MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3169 E., 2025/1586 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kayseri 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/42 E., 2023/358 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 15.07.2004 yılından beri kendi nam ve hesabına aralıksız olarak tarımsal ve hayvansal faaliyetlerini sürdürdüğünü, ... kayıtlarında müvekkilinin sigortalılık kaydının 17.05.2019 tarihinden itibaren görünmesi sebebiyle davalı Kuruma 13.12.2022 tarihli dilekçeyle başvuru yapıldığını, davalı Kurum tarafından talebin reddedildiğini, davalı Kurumun işleminde hukuka ve hakkaniyete uyar bir yan bulunmadığını, davalı Kurumun müvekkilinin tarım sigortalılığını resen yapması gerekli iken sorumluluğunu yerine getirmeyerek tescil işlemini yapmadığını, müvekkilinin 2004 yılından itibaren ... ofisine yetiştirdiği ürünleri vermesine rağmen kurumun kayıtlarında tevkifat kesintisi olarak 2010 yılında yapılmış 92,04 TL tutarında kesintisi göründüğünü, ... ofisinde diğer kesintilerin çıkmama sebebi olarak ise eski kayıtların imha edildiği yönündeki iddiaları olduğunu, bu hususun müvekkilinin hak kaybına sebebiyet verdiğini beyanla müvekkilinin Bağ-Kur sigortalılığının tarihinin 15.07.2004 - 17.05.2019 tarihleri arasında olduğunun tespiti ve tesciliyle aksi yöndeki Kurum işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı kurum vekili cevap dilekçesinde; davacıya ait müvekkili kurum nezdinde işlem gören 7...1 Bağ-Kur nolu dosyanın incelendiğini, Sayıştay Başkanlığınca bildirilen tescilsiz ... kayıtları listesi gereği ilgili ... ile yapılan kayıt bilgileri sorgulamasına istinaden davacıya ait gönderilen 15.07.2004 tarihli devam eden kayıt belgesinin müvekkil kurum kayıtlarına intikal tarihi olan 17.05.2019 tarihi itibarı ile 5510 Sayılı Kanun gereği tescilinin başlatıldığını, daha sonra davacı tarafından tevkifat kesintileri gereği geriye dönük gün talep ettiğine dair yapmış olduğu 23.12.2020 tarih ve ... nolu dilekçe ekindeki 20.09.2010 tarihli .... ... ... tarafından yapılan tevkifat kesintilerinin yüklendiğini ancak 01.10.2008 sonrası kesinti olduğundan tescil tarihinin geriye çekilemediği ve bu nedenle de 7256 sayılı yapılandırma kanunu kapsamında da ihya edilecek prim gün sayısı olmaması nedeniyle mevcut prim borçları yapılandırılarak 19.01.2023 tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bildirildiğini, 5510 sayılı yasanın 2013/11 sayılı Genelgesi gereği Kurum kayıt tarihi itibarı ile işlem başlatıldığını, halen aktif 4/b sigortalılığının devam ettiğini, kurum işlemlerinin tümüyle yasal mevzuata uygun olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının 01.10.2010 tarihinde tarım sigortalısı kapsamına alınması ve kurumca tescil edildiği 17.05.2019 tarihine kadar tarım sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı kurum vekili temyiz dilekçesinde; davacının müvekkil Kurum nezdinde işlem gören 7...1 Bağ-Kur no.lu dosyanın incelenmesi neticesinde; Sayıştay Başkanlığınca bildirilen tescilsiz ... kayıtları listesi gereği ilgili ... ile yapılan kayıt bilgileri sorgulamasına istinaden davacıya ait gönderilen 15.07.2004 tarihli devam eden kayıt belgesinin müvekkil kurum kayıtlarına intikal tarihi olan 17.05.2019 tarihi itibarı ile 5510 sayılı Kanun gereği tescilinin başlatıldığı, daha sonra davacı tarafından tevkifat kesintileri gereği geriye dönük gün talep ettiğine dair yapmış olduğu 23.12.2020 tarih ve ... no.lu dilekçe ekindeki 20.09.2010 tarihli ... ... tarafından yapılan tevkifat kesintilerinin yüklendiği ancak 01.10.2008 sonrası kesinti olduğundan tescil tarihinin geriye çekilemediği ve bu nedenle de 7256 sayılı yapılandırma kanunu kapsamında da ihya edilecek prim gün sayısı olmaması nedeniyle mevcut prim borçları yapılandırılarak 19.01.2023 tarih ve ... sayılı yazı ile davacıya bildirildiğini, Davacının 2004 yılı ... kaydına istinaden geriye dönük gün talebine 26.12.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile cevap verildiğini, İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini, yeni bir bilirkişiden rapor alınması talep edilmişse de itirazlarının dikkate alınmadığını, Mahkeme kararını kabul etmediklerini beyan etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının Tarım Bağ-Kur sigortalılığının tespiti istemine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçici 7. maddesi delaletiyle mülga 2926 sayılı Kanun'un 2, 3, 6, 9 ve 10. maddeleridir
2926 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, kanunla veya kanunların verdiği yetkiye dayanılarak kurulan sosyal güvenlik kuruluşları kapsamı dışında kalan ve herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın, 3. maddenin (b) bendinde tanımlanan tarımsal faaliyette bulunanların Tarım Bağ-Kur sigortalısı sayılacakları belirtilmiştir.
Anılan Kanun'un 3. maddesinin (b) bendinde "Tarımsal faaliyette bulunanlar: kendi mülkünde, ortaklık veya kiralamak suretiyle başkalarının mülkünde, kamuya mahsus mahallerde ekim dikim, bakım, üretim, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veya doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle bitki, orman, hayvan ve su ürünlerinin üretimini, avlanmasını, avcılar ve yetiştiriciler tarafından muhafazasını, taşınmasını sağlayanlar veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanmak suretiyle kendi adına ve hesabına faaliyette bulunanlar" olarak tanımlanmış, 5. maddesinde, sigortalı olmanın zorunlu olduğu, sigortalı olmak hak ve yükümlülüğünden vazgeçilemeyeceği ve kaçınılamayacağı, 6. maddesinde ise, diğer sosyal güvenlik kuruluşları kapsamına tabi bir işte çalışanların, çalışmaya başladıkları tarihten bir gün önce, sigortalılıklarının sona ereceği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca aynı Kanunun 9.maddesi Kuruma re'sen tescil yükümlülüğü yüklemiştir.
Anılan Kanun'un 10. maddesine göre ise, kayıt ve tescil işlemlerinde valilik, kaymakamlık, özel idare, belediye, muhtarlık ve nüfus idareleri kayıtları ile, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının, kanunla kurulu meslek kuruluşlarının, tarım satış kooperatifleri ve birliklerinin ... Fabrikaları ... Şirketi ve tarım kesimine yönelik faaliyette bulunan milli bankaların kayıtlarının esas alınacağı bildirilmiştir.
İnceleme konusu davada, davacının 15.07.2004 - 17.05.2019 tarihleri arasında 2926 sayılı Kanun kapsamında sigortalı olduğunun tespitini talep ettiği, Mahkemece, 20.09.2019 tarihli tevkifat kesintisi ve 2013 yılında davacı tarafından 4 adet taşınmaz kiralanmış olduğu gerekçesi ile 01.10.2010 tarihinde tarım sigortalısı kapsamına alınması ve kurumca tescil edildiği 17.05.2019 tarihine kadar tarım sigortalısı sayılması gerektiğinin tespitine karar verilmiş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir.
Davacı tarafından her yıl ... Ofisine ürün teslim edildiğinin belirtilmesi karşısında Mahkemece; ... Ofisine yazı yazılmak suretiyle ilgili döneme ait prim tevkifat listeleri istenilmeli, ilgili dönem içinde ürün teslimatından dolayı prim kesintisi yapılıp yapılmadığı veya sigortalılık iradesini ortaya koyacak şekilde prim ödemesinin bulunup bulunmadığı araştırılmalı, tarımsal faaliyeti kapsamında ilaç, gübre ve sulama parası ödeyip ödemediği, varsa bunların fatura ve belgelerinin nelerden ibaret olduğu, ..., Kooperatif veya Birliklere üyeliği varsa bu kuruluşlara düzenli bir şekilde aidat ödeyip ödemediği araştırılmalı, sigortalılık olgusunun varlığı hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
23.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.