MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2846 E., 2025/1412 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/31 E., 2023/78 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 20.02.2007-17.05.2014 tarihleri arasında davalının çeşitli adreslerindeki evlerinde çocuk bakımı ve ev hizmetlerinde çalıştığını, ancak sigortasının yapılmadığını, çalıştığı sürede maaşının asgari ücret olarak hesaplanıp elden verildiğini, son aldığı ücretin 1.150,00 TL olduğunu ileri sürerek, davacının 20.02.2007 – 17.05.2014 tarihleri arasında davalı yanında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II.CEVAP
1.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çalışmasının sürekli olmadığını, ayda kimi zaman 1, kimi zaman da 4-5 kez ev işlerinde kısmi zamanlı olarak çalıştığını, talebinin zamanaşımına uğradığını, ayda 10 günden az çalıştığını, davalının çocuklarını annesinin yardımıyla büyüttüğünü, devamlılık arz eden bir çalışmasının olmadığını, davacının iddiasını tanık beyanları dışında, resmi ve yazılı delillerle ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının iddiası bakımından Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının işyerinde hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı iddiasının resmi ve yazılı delillerle ispatlanması gerektiğini, sadece tanık beyanlarına dayanılamayacağını, işyerinin Kanun kapsamında olup olmadığının araştırılmasını, davacının ücret iddiasını somutlaştırması gerektiğini, ücret tespitinin yazılı delil ve belge ile olabileceğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama, toplanan deliller, Kurum kayıtları, tanık beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın kısmen kabulü ile davacı ...'ın davalı bünyesinde;
- 20.02.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 320 gün,
- 01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.10.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.01.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.01.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 360 gün,
- 01.01.2014-17.05.2014 tarihleri arasında 137 gün ev hizmetlerinde, hizmet akdi çerçevesinde asgari ücretle çalıştığının tespitine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini, davacının davalı yanında sürekli ve düzenli bir çalışması olmadığını, ayda 10 günü geçmeyen çalışmalar bakımından hizmet tespiti yapılamayacağını, davacı tanık beyanlarının hükme esas alındığını, zira tanıkların Yargıtayın aradığı nitelikleri haiz olmadığını belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığını, davacının iddialarını somut, sağlıklı ve yazılı delillerle ortaya koyması gerektiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın iş yerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı işveren yanında 20.20.2007 – 17.05.2014 tarihleri arasında geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle yazılı şekilde karar verilmiş ise de bu sonuca eksik inceleme ve araştırmayla gidilmiştir.
4.Somut olayda, davacının dava dilekçesinde ayrıntılarıyla açıkladığı üzere, davalının oturduğu tüm adreslerde komşular, yönetici, apartman görevlisi varsa güvenlik görevlileri tespit edilerek davacının çalışmaları bakımından ayrıntılı beyanları alınmadan, yargılama sırasında ...nin Mahkemeye gönderdiği cevabi yazı ile ... İstanbul Cad. No:... adresinde tespit edilen ... unvanlı kadın kuaförü işyerinden işyeri sahibi/çalışanları ve ... Apt. Yöneticiliği işyerinden komşular, yönetici, apartman görevlisi vs. kişilerin ifadeleri alınmadan, salt davacı tanık beyanları ile karar verilmesi hatalı olmuştur.
5.Mahkemece yapılacak iş; davacının, 20.02.2007-08.03.2009 tarihleri arasında davalının ... Cad. ... Sok. No:5/3 ... adresinde, 09.03.2009 - 21.02.2012 tarihleri arasında ... Cad. No:... adresinde, 22.12.2012-05.02.2014 tarihleri arasında ... Cad. ... Sitesi No:... E Blok No:1 ... adresinde, 06.02.2014-17.05.2014 tarihleri arasında ... Mah. ... Cad. ... Sok. No:22/3 ... adresinde çalıştığının iddia edilmesi karşısında, anılan adreslerde ayrıntılı emniyet araştırması yaptırılmalı, bu adreslerde ikamet eden ev sahipleri, komşular, yönetici, apartman ve varsa güvenlik görevlileri tespit edilerek davacının çalışması ve süresine ilişkin yöntemince beyanları alınmalı, ...cevabi yazısı ile ... Cad. No:... adresinde tespit edilen ... unvanlı kadın kuaförü işyerinden işyeri sahibi/çalışanları ve ... Apt. Yöneticiliği işyerinden bina görevlisi, yönetici, komşular vs. kişiler dinlenmeli, şayet varsa davacının ... Sitesine giriş çıkış yaptığını gösterir kayıtlar getirtilmeli, gerekirse bilirkişi incelemesi yaptırılmalı ve toplanan deliller bir arada değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalışmasının şekli ve süresi tereddütsüz belirlenerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3.Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.