MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1817 E., 2025/1368 K.
SAYISI : 2022/222 E., 2024/371 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılar murisinin 10.07.2021 tarihli iş kazasında vefatı nedeniyle destekten yoksun kalan davacıların maddi ve manevi zararının tazminini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ...-... vekili cevap dilekçesinde; vefat eden işçinin şirket çalışanı olmadığını, husumet itirazında bulunduklarını, meydana gelen kazada müvekkili şirkete yüklenecek herhangi bir kusur bulunmadığını, manevi tazminat talebinin de fahiş olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Şirketi vekili cevap dilekçesinde, iş güvenliğine ilişkin gerekli eğitimlerin verildiğini, kişisel koruyucu donanımların temin edildiğini, meydana gelen kazada müvekkili şirketten kaynaklanan herhangi bir ihmal olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne,
"Davacı ... yönünden ... TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ... TL geçici iş göremezlik tazminatlarının 10.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı ... yönünden ... TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ... TL geçici iş göremezlik tazminatlarının 10.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı ... yönünden ... TL destekten yoksun kalma tazminatı ile ... TL geçici iş göremezlik tazminatlarının 10.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı ... yönünden ... TL manevi tazminatın, davacı ... yönünden ... TL manevi tazminatın, davacı ... yönünden ... TL manevi tazminatın 10.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
...... İnşaat İhracat İthalat .... ve .... Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline kusur atfedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, kazaya sebebiyet veren balonların üst işveren ... ... İnşaa Bakım . .... ve .... .... tarafından temin edildiğini, malzeme kusuruna ilişkin bir ihtimal var ise müvekkil şirketten kaynaklanmadığını, müteveffanın iş kazasında yaralanması nedeniyle değil yanlış tedavi uygulanmasından dolayı vefat ettiğini, ölüm olayının iş kazasına bağlı olup olmadığı hususunun aydınlatılmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğunu, emsal ücret için sendikalara yazılan yazıların davacının montaj işçisi değil, montaj ustası olduğuna ilişkin yapılan ücret araştırmaları olduğunu, ...2010 Tablosuna göre yapılan hesaplamanın hatalı olup müteveffanın yaşam süresi hesabında ... yaşam tablosunun esas alınması gerektiğini, gelirin ilk peşin sermaye değeri gibi değerler belirlenmeden, eksik inceleme ile rapor alındığını belirterek temyiz etmiştir.
Davalı ... ... İnşaa Bakım Onarım .. .... vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin kazanın meydana gelmesinde herhangi bir kusuru, sorumluğu bulunmadığını, illiyet bağının kesildiğini, müvekkili şirketin en son teknolojilere sahip makinelerle üretim yapan ve her türlü güvenlik önlemini alan kurumsal bir kuruluş olduğunu, işe ilişkin eğitimlerin eksiksiz olarak verildiğini, kazanın oluşumunda kusurlu olanın ... olduğunu, müteveffanın ölümüne iş kazasının neden olmadığını, hesap raporunun hatalı olduğunu, ...2010 tablosuna göre hesaplama yapılmaması gerektiğini, maddi zarar hesaplamasından indirilecek miktarların düşürülmediğini, dosyada mevcut olan ... kayıtları ve müteveffanın ücret bordrolarında belirtilen ücretin yanında ayrıca hesaplamaya esas alınamayacak duyuma ve tahmine dayalı tanık ifadeleri ile fahiş emsal ücret iddiasına itibar edilerek hüküm kurulmasının hatalı olduğunu, kaza tarihinden itibaren faiz işletilmemesi gerektiğini belirterek temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.
1.Dosya kapsamından, davacılar murisinin davalılardan ...... İnş. ... Ltd. Şti. sigortalısı olduğu, kaynak/montaj işçisi olarak çalışmakta iken rıhtımda gemileri denizden karaya çıkarmak için geminin altına konulan balonlara (içi hava dolu lastik) kompresör ile hava basmak sureti ile şişirdikleri sırada balonun patlaması sonucu ağır yaralandığı ve daha sonra vefat ettiği, ... müfettişi tarafından olayın iş kazası olduğunun kabul edildiği, denetim raporunda asıl işveren ... İnşaa......'nin %50 ve alt işvereni ...... ... Ltd. Şti.'nin %50 kusurlu olduğu ve alt işverenin kusurundan asıl işverenin birlikte sorumlu tutulması gerektiği, sigortalı ... ...'ın ise kusuru bulunmadığının değerlendirildiği; ... 2. İş Mahkemesi 2024/375 E. sayılı dosyasında görülen rücuan tazminat dosyasında, davalı işverenlerin toplam %100 oranında kusurlu olduğu, sigortalı ...’ın kusursuz olduğu ve davalılar arasında asıl alt işveren ilişkisi bulunduğundan dava konusu alacaklardan müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları kanaatiyle davanın kabulüne karar verildiği, kararın henüz kesinleşmemiş olduğu, eldeki dosyada hükme esas alınan kusur bilirkişi raporunda ise davalılar arasında ... işveren ilişkisi bulunduğu, davalı ...Şirketinin %60 oranında, davalı ... Şirketinin %40 oranında kusurlu olduğu, davacının kusuru olmadığı kanaatinin bildirildiği anlaşılmaktadır.
İş kazalarından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında zararlandırıcı olaya neden oldukları ileri sürülen kişi veya kişilerin kusur oranlarının kesin olarak tespiti önem taşımaktadır. Zira maddi tazminat davalarında sigortalının kazanç kaybının hesaplanmasında davacının kendi kusuru oranında tespit olunan kazanç kaybından indirim yapılacağı gibi yine manevi tazminat davalarında hükmedilecek manevi tazminat miktarının takdirinde tarafların kusur durumu Mahkemece öncelikle dikkate alınacaktır.
Bunun yanında meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olanların kendi aralarındaki kusur dağılımı, kendi payına düşenden fazla ödeme yapan müteselsil borçlunun diğer müteselsil borçlu veya borçlulara karşı yönelteceği rücu alacağının miktarını da etkilemektedir.
Somut olayda, davacının görevinin iş sözleşmesi ve kişisel koruyucu donanım teslim formunda ... ön imalatı ve montajı olarak belirtildiği, tanık beyanlarında montaj yardımcısı olarak çalıştığının ifade edildiği, kusur raporunda iş yerince risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığına dair irdeleme yapılmadığı gibi davacılar murisine verilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin kaza sırasında yapmakta olduğu ... altına konulan balonlara hava basma işine ilişkin olup olmadığının araştırılmadığı görülmektedir.
Mahkemece yapılacak iş, kaza ile ilgili rücu davasının da kesinleşip kesinleşmediğini araştırarak, ... denetim raporunda ve rücu dava dosyasındaki tespitleri ve yukarıda açıklanan eksiklikleri de irdeleyecek şekilde, farklı bir heyetten yeni bir kusur raporu alarak kusurun oran ve aidiyetini yapılan açıklamalar doğrultusunda yeniden tespit etmek, yeniden hesap raporu alınmasının gerekmesi halinde davacıların karara karşı istinaf/temyiz yoluna başvurmamış olması nedeniyle hükme esas alınan hesap raporunun bilinen (iskontosuz), bilinmeyen (iskontolu) dönemlerin başlangıç ve bitiş tarihlerinin değiştirilmeden yeni alınacak hesap raporunda da kullanılması gerektiğini dikkate almak ve usuli kazanılmış hakları da gözeterek çıkacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
2.Gerek destek kaybından kaynaklı hak sahiplerinin, gerekse iş göremezlikten kaynaklı sigortalının maddi tazminat alacağının hesaplanmasında, gerçek ücretin esas alınması ön koşuldur. Çalışma yaşamında daha az vergi ya da sigorta primi ödemek amacıyla zaman zaman iş sözleşmesi veya ücret bordrolarında gösterilen ücretlerin gerçeği yansıtmadığı görülmektedir.
Gerçek ücretin ise öncelikle toplu iş sözleşmesi ile imzalı bordrolara, bunların yokluğu halinde ise işçinin kıdemi ve yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücrete göre tespit edileceği, iş yeri veya sigorta kayıtlarına geçmiş olan miktarın ücret olarak değerlendirilemeyeceği, Yargıtayın yerleşmiş görüşlerindendir.
Öte yandan taraflar arasında işçi alacağına ilişkin görülen davada tespit edilen ücretin tazminat davasında hesaba esas alınacak ücret açısından kesin delil mahiyetinde olmayıp, kuvvetli delil mahiyetinde olup davacının yaptığı işe göre alacağı ücretin ..., Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç ücretleri ile ilgili meslek odasından bildirilecek ücret gözetilerek belirlenmesi gerektiği, sendikasız işçi için sendikalardan bildirilen ücretin de dikkate alınamayacağı gözden kaçırılmamalıdır.
Davacılar vekilinin dava dilekçesinde murisin 6000 TL net ücret ile çalıştığını beyan ettiği, 04.05.2021 tarihli imzalı iş sözleşmesinde ücretin brüt 3600 TL olarak gösterildiği, dosyada bulunan ücret bordroları ile banka kayıtlarının uyumlu olduğu, Mahkemece sendikalardan bildirilen emsal ücretler de dahil edilerek belirlenen emsal ücretlerin ortalaması esas alınarak hesaplama yapılan rapora itibar edilerek karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu yöne ilişkin temyiz itirazları yönünden Mahkemece yapılacak iş, davacılar murisinin sendikalı olup olmadığı araştırılarak, sendikalı olmadığının anlaşılması halinde davacının olay tarihinde yaptığı iş, kaza tarihindeki yaşı ve kıdemi dikkate alınarak, ..., Çevre Şehircilik Bakanlığı rayiç ücretleri ile sendikalar haricindeki meslek odalarından davacının bilinen dönemde alabileceği ücreti araştırmak, bu yönle tespit edilecek emsal ücretleri, usuli kazanılmış hakları da gözeterek yapılacak hesabı hükme esas alarak karar vermekten ibarettir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.