MAHKEMESİ:İş Mahkemesi
SAYISI: 2024/384 E., 2025/189 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 27.01.2010 itibari ile davalı ... ile aralarındaki sözlü iş akdine istinaden ...'in hasta anne ve babasının bakım işleri için evde bakım hizmeti sunmak üzere ...'in anne ve babasının oturmuş olduğu ...-... adresindeki evlerinde 17... tarihine dek kesintisiz bilfiil çalıştığını, sonra ... tarafından sigortasının ödenmemiş olduğunu fark etmesi üzerine kendisinden sigortasının yapılmasını talep ettiğini, fakat bu talebine olumsuz yanıt verilmesi ile iş akdini feshettiğini, daha sonra 02.03.2018 tarihinde davalının yanında yeniden çalışmaya başladığını, bu süre zarfında önce ... akabinde ...'in vefat ettiğini, 08.01.2020 itibari ile ...'in vefatı ile davacının iş akdinin sona erdiğini, davacının çalışmaları esnasında tüm dönem bakımından davalı işveren tarafından sigortalı yapıldığını ve sigorta primlerinin ödendiğini bilmekte ise de sonrasında yaptığı araştırmada primlerinin eksik yatırıldığını tespit ettiğini, bu nedenlerle davacının davalı ... bünyesinde 27.01.2010 - 17.10.2015 tarihleri ile 02.03.2018 - 08.01.2020 tarihleri arasında kesintisiz bilfiil çalıştığının tespitine, bu süre içinde eksik ödenmiş bulunan sigorta primlerinin tespiti ile eksik primlerin işveren tamamlatılmasına karar verilmesini, söz konusu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hizmet akdi ile çalışmadığını, esasen bakıma muhtaç birisinin de bulunmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, Kurumun davanın açılmasına sebebiyet vermediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 19.04.2022 tarih ve 2020/236 - 2022/247 E.K. sayılı kararıyla; davanın yasal dayanağını oluşturan 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. gereği davacının, davalının yanında eylemli çalışma olgusunu gerçekleştirmediği anlaşılmakla, davalı ...'e karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan dolayı reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 29.11.2023 tarih ve 2022/1984 Esas- 2023/1956 Karar sayılı kararı; istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine, Daire kararı ile; "... eldeki davadaki uyuşmazlıkta öncelikle dava şartlarından olan husumet yönü halledilmeden karar verildiği anlaşılmakta olup, Mahkemece bu yönde araştırma yapılarak, davacının evde yaşlı bakımı hususunda kiminle ne şekilde anlaştığı, bu anlaşmaya ilişkin yazılı belgenin varlığı ile olmaması halinde bakıma konu edildiği anlaşılan anne ve baba ile bu konuda görüşmelerin yapılıp yapılmadığı araştırılmalı ve bu yönde çalışma olgusu ve niteliği dikkate alınarak öncelikle hizmet akdinin unsurlarından olan bağımlılık ilişkisinin kimlerle gerçekleştirildiği hususu netleştirilmeli, sonucuna göre işverenin kim olduğu ve husumetin kime düşeceği belirlendikten ve vefatı halinde mirasçıların HMK'nın 124. maddesi hükümlerine göre davaya katılımlar sağlandıktan sonra davaya devam edilerek işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedendir." şeklindeki gerekçeyle hüküm bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 06.05.2025 tarih ve 2024/384 - 2025/189 E.K. sayılı kararı ile bozma kararına uyularak yapılan yargılama, toplanan deliller, dinlenen komşuların beyanları ve ilgili site görevlilerinin ifadeleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının evde yaşlı bakımı hususunda davalıyla anlaştığı olgusunun, yazılı yahut şifai bir akde dayalı olarak davalının emir ve talimatları neticesinde çalıştığının, davalının davacının işvereni olduğu hususunun ispatlanamadığı, kaldı ki yöneltilen husumete göre işverenin bizatihi davalı olması gereken eldeki davada davalının işveren olduğu ispatlanamaması karşısında davalı ...'e karşı açılan davada davalının pasif husumet ehliyetinin bulunmaması gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalı olduğunu, davacının davalının ana-babasına bakım işlerinde çalıştığının dosya kapsamı ile ispatlandığını, keza davacının davalı tarafından işe alındığının, ücretinin ödendiğinin, emir ve talimatların bizzat davalı tarafından verildiği hususunda ihtilaf kalmadığını, şayet davalının işveren olmadığı kabul edilecekse (çalışma olgusunun sabit olduğu gözetilerek) bu durumda işverenlerin, davalının anası ... ve babası ... olduğu sonucunun ortaya çıktığını, bu halde dahi ... ve ... vefat ettiğinden, davanın ölenlerin mirasçılarına karşı açılacağını, davalı ... de mirasçılardan biri olduğundan, işverenin mirasçısı sıfatıyla pasif husumet ehliyetine sahip olduğunu, Mahkemece mirasçılık belgesi çıkarmak üzere taraflarına yetki verilerek, mirasçılık belgesinde yazılı mirasçılardan ... dışındakileri de davaya dahil etmek için süre verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Sonuç
1.Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
2.Davanın yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı ... nezdinde 27.01.2010- 17.10.2015 tarihleri ile 02.03.2018 - 08.01.2020 tarihleri arasında kesintisiz bilfiil çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş, Mahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama ile davalının işveren olduğu hususunun ispatlanamadığı anlaşıldığından pasif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalıdır.
4.Dosya kapsamına göre, talep konusu dönem bakımından gerçek işverenlerin, davalının annesi ... ve babası ... olduğu, adı geçen kişilerin vefat ettiği anlaşılmakla, Mahkemece yapılacak iş; HMK'nın 124. maddesi gereğince ... ve ...'in yasal mirasçılarına karşı usulüne uygun şekilde husumet yöneltilmesi için davacıya mehil verilmeli, mirasçılar davaya dahil edilmeli, gösterecekleri bütün deliller toplandıktan sonra, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle varılacak sonuca göre hüküm kurulmalıdır.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
09.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.