MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/458 E., 2025/1187 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 5. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/371 E., 2023/532 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı şirket ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili davacının 27.01.2018 tarihinde emekli olduğunu, daha sonra hiç ara vermeden davalı şirket bünyesinde 28.01.2018 tarihinden itibaren 13.09.2021 tarihine kadar demir kaynak ustası olarak çalıştığını, müvekkilinin 28.01.2018 tarihinde fiilen işe başlamasına rağmen işe giriş tarihinin ...'ya 02.09.2018 tarihinde bildirildiğini, müvekkilinin 2018 yılı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarına ilişkin ... primlerinin yatırılmadığını, bu dönemlere ilişkin hizmetinin tespit edilmesi ve eksik yatırılan primlerin tamamlatılması gerektiğini, müvekkilinin ücretinin 3.400,00-TL net olduğunu, müvekkilinin ödenmeyen ücretleri nedeniyle 22.09.2021 tarihli ihtarname ile iş akdini haklı nedenle feshettiğini, ancak ihtarnameye rağmen talebinin reddedildiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, müvekkili davacının 2018 yılı Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında davalı nezdinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı def'inde bulunduklarını, davacının müvekkili şirkette istifa etmek suretiyle iş akdinin sona erdiği tarihe kadar endüstriyel ve yapısal çelik konstrüksiyon işçisi olarak, bordrodaki ücretle çalıştığını, davacının fesih iddiası haksız olduğundan ihtarnamesinin istifa olarak kabul edildiğini, davacının 2018 Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz ve Ağustos aylarında müvekkili şirkette çalışmadığını, 02.09.2018 tarihinde başvurusunun uygun bulunarak işe başladığını ve girişinin de hemen ...'ya bildirildiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla 28.01.2018 tarihinde davacının işe başladığı kabul edilse dahi 3,5 yıl sonra açılan davanın hakkın kötüye kullanılması mahiyetinde olduğunu, davacının ihtarnamesine cevap olarak gönderdikleri ihtarnameyi ekte sunduklarını, istifa ile işten ayrıldığından çıkışının ...'ya 3 koduyla (istifa) bildirildiğini beyanla, davanın reddini istemiştir.
Feri müdahil ... vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunduklarını, davacının davalı iş yerinde çalıştığını gösterir hiçbir kaydın bulunmadığını, davacının hizmet dökümü incelendiğinde 27.01.2018 tarihinde emeklilik sebebiyle ...Mühendislik Makina İnşaat Tesisat Sanayi ve Ticaret A.Ş. ünvanlı iş yerinden işten çıkışının bulunduğunu, 02.09.2018 tarihinde ...Endüstriyel Tesisler Montaj İmalat ve İnşaat A.Ş. ünvanlı iş yerinden işe girişinin verildiğini, davacı emeklilik olduktan sonra diğer davalı iş yerinde çalışmasına kesintisiz çalıştığını iddia etse de emeklilik öncesinde dava dışı ...Müh. A.Ş.'de hizmetinin bulunduğunu, davacının diğer davalıda kesintisiz hizmetinin olduğunu gösterir kaydın bulunmadığını, sigortalılık ve çalışmalarının kuruma bildirilmemesinde ... nın herhangi bir kusurunun bulunmadığını beyanla, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı ... iş yeri numaralı ...Endüstriyel TesislerMontaj imalat ve İnşaat Anonim Şirketinde 01.02.20 18... .08.2018 tarihleri arasında tam zamanlı olarak asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının müvekkili şirkette 01.02.2018-31.08.2018 tarihleri arasında sigortasız çalıştığının kabulüne ilişkin mahkeme kararının hatalı olduğunu, davacının fiilen 02.09.2018 tarihinde işe başladığını ve bu tarihte ... bildiriminin yapıldığını, davacının iddia ettiği döneme ilişkin çalışmanın somut delille ispatlanamadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik inceleme ve hatalı değerlendirmelere dayandığını, rapora karşı yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını, kararın yalnızca soyut ve çelişkili tanık beyanlarına dayanılarak kurulduğunu, davacı tanıklarından birinin davalı aleyhine açılmış davası bulunması nedeniyle tarafsız olmadığını, bordro tanıklarının beyanlarının davacının iddialarını doğrulamadığını, davacının yaklaşık yedi ay sigortasız çalıştığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, istinaf incelemesinde bu hususların değerlendirilmeden başvurularının esastan reddedildiğini ileri sürerek Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Fer’i müdahil ... Kurumu vekili temyiz dilekçesinde; davacının 01.02.2018-31.08.2018 tarihleri arasında davalı işyerinde çalıştığının tespitine ilişkin mahkeme kararının hatalı olduğunu, Kurum kayıtlarında davacının belirtilen dönemde çalıştığını gösterir herhangi bir kayıt bulunmadığını, davacının 27.01.2018 tarihinde işten ayrıldığı ve 01.04.2018 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya başladığının sabit olduğunu, emeklilik sonrası hizmetlerinin ise yalnızca 02.09.2018-19.01.20 19... .02.2019-30.09.2021 tarihleri arasında bulunduğunu, dava konusu döneme ilişkin Kuruma yapılmış bir başvuru ve yazılı delil bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun hatalı değerlendirmelere dayandığını ve dosyada gerekli araştırma yapılmadan karar verildiğini, ayrıca davacının hâlihazırda yaşlılık aylığı almakta olması nedeniyle davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığını ileri sürerek Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi kararının kaldırılması ile ilk derece mahkemesi kararının bozulmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.
Davacı yaşlılık aylığı almakta iken 01.02.2018-31.08.2018 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitini talep ettiği, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği, gerekçesinde belirtilmek suretiyle istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir. 506 sayılı Kanun'un 6. maddesinde ifade edildiği üzere, “sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.” Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin davaların, kamu düzenine ilişkin olması nedeni ile özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi zorunludur.
Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan ... hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanması gerektiği özellikle göz önünde bulundurulmalıdır.
506 sayılı Kanun'un 63/A bendi hükmüne göre yaşlılık aylığı almakta iken çalışmaya başlayanların yaşlılık aylıkları bu çalışma olgusuna dayalı ve onunla sınırlı olarak kesilmektedir.
Ancak aynı Kanun'un 63/B bendi kapsamında sigortalının istemi bulunması halinde sigortalı adına ... destek primi ödenerek veya sigortalı adına tüm sigorta kollarından prim ödenmesi durumunda bunun sigortalının aylığı kesilmeden çalışma tercihini gösterdiği kabulüyle aylığı kesilmeden çalışmaya devam etmesi mümkündür.
Sigortalı ister ... destek primi, isterse tüm sigorta kollarına tabi olarak çalışsın, Kanunun öngördüğü belli bir ... kuruluşu sigortalısı olması, kamu düzenine ilişkin, kişiye bağlı, vazgeçilmez ve kaçınılmaz hak ve yükümlülük doğuran bir hukuksal statü yaratır. Bu statüye Kurumun prim tahakkuk ettirmesi, sigortalının iş kazası geçirmesi veya meslek hastalığına yakalanması halinde kendisi ya da hak sahiplerine gelir bağlanması gibi çeşitli sonuçlar bağlanmıştır.
Bu sonuçlar kapsamında davacının bildirim yapılmayan dönemlerdeki çalışmalarının tespitini istemekte hukuki yararının bulunduğu ve aksinin kabulü halinde yaşlılık ya da emekli aylığı alan kişilerin sigortasız çalıştırılabileceği gibi ... hakkının zorunlu ve vazgeçilemez niteliğine aykırı bir sonuç çıkacağı açıktır.
Somut dosyada, davacıya ait yaşlılık aylığıyla ilgili tahsis dosyası celp edilmeli, yaşlılık aylığı aldığının tespiti halinde davacının beyanı alınmak suretiyle talebin ... destek primine tabi olarak geçen sürelerin tespitine mi yoksa hizmet akdine dayalı zorunlu çalışmaların tespitine mi yönelik olduğu hususları açıklığa kavuşturulmalı, elde edilecek sonuç değerlendirilmek suretiyle karar verilmelidir.
O halde İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
09.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.