MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1103 E., 2025/1075 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... ...20. İş Mahkemesi
SAYISI : 2018/295 E., 2022/596 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve ...'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, davalıya ait işyerinde 25.09.2007-24.05.2017 tarihleri arasında kesintisiz ve sürekli çalıştığını, ancak işe girişinin 13.03.2014 tarihinde yapıldığını, davacının ilk işe girdiğinde ücretinin net 500 TL olduğunu ileri sürerek, davacının sigortalılık başlangıcının ve fiili çalışmalarının tespitini istemiş, 27.06.2022 tarihli dilekçesiyle; davacının davalıya ait işyerinde 25.09.2007-24.05.2018 tarihleri arasında çalıştığını, tespitini talep ettikleri sürelerin 25.09.2007 – 13.03.2014 tarihleri olduğunu açıklamıştır.
II.CEVAP
1.Davalı cevap dilekçesinde özetle; davacının, davalının bürosunda 13.03.2014 tarihinde işe başladığını, 18.06.2018 tarihinde de ayrıldığını, bu tarihler arasında sigortasının tam yatırıldığını, sigortasız çalışmasının olmadığını, daha öncesinde de davacının bir avukatın yanında çalışmış olması nedeniyle ara sıra icra takibinde, icra dosyasının açılmasında ücreti mukabili yardım ettiğini, davacının büro çalışanı olmadığını, işlerin yoğun olduğu dönemlerde evrak getir-götür ve icra işlerinde ücret karşılığında yardım ettiğini, davacının dosyaya sunduğu e-maillerin daimi büro çalışanı olduğu hususunu göstermediğini belirterek, davanın reddini istemiştir.
2....'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davalı işyerinden kısmi olarak bildirimlerinin yapılması kesintili çalışmasına karine teşkil ettiğini, aksinin aynı değerde yazılı delil ve belgeyle ispat edilebileceğini, iddianın sadece tanık beyanlarına dayanılarak ispat edilmesini kabul etmediklerini belirterek, davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama, toplanan deliller, vergi kaydı, Kurum kayıtları, tanık beyanları, e-mail yazışmaları, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davanın kabulü ile davacının davalı ...'e ait iş yerinde;
25.09.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 95 gün,
01.01.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2010-31.12.2010 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2011-31.12.2011 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2013-31.12.2013 tarihleri arasında 360 gün,
01.01.2014-12.03.2014 tarihleri arasında 71 gün prime esas asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve ...'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı verildiğini, tanık beyanlarının yetersiz olduğunu, davacının çalıştığı süre zarfındaki tüm bildirimlerinin eksiksiz yapıldığını, bunun dışında herhangi bir çalışması olmadığını belirterek, kararın temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.
2....'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulduğunu, tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli olmadığını, davacının iddialarını somut, sağlıklı ve yazılı delillerle ortaya koyması gerektiğini belirterek, usul ve yasaya aykırı verilen kararın temyizen bozulmasını istemiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir.
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı ... Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.
2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan ... haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, iş yeri özlük dosyası temin edilip iş yerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi iş yerinde ne iş yapıldığı, iş yerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, iş yeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça iş yerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o iş yerinde çalışan öteki kişiler ile o iş yerine komşu ve yakın iş yerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
3.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, 25.09.2007 – 13.03.2014 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen sigortalı çalışmalarının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, 17.08.2009 tarihi öncesi dönem yönünden hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.
4.Somut olayda, dosyaya sunulu davalının danışmanlığını yaptığı tesis yöneticisi ile davacı arasında geçtiği anlaşılan e-mail yazışmalarının 17.08.2009 ve sonrası tarihlere ait olduğu, bununla birlikte davalının ofisinin bulunduğu ...... bekçi olarak çalışan kamu tanığı ...'nın gündüz görevine 2009 yılında geçtiğini öncesinde hanın gece bekçiliğini yaptığını, kendisi gündüze geçtikten sonra davacının davalı yanındaki çalışmalarına şahit olduğunu beyan etmesi karşısında, Mahkemece 17.08.2009 sonrası dönem yönünden verilen kabul kararı yerinde olup, 17.08.2009 öncesi dönem yönünden dosyadaki bilgi ve belgeler hüküm vermeye yeterli ve elverişli görünmemektedir.
5.Yapılacak iş; re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda, davalının işyerinin bulunduğu adreste ... Kurumu, belediye, zabıta, vergi dairesi, meslek odası aracılığıyla ve muhtarlık marifetiyle ayrıntılı araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanları, yoksa işyeri sahiplerinin davacının çalışması ve süresine ilişkin olarak yöntemince beyanları alınmalı, böylelikle 17.08.2009 öncesi dönem yönünden çalışmanın varlığı hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenip, toplanan deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.