MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2024/1436 E., 2025/1964 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Ankara 17. İş Mahkemesi
SAYISI: 2019/318 E., 2024/13 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.12.1989 tarihinde ... Bilgisayar Ltd. Şti. isimli şirkette çalışmaya başladığını, söz konusu şirket tarafından müvekkilinin 0...6 sicil numarası ile hizmetlerinin bildiriminin yapıldığını, söz konusu şirketin davalı Kuruma bordroları göndermemesi sebebiyle müvekkilinin çalışma dönemindeki primlerinin yatırılmadığını belirterek, bu nedenlerle müvekkilinin 01.12.1989 tarihinde ... sicil numaralı iş yerinde 1 günlük asgari ücretle çalışmışlığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde, öncelikle davanın 5 yıllık hak düşürücü süreye uğradığını, bu nedenle reddi gerektiğini, müvekkilinin Kurum oluşu sebebiyle işverenlerin bildirdiği belgeler ışığında işlem yaptıklarını, ayrıca Kurum oluşunun sebebiyle işlemlerinin usul ve kanuna uygun olduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, sigorta başlangıç tarihinin 01.12.1989 tarihi olduğunun ve bu tarihte ... Bilgisayar Elektronik Büro Makinaları İth. İhr. San. Ltd. Şti.'ne ait ... sicil sayılı işyerinde bir gün süre ile hizmet akdine tabi şekilde çalıştığının tespitine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili fiili çalışmanın ispat edildiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79... . maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanun'lar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir.
2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... İnş. Ltd. Şti. ünvanlı işverenin "... köyü camii onarım işi/irtibat adresi .... Kızılay-ANKARA"Kızılay-ANKARA" adresli ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 26.03.1990 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, camii onarım ve tadilat mahiyetli işyerinin 25.09.1989-31.12.1992 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, iş yerinden dava konusu 1990/1. dönemden bordro verilmediği belirtilerek 2. dönem bordrosunun dosya kapsamına alındığı ve 2 sigortalının bildiriminin yapılmış olduğunun görüldüğü, öte yandan dava dışı işveren şirketin "...Kızılay-ANKARA" adresinden 01.03.1988-31.12.1999 tarihleri arasında vergi kaydı olduğunun bildirildiği, Mahkemece ayrıntılı komşu işyeri araştırmasının ise işe giriş bildirgesinde belirtilen ... camii yada işe giriş bildirgesinde belirtilen iribat adresi olan " ... Kızılay-ANKARA"Kızılay-ANKARA" adresi yerine vergi kaydında bildirilen adrese göre yapıldığı, işyerinin 1990/2. dönem bordrosunda bildirimi bulunan ...'ın ise beyanında davacıyı hatırlamadığını belirttiği, davacı ile birlikte çalıştığını beyan eden davacı tanıklarından ...'ın hizmet cetvelinde 1990 yılında hiç sigortalılığının olmadığı, diğer tanık ...'ın ise hizmet cetvelinin dosya kapsamına alınmadığından beyanının denetlenemediği, böylelikle Mahkemece dosyadaki delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, davacı asilin de beyanı alınarak camii onarım işinde kimlerle birlikte çalıştığı, ne iş yaptığı hususları açıklığa kavuşturulmalı, birlikte çalıştığını beyan ettiği kişilerin hizmet cetvelleri ve işyerinden verilen işe giriş bildirgeleri de celbedilerek beyanları denetlenmeli, davacı tanığı olarak dinlenen ...'ın işyerinden verilen işe giriş bildirgesi, diğer tanık ...'ın hizmet cetveli ile işyerinden verilen işe giriş bildirgesi celbedilerek beyanları denetlenmeli, ... camii işinin görüldüğü adrese dava konusu dönemde komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, komşu işyeri tespit edilemediği takdirde taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.