlarla çalıştıklarını, kazanın çalışma alanı dışındaki ağır bir kayanın koparak bağlantı halatını kırması sonucu meydana geldiğini, olayda kaçınılmazlık unsurunun bulunduğunu ve bu nedenle alanında uzman kişilerden oluşacak yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alınması gerekirken eksik ve hatalı kusur raporuna dayanılarak hüküm kurulduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca müteveffanın ücretinin hatalı hesaplandığını, hizmet dökümü ve bordrolar dikkate alınmaksızın varsayımsal şekilde ücret belirlenerek hesaplama yapıldığını, hesaplamanın asgari ücret üzerinden yapılması gerektiğini, bağlanan gelirlerin hüküm tarihine en yakın peşin sermaye değerinin zarardan indirilmesi gerektiğini, bilinen ve bilinmeyen dönem hesaplarının hatalı yapıldığını, asgari geçim indiriminin hesaplamaya dahil edilmesinin doğru olmadığını, eşin yeniden evlenme ihtimalinin hatalı değerlendirildiğini ileri sürmüştür. Bunun yanında davacı ...’ın yargılama sırasında vefat etmiş olmasına rağmen ... tazminat talebi hakkında hüküm kurulmasının usule aykırı olduğunu, ölüm nedeniyle taraf ehliyetinin sona erdiğini, vefat etmiş kişi adına yapılan ıslah işlemlerinin de geçerli kabul edilemeyeceğini, anne ve baba yönünden destekten yoksun kalma tazminatı hesabında sürekli ve düzenli destek ilişkisinin ispatlanmadığını, destek paylarının hayatın olağan akışına aykırı şekilde yüksek belirlendiğini, müteveffanın eşi ve çocukları yerine anne ve babasına aşırı oranda destek sağlayacağı varsayımıyla hesaplama yapıldığını, ayrıca davacı annenin yargılama sırasında vefat etmiş olması nedeniyle destek tazminatının ölüm tarihine kadar hesaplanması gerekirken bu hususun gözetilmediğini, ... tazminat miktarlarının fazla olduğunu ve Bölge Adliye Mahkemesi kararının yeterli hukuki gerekçe içermediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık iş kazasından kaynaklanan maddi ve ... tazminat istemlerine ilişkindir.
Dosya kapsamından, yalnızca eş ve çocuklar yönünden kabul edilmiş bir adli yardım talebi bulunduğu, anne, baba ve kardeşlerin adli yardımdan yararlandırılmalarına ilişkin bir karar verilmediği, davacılar anne, baba ve kardeşin ikinci ve üçüncü birleşen davaları açarlarken herhangi bir harç yatırmadıkları gibi daha sonradan anne ve baba yönünden talep arttırırken de harç yatırmadıkları anlaşılmaktadır.
492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 2. maddesinde "Yargı işlemlerinden bu kanuna bağlı (1) sayılı tarifede yazılı olanları, yargı harçlarına tabidir.", 15. Maddesinde "Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı işlemlerden değer ölçüsüne göre nispi esas üzerinden, işlemin nev'i ve mahiyetine göre maktu esas üzerinden alınır.", 16/4. maddesinde "... tespit edilen değerler hakkında 30'uncu madde hükmü uygulanır.", 21. maddesinde "Yargı harçları (1) sayılı tarifede yazılı nispetler üzerinden alınır", 28. maddesinde "Karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Şu kadar ki, ölüm ve cismani zarar sebebiyle açılan maddi ve ... tazminat davalarında peşin alınan harcın oranı yirmide bir olarak uygulanır.", 30. maddesinde "Yargılama sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o oturum için yargılamaya devam olunur, takip eden oturuma kadar ... değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409. maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın işleme konulması ... olan harcın ödenmesine bağlıdır.", 32. maddesinde "Yargı işlemlerinden alınacak harclar ödenmedikçe mütaakıp işlemler yapılmaz. Ancak ilgilisi tarafından ödenmiyen harçları diğer taraf öderse işleme devam olunmakla beraber bu para muhakeme neticesinde ayrıca bir isteğe hacet kalmaksızın hükümde nazara alınır. "hükümleri, 6100 sayılı HMK‘nın 120/1. maddesinde ise" (1) davacı, yargılama harçları ile her yıl Adalet Bakanlığınca çıkarılacak gider avansı tarifesinde belirlenecek olan tutarı, dava açarken mahkeme veznesine yatırmak zorundadır... hükmü yer almaktadır.
Eldeki dava iş kazasından kaynaklı maddi ve ... tazminat taleplerine ilişkin olup nispi karar ve ilam harcına tabidir. Davacılar anne, baba ve ... yönünden kabul edilmiş bir adli yardım talebi de bulunmadığına göre ikinci birleşen dava dosyası yönünden başvuru harcı ve peşin harç, üçüncü birleşen dava dosyası yönünden başvuru harcı ve tamamlama harcının yatırılmadığı gözden kaçırılarak yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsiz olmuştur.
Kabul ve uygulamaya göre de asıl ve birleşen dava dosyaları yönünden ayrı ayrı hüküm kurulması gerekirken tek bir dava varmış izlenimi uyandıracak şekilde tek hüküm kurulması doğru olmadığı gibi Bölge Adliye Mahkemesince harcın tekliği ilkesi gözden kaçırılarak istinaf yoluna başvuran her iki davalı aleyhine ayrı ayrı istinaf karar harcı yüklenmesi hatalı de hatalıdır.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Tarafların sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine,
Davacılar avukatı yararına takdir edilen 40.000,00 TL duruşma avukatlık parasının davalılara,
Davalılar avukatı yararına takdir edilen 40.000,00 TL duruşma avukatlık parasının davacılara yükletilmesine,
Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.