MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2024/397 E., 2025/188 K.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının doğum borçlanması ile birleştirilmek suretiyle emeklilik talebinde bulunduğunu, ödemeyi yapmasına rağmen sigortalılık süresinin kendisine ait olmadığı gerekçesiyle, borçlandığı sigortalılık sürelerinin de iptal edildiğini, Kurumun gerek davacının doğum borçlanması talebinin reddi gerekse sigortalılık süresinin iptaline ilişkin işleminde haklı olmadığını belirterek, sigortalılık süreleri ile doğum borçlanma talebinin iptaline dair Kurum işleminin iptaline, başvuru tarihinden itibaren emekli olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.
Dahili davalı ...; Devrek Orman İşletme Müdürlüğüne bağlı olarak ağaç fidan dikiminde çalıştığını, çalıştığı tarihleri tam olarak hatırlamadığını, ...'yi tanımadığını beyan etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2023 tarihli kararı ile ... işyeri sicil numaralı işyeri üzerinden Kuruma bildirilen 12.01.1976- 04.08.1976 tarihleri arası toplam 202 gün hizmetin; 6...9 sigorta sicil no.lu ...'a ait olduğunun açık olduğu görülmekle, bu hizmetlerin davacıya ait olması mümkün olmadığından dikkate alınamayacağı, 01.07.1977 tarih ve 4245 varide sayı ile Kuruma verilen 01.05.1977 tarihli işe giriş bildirgesinde davalıya ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğu düşünüldüğünde dahili davalının da ... İşletme Müdürlüğü adına ... sicil sayılı "orman faaliyetleri" işi yapılan işyerinde 01.05.1977 tarihinde işe alındığının kabulünün gerektiği, bu kabule göre; davalı Kurumun dahili davalının 01.05.1977 tarihinde anılan işyerinde 1 günlük çalışması bulunduğuna dair tespit işlemi yerinde ise de, davacının Kurum kayıtlarına yansıyan 01.05.1977 tarihinde bir günlük hizmetinin iptal edilmesi ve 11.08.1977-137249 tarih-varide sayı ile Kuruma verilen ... İşletme Müdürlüğü unvanlı ve ... işyeri sicil no.lu işyerine ait 1977 (Nisan-Mayıs-Haziran ayları) "Üç Aylık Sigorta Primleri Bordrosu" üzerinde davacı aleyhine dahili davalı lehine yapılan düzeltmelerin ise yerinde olmadığı kanısına varıldığı, davacının 01.05.1977 tarihinde bir gün çalışması bulunduğunun kabulüne göre davacının çocuklarının doğumundan önce 5510 sayılı Kanun 4-1/a kapsamında sigortalı olma şartı yerine getirilmiş olduğundan, davacının doğum borçlanma talebinin kabulü ile borçlandığı sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılarak iptal edildiğine dair Kurum işlemi ile yaşlılık aylığı bağlanması imkanı bulunmadığına ilişkin işleminin iptali gerektiği kanısına varıldığı, davacının sigortalılık başlangıç tarihi 01.05.19 77... yaş 15 yıl sigortalılık süresi ve 3600 gün şartlarını 12.12.2016 tahsis talep tarihinde sağlanmış olmakla, bu tarihten itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı, belirtilen nedenlerle;" davalı Kurumun dahili davalının 01.05.1977 tarihinde anılan işyerinde 1 günlük çalışması bulunduğu tespiti yerinde olmasına karşın, davacının Kurum kayıtlarına yansıyan 01.05.1977 tarihinde bir günlük hizmetinin iptal edilmesi ve anılan 1977/ 2. dönem bordrosu üzerinde davacı aleyhine dahili davalı lehine yapılan düzeltmelerin yerinde olmadığı kanaati ile davanın kabulüne, davacının doğum borçlanma talebinin ve borçlandığı sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılarak iptal edildiğine dair Kurum işlemi ile yaşlılık aylığı bağlanması imkanı bulunmadığına ilişkin işleminin (... Merkezinin 11.04.2017 tarih ve 41978748 sayılı yazısı ile ... İl Müdürlüğünün 19.06.2017 tarih ve 17.252-763 sayılı yazısının) iptaline, davacının doğum borçlanmasına ilişkin 15.12.2015 tarihli doğum borçlanması talebinin kabulüne, davacının 12.12.2016 başvuru tarihinden itibaren emekli aylığı hak kazandığının tespiti talebinin kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 24.03.2023 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 20.11.2023 tarihli kararı ile alınan tanık beyanları ve kayıtlar birlikte değerlendirildiğinde, gerek davacının, gerekse dahili davalının orman köylüsü olması; 6831 sayılı Orman Kanunu'nun 40. maddesinin 1. fıkrası uyarınca orman işlerinin orman civarı köylülere gördürülmesi; 01.07.1977 tarih ve 4245 varide sayı ile Kuruma verilen 23.05.1977 düzenleme ve 01.05.1977 işe giriş tarihli sigortalı işe tekrar giriş bildirgesinde davalıya ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğu değerlendirildiğinde, dahili davalının da orman faaliyetleri işi yapılan işyerinde 01.05.1977 tarihinde işe alındığının kabulü gerekecektir. Bu tespitten; davacının 01.05.1977 tarihinde bir gün çalışması bulunduğunun kabulü ile davacının çocuklarının doğumundan önce 5510 sayılı Kanun'un 4/1a kapsamında sigortalı olma şartını yerine getirmiş olduğundan, davacının doğum borçlanma talebinin ve borçlandığı sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılarak iptal edildiğine ilişkin Kurum işleminin yerinde olmadığı açıktır. Yine davacı 16.11.1961 doğumlu kadın olup, ilk işe giriş tarihi 01.05.1977 kabul edildiğinden, 01.05.1977 ilk işe giriş tarihi ile 12.12.2016 tahsis talep tarihi arasında 39 yıl sigortalılık süresi, 1 günlük hizmet, 2160 gün doğum borçlanması ve 12.03.2018 tarihli ... ye göre 1680 gün uzun vade ... olmak üzere toplam 3841 ... bulunmaktadır. Sigortalılık başlangıç tarihi 01.05.1977 olduğundan, bu tarih 08.09.1981 öncesi olmakla, mülga 506 sayılı Kanun'un 60/A-b alt bendi uyarınca; 50... yıl sigortalılık süresi 5600 gün ... şartlarına bağlı olup, davacı bu şartları tahsis talep tarihinde sağlamış olmakla, bu tarihten itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığı açık olup, Kurum işlemlerinin yasal mevzuata uygun bulunmadığı ve ilk derece mahkemesi kararının yerinde olduğu gerekçesiyle davalı Kurum vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
Bölge Adliye Mahkemesinin 20.11.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, ".. Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacının 15.12.2015 tarihinde doğum borçlanması talebinde bulunduğu, 09.09.1980, 01.05.1983, 08.11.1984, 11.9.1990 doğum tarihli çocukları bulunduğu, üç çocuğu için borçlanma talebinin kabul edildiği, davacının 17.12.2015 tarihinde borçlanma bedelini ödediği, 18.06.2015 tarihli hizmet döküm cetvelinde; ... sicil numaralı işyerinden Kuruma bildirilen 12.01.1976 işe giriş tarihli 1976 yılı I.dönemde 28 gün, 2. dönemde 90 gün ve 3.dönemde 34 gün hizmetin; 6...9 sigorta sicil no.lu ... adına kayıtlı olduğu ve 10123.67.02 sicil no.lu ... İşletme Müdürlüğü işyerinden Kuruma 01.05.1977-01.06.1977 giriş çıkış olarak gösterilen 1 günlük hizmetin ... adına kayıtlı olduğu görülmektedir.
Davacının tahsis talebinde bulunmasından sonra Kurum tarafından, davacının ilk işe giriş tesciline esas olan ... sicil numaralı işyerinde geçen 1976 yılı çalışmalarının ...’a ait olmadığı, ...'a ait olduğunun kabul edildiği, 01.05.1977-01.06.1977 giriş çıkış olarak gösterilen 1 günlük hizmetin ise ... adında başka bir sigortalıya mal edilerek bu sigortalının hizmet cetveline işlendiği, dolayısıyla çocukların doğum tarihinden önce sigortalılık tesciline esas hizmetlerin davacıya ait olmadığı kabul edilerek, doğum borçlanması koşullarını yitirmiş sayılan davacının borçlanmasının iptal edildiği ve tahsis talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
Orman İşletme Müdürlüğünün 17.01.2020 tarihli yazısı ve ekli belgelerde, davacı ... (...)'nin kimlik bilgileri ile düzenlenen ve 20.08.1976 tarihinde işe başladığına dair .... Müdürlüğü işyerinden verilen işe giriş bildirgesinin 10.09.1976 tarihinde Kuruma intikal ettiği, ... Müdürlüğü'nün 17.01.2020 tarihli yazısında, davacının 20.08.1976 tarihinde sigorta girişi yapıldığı, fakat sonradan işe giriş bildirgesinin Kurumdan iadesi istenerek ... girişinin iptal edildiği, herhangi bir kayıt tutulmadığı ve 1977 yılında İşletme Müdürlüğünde çalıştığına dair her hangi bir kayda rastlanılmadığı bildirilmiştir.
01.05.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin ise, dahili davalı ...'in kimlik bilgilerine göre düzenlendiği görülmektedir. Kurum, davacıya ve dahili davalı ...'e aynı sicil numarası verilmiş olmasından dolayı 1977/2 dönem bordrosunda 1 günlük çalışma karşılığı tutarındaki primi önce davacı ... (...) adına kabul etmiş, fakat Kurumca daha sonra 01.05.1977 tarihli işe giriş bildirgesi ile uyuşan kimlik bilgilerine göre ... işyeri sicil numaralı iş yerinin 1977/2. dönem bordrosundaki çalışmanın dahili davalı ... (...)'e ait olduğu kabul edilip bordroda düzeltme yapılmış ve 01.05.1977-01.06.1977 giriş çıkış olarak gösterilen 1 günlük hizmete ilişkin olarak dahili davalı ... adına işe ilk giriş olarak yeniden tescil yapılmasına ve güncellenmesine karar verilmiş, kısacası Kurum tarafından 01.05.1977 tarihli çalışmanın dahili davalı ...'e ait olduğu kabul edilmiştir.
Mahkeme gerekçesinde, davacının 18.06.2015 tarihli hizmet döküm cetvelinde; ... işyeri sicil numaralı işyeri üzerinden Kuruma bildirilen 12.01.1976- 04.08.1976 tarihleri arası hizmetin dava dışı ...' ait olduğu ve bu hizmetlerin davacıya ait olması mümkün olmadığından dikkate alınamayacağı, yine 01.05.1977 tarihli işe giriş bildirgesinde dahili davalıya ilişkin bilgilerin doğru ve eksiksiz olduğu düşünüldüğünde davalı Kurumun dahili davalı ...'in 01.05.1977 tarihinde anılan işyerinde 1 günlük çalışması bulunduğuna dair tespitinin yerinde olduğu belirtilmiş; davacının Kurum kayıtlarına yansıyan 01.05.1977 tarihinde bir günlük hizmetinin iptal edilmesi ve 1977/ 2. dönem üzerinde davacı aleyhine dahili davalı ... lehine yapılan düzeltmelerin ise yerinde olmadığı ifade edilmiştir.
Tüm bu açıklamalara ve dosya kapsamındaki delillere göre, davacının 18.06.2015 tarihli hizmet döküm cetvelinde dahili davalı ... ve dava dışı ... adına kayıtlı hizmetlerin davacıya ait olmadığına dair mahkeme kabulünde bir isabetsizlik bulunmamaktadır.
Ne var ki dava dışı ... Müdürlüğünden düzenlenen ve davacının kimlik bilgileri ile uyumlu 20.08.1976 tarihli işe giriş bildirgesinin varlığı gözetilip, doğum borçlanmasının ilişkin olduğu dönemler öncesinde 506 sayılı Kanun kapsamında ve anılan Kanun'un 108. maddesi dikkate alınarak borçlanmanın dayanağı 5510 sayılı Kanunun 41. maddesi de gözetilerek, tescil edilecek bir çalışma olup olmadığı irdelenmeli ve sonucuna göre davaya konu istemler hakkında bir karar verilmelidir...." gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile;
1-Davanın kabulü ile davacının ... sicil sayılı Devrek Orman İşletmesi iş yerinde 20.08.1976 tarihinde 1 gün süre ile çalıştığının tespitine, 1 günlük sürenin prim ödeme gün sayısı olarak değerlendirilmesi gerektiğinin; malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalılarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık başlangıç tarihinin ise 18 yaşını doldurduğu güne karşılık gelen 16.11.1979 tarihi olduğunun tespitine,
2-Doğum borçlanma talebinin ve borçlandığı sigortalılık sürelerinin geçersiz sayılarak iptal edildiğine dair Kurum işlemi ile yaşlılık aylığı bağlanması imkanı bulunmadığına ilişkin işleminin (... Merkezinin 11..04.2017 tarih ve 41978748 sayılı yazısı ile ... İl Müdürlüğünün 19.06.2017 tarih ve 17.252-763 sayılı yazısının) iptaline,
3-Davacının doğum borçlanmasına ilişkin 15.12.2015 tarihli doğum borçlanması talebinin kabulüne,
4-Davacının 12.12.2016 başvuru tarihinden itibaren emekli aylığı hak kazandığının tespiti talebinin kabulüne, karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; davacının ilk işe giriş tesciline konu olan 19984.34 sicil numaralı işyerinde geçen 1976 yılı çalışmalarına yönelik olarak, ... Merkezinin 05.12.2016 tarihli yazısında çalışmaların davacıya ait olmadığı bildirildiğinden, davacının doğum borçlanmasının iptal edildiğini, toplam 1442 gün hizmetinin bulunduğunu, aylık koşullarının oluşmadığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının hizmet cetvelinde görünen ve doğum borçlanmasının değerlendirilmesinde esas alınan hizmetlerin başka sigortalılara aidiyetinin Kurum tarafından tespit edildiği gerekçesiyle doğum borçlanmasının iptal edilerek, aylık talebinin reddedilmesine dair Kurum işlemlerinin iptali ile davacıya yaşlılık aylığı bağlanması istemine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
05.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.