MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/291 E., 2024/147 K.
Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; davacı ve davalı Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı ...Limited Şirketine ait sürücü kursu iş yerinde dava dışı ...'ın 1999/6. -2010/4. ayları arasında ayda 30 gün, ...'nın 2008-2009/3. ayı arasında ayda 30 gün, ...'un 1999/4.-2009/4. ayı arasında ayda 30 gün, ...'ın 28.09.2007-30.03.2009 tarihleri arası ayda 30 gün,... ün 1996/11. 2008/11. ayları arası ayda 30 gün, ...'in 2009/10. 2010/12. ayları arası ayda 30 gün, ...'ın 2008/7. 2010/12. ayları arası ayda 30 gün, ... ...'ün 2002/3. 2010/12. tarihleri arası ayda 30 gün, ...'ın 2005/1. 2011/1. aylar arasında ayda 30 gün, ...'in 1997/7. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ...'nin 2007/4. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ...'nın 2010/8. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ...'ün 2007/8. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ... ...'ün 2006/6. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ...'ün 2006/6. 2011/1. ayları arası ayda 30 gün, ...'ün 2006/6. 2006/8. ayları arası ayda 30 gün, ...'ın 2006/2. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ın 1998/9. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ın 1999/11. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ın 2007/4. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'un 2007/2. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ın 2007/8. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ... 'ın 2000/5. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ün 1994/3, 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'in 1994/2. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün, ...'ın 2000/9. 2011/1. ayıları arasında ayda 30 gün,...'ün 2000/3. 2011/1. ayları arasında ayda 30 gün çalıştığı gerekçesi ile davacının işyerinden bildirge bordro istendiğini, yapılan bu işlemin yasalara aykırı olduğunu, gerekli araştırma ve soruşturma yapılmadan tanzim edilen 03.02.2011 tarihli raporun gerçekleri yansıtmadığını, raporda belirtilen kişilerin çoğunun devlet memuru olduğunu, bununla birlikte SGK sisteminde çifte sigortalılığın bulunmadığını, davalı Kurum kontrol memuru tarafından tutulan tutanakta zamanaşımı hususunun göz ardı edilmiş olduğunu, ayrıca davalı Kurum kontrol memuru tarafından tutulan tutanak ve raporlarda çalışan personellerin part-time hizmet sözleşmesinin mevcut olmasına rağmen bunlara değer verilmediğini, 4857 sayılı İş Yasası, Sosyal Güvenlik Yasaları buna cevap verdiği halde denetim memurunun bunlara dikkat etmeyerek ve sanki günün 7,5 saati ayda 30 gün çalışmış gibi ayda 30 gün üzerinden prim tahsil etmeye çalıştığını, her prim tahsilatı hizmeti de içerdiğinden, bu hizmetlere ilişkin hizmet tespitleri irdelendikten sonra gerçeklerin araştırılarak rapor edilmesi gerekirken bu yönde araştırma yapılmaksızın düzenlenen bu raporun yasalara aykın olduğunu belirterek, davalı Kurum tarafından tanzim edilen 03.02.2011 tarihli raporun iptaline karar verilmesini ve kontrol memuru tarafından tanzim edilen rapor dayanak gösterilerek davacıdan talep edilen aylık prim bildirgesi, işe giriş bildirgesi ve 4 aylık dönem bordrosu taleplerine ilişkin 21.02.2011 tarihli talimatla istenilen belgelerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalı Kurum Müdürlüğünde ... ... sicil sayılı dosyada ...Limited Şirketi adına işlem gören işyerinde çalıştığını iddia eden ...'nın 31.08.2010 tarihli şikayeti üzerine Sosyal Güvenlik Kontrol Memurunun yapmış olduğu denetim sonucunda ...'nın 14.07.2008-06.08.2010 tarihleri arasında ve dilekçede isimleri geçen şahısların çalıştıklarının tespit edilmiş olduğunu, bu şahısların isimleri ve işe başlama tarihlerinin kontrol edilerek işverenden 21.02.2011 tarihli yazı ile işe giriş bildirgesi ve aylık prim hizmet belgelerinin istenilmiş olduğunu, ancak davacı şirket tarafından davalı Kuruma herhangi bir itirazda bulunulmadığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI
Mahkemenin 02.10.2014 tarihli kararı ile tüm dosya kapsamına göre, davacı tarafça düzenlenen 03.02.2011 tarihli müfettiş raporunun iptaline, bu rapora dayanak aylık prim bildirgesi, işe giriş bildirgesi ve 4 aylık dönem bordrosu istenmesi işleminin iptalinin talep edildiği, raporda işyerinde çalışan ...'nın şikayeti üzerine yapılan araştırma sonunda şikayetçinin 14.07.2008-06.08.2010 tarihleri arasında çalıştığının tespit edildiği, diğer şahısların bildirimlerinin yapılıp-yapılmadığının araştırılması, yapılmamışsa bildirimin sağlanması gerektiğinin belirtildiği, 5510 S.Y'nın 86. maddesine göre, denetim elemanlarının düzenlediği raporda işyerinde fiilen çalıştığı tespit edilen sigortalılara ait aylık hizmet ve işe giriş belgelerinin Kuruma verilmesinin talep edileceği, işverenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi halinde Kurumun bu belgeleri re'sen düzenleyeceği ve işverene tebliğ edeceği, tebliğden sonraki 1 ayda Kurum İtiraz Komisyonuna itiraz edilebileceği, itirazın reddi halinde kararın tebliğinden sonraki 1 aylık sürede İş Mahkemesine dava açılacağı, olayda ise Kurumca herhangi bir re'sen prim tahakkuku olmadan, Kurum İtiraz Komisyonuna itiraz etmeden dava açıldığı, dava şartının oluşmadığı anlaşılmış davanın reddine dair karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Son Bozma Kararı
Mahkeme kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... Davacı, davalı Kurum tarafından, Sosyal Güvenlik Denetim raporuna istinaden şirket çalışanları dava dışı 29 kişi hakkında eksik bildirim nedeniyle ek aylık prim, hizmet belgesi ve işe giriş bildirgesinin istendiğini belirterek, 3.2.2011 tarihli denetim raporu ile bu rapora dayanan 21.2.2011 tarih ve 3121938 sayılı Kurum işleminin iptalini istemiş, Mahkemece, davanın kısmen kabulü ile 1-Davanın kısmen kabulü ile; a-... adına 04.06.1999-10.04.2010 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, b-... adına 28.09.2007-30.03.2009 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, c-... adına 16.07.1997-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, d-... adına 18.08.2010-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline-... adına 13.08.2007-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, f-..., ..., ... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, g-... yönünden part time çalışma nedeniyle 2009/10. ay - 2011/1. ay arası ayda 5 gün ... düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik işlemin yerinde olduğu, fazla istenilen süreler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, h-... yönünden part time çalışma nedeniyle 2008/7. ay - 2011/1. ay arası ayda 1 gün ... düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik işlemin yerinde olduğu, fazla istenilen süreler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline-... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, j-... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, k-... yönünden adına 08.09.2007 - 13.08.2008 tarihleri arasında ... istenilmesine yönelik Kurum işleminin yerinde olduğu, 05.02.2007-07.09.2007 tarihleri ile 14.08.2008 - 2011/1. Ay tarihleri arasındaki dönemler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, l-... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline, m-Diğer işçiler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline ilişkin açılan davanın reddine karar verilmiş ise de Kurum işleminin iptaline yönelik hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.
Mahkemece, önceki bozma gereğinin yerine getirilemediği anlaşılmakta olup, şu halde Mahkemece yapılması gereken iş, Milli Eğitim Müdürlüğünden davacı iş yerine ilişkin kayıtlar celp edilerek, denetime konu 29 kişinin yaptığı iş, işyerinin kapsam ve kapasitesi, çalışmaların gerçekliği ve süresinin her tür kanıtla belirlenebilme olanağı gözetilerek, öncelikle denetime konu eksik bildirim yapıldığı tespit edilen 29 kişinin beyanlarına başvurularak (beyanlarına başvurulmamış olanların da beyanları alınarak), çalışmanın mevsimlik mi sürekli mi olduğu, part-time mi yoksa tam gün üzerinden mi olduğu, günlük ne kadar saat çalışıldığı sorularak saptanmalı, Mahkemece alınan beyanlar denetlenmeli, ifadeler arasında çelişki bulunduğu takdirde, çelişki giderilmeli; ihtilaf konusu dönemde Kuruma verilmiş dönem bordrolarında kayden çalışması görünen bordro tanıklarını re'sen belirleyip, beyan ve ifadeleri tespit edilmeli; aynı çevrede iş yapan başka işverenler veya bu işverenlerin çalıştırdığı kişiler re’sen araştırılıp saptanarak bilgi ve görgülerine başvurulup, beyanları alınmalı, dinlenen tanıkların sözlerini değerlendirirken bunların inandırıcılığı üzerinde özellikle durarak, verdikleri bilgilere nasıl vakıf olduklarını, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkilerini, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceğini düşünmek ve tanıkları buna göre isticvap etmek; ayrıca eldeki davaya konu müfettiş raporu dışında işbu davanın açılmasından önce veya sonra bu işyerinde yapılmış denetimler olup olmadığını, çalışan sayısının tam olarak tespit edilip edilmediği araştırılmalı; gerekirse davacı işyeri kayıtları ve defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak, böylece, her bir denetime konu çalıştığı tespit edilen şahıslar yönünden ayrı ayrı değerlendirilerek, uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümleyip, deliller hep birlikte değerlendirip, takdir ederek, varılacak sonuç uyarınca bir karar verilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik araştırma inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. ...." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, ...'nın davalı Kuruma yaptığı şikayet üzerine yapılan denetim sonunda tanzim edilen 03.02.2011 tarih ve 017 sayılı raporla bir kısım sigortalıların davacıya ait işyerinde çalıştığı halde 5510 sayılı Kanunun 4/1-a maddesi kapsamında olmak üzere hizmetlerinin davalı Kuruma hiç birildirilmediği tespit edilerek 5510 sayılı Kanun'un 86'ncı maddesi uyarınca işlem yapıldığı, bu kapsamda 21.2.2011 tarihli işlemle davacıya ek listede yer alan kişiler hakkında prim belgeleri, aylık bildirge, dört aylık dönem bordrosu, işe giriş bildirgelerinin işlemin tebliğinden itibaren 1 ay içinde bildirilmesinin ve aksi takdirde re'sen düzenleneceğinin bildirildiği, işlemin davacıya 03.03.2011 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmış, denetime konu eksik bildirim yapıldığı tespit edilen kişilerin beyanı alınmış, denetime konu çalıştığı tespit edilen şahıslar yönünden ayrı ayrı değerlendirme yapılarak ve dava dosyasına sunulan 28.11.2019 tarihli bilirkişi heyet raporu nazara alınarak, dosyaya bozmadan sonra kazandırılan belgeler ve tanık beyanlarına rağmen önceki hükümde değişiklik yapmayı gerektirir bir durum olmadığı kanaatiyle;
1-Davanın kısmen kabulü ile
a-... adına 04.06.1999-10.04.2010 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin İptaline,
b-... adına 28.09.2007-30.03.2009 tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
c-... adına 16.07.1997-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
d-... adına 18.08.2010-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
e-... adına 13.08.2007-2011/1. ay tarihleri arasındaki dönem yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
f-..., ..., ... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin İptaline,
g-... yönünden part time çalışma nedeniyle 2009/10. ay - 2011/1. ay arası ayda 5 gün ... düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik işlemin yerinde olduğu, fazla istenilen süreler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
h-... yönünden part time çalışma nedeniyle 2008/7. ay - 2011/1. ay arası ayda 1 gün ... düzenlenerek Kuruma verilmesine yönelik işlemin yerinde olduğu, fazla istenilen süreler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
ı-... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
j-... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
k-... yönünden adına 08.09.2007 - 13.08.2008 tarihleri arasında ... istenilmesine yönelik Kurum işleminin yerinde olduğu, 05.02.2007-07.09.2007 tarihleri ile 14.08.2008 - 2011/1. ay tarihleri arasındaki dönemler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
l-... ve ... yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline,
m-Diğer işçiler yönünden ... Sosyal Güvenlik Kurumu İl Müdürlüğü tarafından tanzim edilen denetim raporuna istinaden 21.02.2011 tarihli Kurum işleminin iptaline ilişkin açılan davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1-Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve incelemeye dayandığını beyan etmektedir.
2-Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve incelemeye dayandığını beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı ve davalı Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının davacıdan alınmasına,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
26.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.