MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/731 E., 2025/1223 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara Batı 6. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/150 E., 2023/519 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı işverene ait ambalaj fabrikasında geçen ve 30.09.2008 tarihine kadar yapılan bildirimleri için itibari hizmet süresi verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde; davacının bildirimlerinin usulüne uygun şekilde süresinde yapıldığını, davacının ağır ve yıpratıcı koşullarda çalışmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, itibari hizmet süresi tespiti istemine ilişkindir.
İtibari hizmet süresi, ağır ve yıpratıcı işlerde çalışanların erken yıpranmaları nedeniyle kanun koyucu tarafından belirlenmiş erken emeklilik sağlayan düzenlemelerden biridir. İtibari hizmet süresi fiilen olmayan ancak kanun koyucu tarafından verilen imkân nedeniyle varsayılan bir sürenin sigortalılık süresine eklenmesi şeklinde ortaya çıkmaktadır.
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun Ek 5. maddesinde 506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gösterilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir dedikten sonra tabloda "II" numaralı bentte "Basım ve gazetecilik iş yerlerinden 1475 sayılı Kanun ve değişikliklerine göre çalışan sigortalılar "ın;
a) Solunum ve cilt yoluyla vücuda geçen gaz veya diğer zehirleyici maddelerle çalışılan iş yerleri,
b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı makine ve aletlerle çalışarak iş yapılan işyerleri,
c) Doğrudan doğruya yüksek hararete maruz bulunarak çalışılan işyerleri,
d) Fazla ve devamlı adali gayret sarf edilerek iş yapılan işyerleri,
e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve münhasıran suni ışık altında çalışılan işyerleri,
f) Günlük mesainin yarıdan fazlası saat 20.00'den sonra çalışılarak yapılan işyerlerinde geçen çalışmaları için,
"IV" numaralı bentte ise 27.03.2007 tarihine kadar azotlu gübre ve şeker sanayiinde, fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışanların, 27.03.2007 tarihi itibariyle yürürlüğe giren Anayasa mahkemesinin iptal kararı sonrası ise fabrika, atölye, havuz ve depolarda, trafo binalarında çalışanların;
1. ...ve tunç döküm,
2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürücü ve patlayıcı gaz, asit, boya işleriyle gaz maskesi ile çalışmayı gerektiren işlerde,
3. Patlayıcı maddeler yapılmasında,
4. Kaynak işlerinde çalışanlara itibari hizmet süresi verileceği düzenlenmiştir. Bu düzenleme ise 01.10.2008 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 5510 sayılı Yasa'nın 40. maddesi ile yürürlükten kalkmıştır.
Eldeki davanın yasal dayanağı, 506 sayılı Kanunun Ek 5. maddesidir. Anılan maddeye göre, sigortalıların itibari hizmetten yararlanabilmesi için iki koşulun birlikte gerçekleşmesi gerekir. Birinci koşul maddede belirtilen sigortalılardan olması ikinci koşul ise sigortalının kapsamında bulunduğu bentte belirtilen işyeri ve koşullarda çalışmış olmasıdır.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelere göre davacı davalı işverene ait ambalaj fabrikasında "kaplama, silindir hazırlama" bölümünde çalıştığı, keşif sırasında bölüm içinde makinelerin, kimyasal havuzların, asitin bulunduğu, suni aydınlatmanın olduğu, davacının bulunduğu bölümün ambalaj baskı bölümü ile ilişkisinin bulunmadığı, davacının bölümünde "silindir üretiminde kaplama operatörü olarak çalıştığı hususların tespit edildiği, davacının davalı işveren yanında geçen ve 30.09.2008 tarihine kadar yapılan bildirimleri için itibari hizmet süresi tespiti istediği, Mahkemece 506 sayılı Yasa'nın ek 5. maddesinin II numaralı bendi kapsamında, "kaplama operatörü ve kazıma operatörü olarak çalışması değerlendirildiğinde, basım işinin devamı ve uzantısı bir işte çalıştığı" gerekçesi ile 09.10.2000-30.09.2008 tarihleri arasındaki bildirimleri için itibari hizmet süresi verildiği anlaşılmaktadır. Karar eksik araştırma ve incelemeye dayalıdır.
Mahkemece, davacının ambalaj fabrikasında bulunan baskı bölümünde çalışmadığı ve baskı bölümünden kaynaklı zararlı etkenlere maruz kalmadığı tespit edildiği halde, davacının baskıda kullanılan silindir üretiminde çalışmasının baskı işinin uzantısı olan bir işte çalışma olduğu gerekçesi ile talep konusu bildirimler için ek 5. maddenin II numaralı bendi kapsamında itibari hizmet süresi verilmesi isabetsizdir.
Dosya içinde bulunan tüm bilgi ve belgeler; ek 5. madde kapsamında yeniden değerlendirilerek ve davacının II numaralı bentte belirtilen basım işinde çalışmadığı gözetilerek varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile,
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
05.02.2026 gününde oybirliğiyle karar verildi.