MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2766 E., 2025/1248 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/186 E., 2023/14 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı ... nezdinde 16.03.2020 tarihinde kamyon şoförü olarak işe başladığını, 10.08.2020 tarihinde işten çıkışının verildiğini, net maaşının 3.200 TL olmasına rağmen ...'ya verilen bildirgelerde maaşının asgari ücret gösterildiğini, işe girdiği tarihten itibaren tam ve hiçbir gün eksiği olmamasına rağmen pandemi bahane gösterilerek ... bildirgelerinde ücretsiz izin olarak gösterildiğini, maaşının bir kısmı banka hesabına, geri kalan kısmın ise elden ödendiğini, sigortasının eksik yapıldığını, işverene bildirildiğinde ise işten çıkışının verildiğini belirterek 16.03.2020 tarihinden 10.08.2020 tarihine kadar aralıksız ve tam olarak çalıştığının (ücretsiz izne çıkartılmadığını) ve prime esas göstergesinin net 3.200 TL olduğunun tespitini, davanın ...'ya ihbarını talep etmiştir.
II. CEVAP
Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; açılan davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava dilekçesinin HMK 119. maddesine uygun olarak düzenlenmediğini, davacı tarafından dava dilekçesi ve istemin net olarak açıklanmasını, davacının 16.03.2020- 10.08.2020 tarihleri arasında sigorta kaydının bulunması halinde hukuki yarar yokluğundan davanın reddi getektiğini, davacının davalı yanında devamlı olarak hizmet akdi ile çalışmış olduğu tanık beyanları dışında resmi, yazılı ve sağlıklı deliller ile ispatlanması gerektiğini, hizmetin geçtiği iddia edilen sürede davalının 5510 sayılı Kanun kapsamında bulunup bulunmadığının araştırılmasını, davalı şirketin 5510 sayılı Kanun kapsamında değil ise davanın reddedilmesi gerektiğini, asgari ücretten yüksek ücret aldığının yazılı delil ile ispat edileceğini bu konuda tanık dinlenilmesine muvafakatlarının olmadığını belirterek açılan davanın reddini savunmuştur.
Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; açılan davanın kabulüne, davacı ...'un; davalı ... nezdinde; 16.03.2020 - 10.08.2020 tarihleri arasında, 144 gün süre ile, günlük 149,20 TL brüt ücretle hizmet akdi çerçevesinde (herhangi bir izne çıkmadan) kesintisiz ve aralıksız şekilde sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın, esasa girilmeden hakdüşürücü süre bakımından reddi gerektiğini, iddianın yazılı delil ve belge olmadan sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilemeyeceğini, dosyada dinlenen tanıkların bu tip davalarda Yargıtay’ın tanıklık edebilmek için aradığı niteliklere sahip olmadıklarını, tanıkların işe giriş ve çıkış tarihlerine ilişkin net bir bilgi vermediklerini, işin sürekli olup olmadığının ve mahiyetinin yöntemince araştırılmadığını, ücret konusunun titizlikle araştırılması gerektiğini, asgari ücretten daha yüksek bir ücretle çalışıldığı iddiasının HMK’nın ilgili maddeleri gereğince yazılı deliller ile ispatlanması gerektiğini, kurumun resmi kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, tanık dinlenmesi gerekiyorsa, tanıkların çalışıldığı iddia edilen işyerindeki işi bilen ve tanıyan, aynı zamanda dönem bordrolarında adı geçen kişilerden olmasına dikkat edilmesi gerektiğini, davada müvekkili kurum ... Başkanlığı’nın “fer’i müdahil” sıfatı ile dava ve duruşmalara katılımı yönünde karar verilmesi gerektiğini beyanla temyiz yoluna başvurmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir.
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
2.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.
3.6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4. fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma re'sen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya, davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi Kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir.
4.Eldeki dosyada; davacının 16.03.2020 - 10.08.2020 tarihleri arasında sürekli olarak hizmet akdine ilişkin davalı yanında çalıştığı halde çalışmalarının Kuruma eksik bildirildiğini ve prime esas göstergesinin net 3.200,00 TL olduğu halde prime esas kazancının da kuruma eksik bildirildiği yönündeki iddialarına karşılık Mahkemece kabul kararı verilmiş ise de anılan karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
5.Mahkemece, uyuşmazlık konusu dönemde çalışması bulunan ve dinlenilmeyen bordro tanıkları ile davacıyı tanıyan komşu işyeri tanıkları dinlenilmeli, davacının 16.03.2020 - 10.08.2020 tarihleri arasında trafik cezaları, takograf kayıtları sorulmalı davacının eksik yapılan bildirimleriyle ilgili kayıt ve belgeler Kurum ve davalı işverenden celbedilmeli, davacının çalışmalarının süresi ve niteliği belirlenmeli, sürekli çalışıp çalışmadığı aydınlatılmalı, tanık beyanları arasındaki çelişkiler giderilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir.
6.Yine eldeki davada Mahkemece prime esas kazanca yönelik olarak yapılan araştırma eksik inceleme ve yanılgılı değerlendiremeye dayalıdır. Mahkemece; davacıya yapılan ücret ödemeleri ve yazılı delil başlangıcı sayılabilecek ödeme belgeleri, banka kayıtları celp edilmeli prime esas kazançlar ay ve ay araştırılıp kıyaslama yapılmaksızın belirlenmeli ve uyuşmazlık konusu husus hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
02.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.