MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2053 E., 2025/1214 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/282 E., 2023/349 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili; davacının 2009 yılı Temmuz ayından itibaren yaşlılık aylığı aldığını, ancak aradan 10 yıl geçtikten sonra ...ve ... Ltd. Şti.'den adına yapılan 56 günlük bildirimin fiili çalışmaya dayalı olmadığı gerekçesiyle iptal edildiğini ve yaşlılık aylığının da kesilerek ödenen 126.391,30 TL aylığın geri istendiğini, Kurum işlemlerinin yerinde olmadığını, davacı adına anılan şirketten yapılan bildirimlerin gerçek ve fiili çalışmaya dayandığını, davacının bu iş yerinde 2 ay kadar çay servisi, temizlik gibi işlerde fiilen çalıştığını ileri sürerek, yaşlılık aylığının kesilmesine ve ödenmiş olan aylıkların geri istenmesine ilişkin Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine ilişkin karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilinin istinaf başvurusunda bulunması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda; Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen 14.01.2019 tarihli ve 2019/ÜK/002 sayılı raporun içeriği ile yapılan tespitler, alınan beyanlar ve tutulan tutanaklar; davacının, Kurum denetmenine verdiği yazılı beyanı, Sosyal Güvenlik Denetmeni tarafından düzenlenen ve aksi kanıtlanıncaya kadar geçerli sayılması gereken raporun aksinin yani geçersiz sayılan bildirimlerin fiili ve hizmet akdine dayalı gerçek bir çalışmaya dayandığının davacı tarafından somut, yeterli ve inandırıcı delillerle kanıtlanamaması; davacı adına bu iş yerinden yapılan bildirimlerin geçersiz sayılmasından sonra kalan prim gün sayısı nazara alındığında tam veya kısmi yaşlılık aylığına hak kazanmasının da mümkün bulunmaması, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi hep birlikte değerlendirildiğinde; davanın reddine karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili, tanık beyanlarının hatalı değerlendirildiğini, dinlenen davacı tanıklarının beyanları ile de davacının iddialarının ispatlandığını, sadece 41 günlük bir süre için on yıldır devam eden emekliliğin iptalinin ve ödenen aylıkların geri istenilmesinin sosyal devlet ilkesine, sosyal güvenlik mevzuatına hakim olan ilkelere ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Yargıtay uygulamalarına göre, davacıya ödenmiş olan aylıkların istirdadının mümkün olmadığını, davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, 01.10.2009 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanun gereğince yaşlılık aylığı bağlanan davacıya, bir kısım çalışmaların iptali sonucunda, aylık bağlama koşullarını kaybettiği gerekçesiyle aylık kesen Kurum işleminin yerinde olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
1.5510 sayılı Kanun'un 96. maddesi, “Kurumca işverenlere, sigortalılara, isteğe bağlı sigortalılara gelir veya aylık almakta olanlara ve bunların hak sahiplerine, genel sağlık sigortalılarına ve bunların bakmakla yükümlü olduğu kişilere, fazla veya yersiz olarak yapıldığı tespit edilen bu Kanun kapsamındaki her türlü ödemeler;
a) Kasıtlı veya kusurlu davranışlarından doğmuşsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden,
b) Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa, hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla beş yıllık sürede yapılan ödemeler toplamı, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde yapılacak ödemelerde faizsiz, yirmi dört aylık sürenin dolduğu tarihten sonra yapılacak ödemelerde ise bu süre sonundan itibaren hesaplanacak olan kanunî faizi ile birlikte, ilgililerin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklarından mahsup edilir, alacakları yoksa genel hükümlere göre geri alınır…” hükmünü içermektedir.
2. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 506 sayılı Kanun'un Geçici 81. maddesinin C bendine göre a) 23.05.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
b) 23.05.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları;
ba) 24.05.20 02... .05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,
bb) 24.05.20 05... .05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,
bc) 24.05.20 08... .05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları,
bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınlar 58, 24.05.20 11... .05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları,
be) 24.05.2014 tarihinden sonra yerine getiren erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları, şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
Eldeki davada; davacıya yurt dışı borçlanması ve isteğe bağlı sigortalılığı dahilinde emeklilik koşullarını yerine getirmesi nedeniyle 01.10.2009 tarihinden itibaren bağlanan yaşlılık aylığının 14.01.20 19... /ÜK/002 sayılı denetmen raporuna istinaden ... sicil sayılı ... Ltd.Şti. unvanlı işyerinden 07.05.2008-01.07.2008 tarihleri arasında bildirilmiş 56 günlük çalışmasının fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle iptal edildiği, hizmet iptali sonucunda prim ödeme gün sayısı eksikliği nedeniyle yaşlılık aylığı bağlama koşullarını kaybetmesi sonucu yaşlılık aylığının bağlandığı tarihten itibaren kesilip, 5510 sayılı Kanun'un 96/1/a maddesi uyarınca 01.10.2009- 21.05.2019 tarihleri arasında yersiz ödenen aylıklar için borç tahakkuk ettirildiği anlaşılmış olup , Kurum işleminin yerinde olduğu, fakat davacının yargılama devam ederken yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurularak, davacının iptal edilen sigortalılık süresi dışında, mevcut prim ödeme gün sayısı belirlenerek davacının aylık-kısmi aylık şartları bu kapsamda ve yargılama sırasında oluşması halinde istemi durumunda bağlanabileceği hususu gözetilmeli, davacı istemi bu çerçevede değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3. Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
19.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.