MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 32. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1497 E., 2025/1910 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Çerkezköy 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/59 E., 2023/353 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl ve birleşen davalarda davacılar vekilleri ile davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Asıl davanın davacısı ... vekili dava dilekçesinde, ... ...'ın asıl işveren ...Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin yemekhane bölümünde çalışma koşullarını ağır olmasından dolayı 06.11.2019 tarihinde kalp krizi geçirerek vefat ettiğini, müvekkilinin eşi ... ...'ın bir seneye yakın davalı işyerinde AGİ hariç ikramiye dahil aylık net ücretinin fazla mesai ile birlikte 2.800,00-2.900,00 TL olup, tamamının bankadan ödendiğini, yemek ve servis uygulaması olduğunu beyanla şimdilik 100,00 TL maddi, 80.000,00 TL manevi tazminatın 06.11.2019 iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasak faizleri ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
2.Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde, müvekkillerinin babası ...'ın davalılardan asıl işveren ...Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin yemekhane bölümünde çalışma koşullarını ağır olmasından dolayı 06.11.2019 tarihinde kalp krizi geçirerek vefat ettiğini, ... eşi ... tarafından açılan Çerkezköy İş Mahkemesinin 2021/59 Esas sayılı tazminat davasında davalılardan her birine %25'er kusur izafe edildiğini, %30 oranında bünyesel faktörlerin etkisinin olduğunu, %20 oranında da müteveffanın kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müteveffanın bir seneye yakın davalı iş yerinde AGİ hariç ikramiye dahil aylık net ücretinin fazla mesai ile birlikte 2.800,00 - 2.900,00 TL olup, tamamının bankadan ödendiğini, yemek ve servis uygulamasını olduğunu, beyanla; şimdilik her bir davacı için 100,00'er TL maddi, 80.000,00'er TL manevi tazminat olmak üzere toplam 500,00 TL maddi ve 400.000,00 TL manevi 06.11.2019 iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleri ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
3.Asıl davanın davacısı ... vekili 16.03.2023 tarihli bedel artırım dilekçesi ile maddi tazminat tutarını 260.589,47 TL olarak artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı ...San.ve .... A.Ş vekili Av. ... cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin diğer davalı firmadan yemek hizmeti satın aldığını, ... ...'ın diğer davalının çalışanı olduğunu, husumet itirazında bulunduklarını, ...'ın vefatında müvekkili şirkete atfedilecek kusur bulunmadığını, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6 md uyarınca asıl işveren alt işveren ilişkinin bulunmadığını, gün boyu ağır koşullarda çalışıldığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
2.Davalı ... ... San ve .... Ltd. Şti. vekili Av ... cevap dilekçesinde özetle; davacının iş kazasının gerçekleştiği 06.11.2019 tarihinden 2 yıl sonra dava açmasının zenginleşme amacına yönelik olduğunu, dava konusu olayın 5510 sayılı Kanun kapsamında iş kazası olmadığını, davacının maddi ve manevi taleplerini reddi gerektiğini meydana gelen iş kazasının şartları davalı işverenin kusuru olup olmadığı müteveffanın kişisel durumu dışsal etkiler kaçınılmazlık ve önlenemezlik gibi olguların değerlendirilmesinin aşikar olduğunu, manevi tazminat tutarlarını fahiş olup zenginleşme amacı olarak kullanılamayacağını, davanın ... Şirketin ihbarını talep ettiklerini, kaza tarihinden itibaren faiz talep edilmesine itiraz ettiklerini beyanla; davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında,
A.Asıl davanın kısmen kabulüne,
1.Davacı ... bakımından, maddi tazminat talebinin kabulüne, 260.589,47 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine,
2.Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 65.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
B.Birleşen davanın kısmen kabulüne,
1.Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 40.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2.Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 40.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
3. Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 40.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
4.Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 40.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
5.Davacı ... bakımından, manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne, 40.000,00 TL tazminatın vefat tarihi olan 06.11.2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak işbu davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Davacılar, iş kazası sonucu ölüm nedenli maddi ve manevi tazminat talep etmiştir. Kaza/ ölüm/ iş kazası tarihi uyuşmazlık dışıdır.
Davaya konu ölüm olayı, 06.11.2019 tarihinde, davalı ... unvanlı işyerine ait yemekhane kısmında, ... isimli işçide gelişen "Kalp Damar Hastalığı" sonucu gerçekleşmiştir. Davacı murisi ...'ın, kayden davalı ... - ... ... San. ve .... Ltd. Şti. unvanlı firma bünyesinde sigortalı olduğu ancak diğer davalı ... bünyesinde yemekhanede işçi olarak görev yaptığı hususları açığa çıkmaktadır.
Dosya kapsamına nazaran; 09.05.2020 tarihli müfettiş raporu ile SGK tarafından da olayın iş kazası olarak tespit edildiği, Mahkemece olayın iş kazası olarak kabulünde isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dosyada mevcut SGK işe giriş/ işten çıkış bildirgesi, işyeri sicil ve unvan bilgileri, SGK teftiş raporunda asıl/ alt işveren nitelendirmesi yapılması, davalılar arasındaki sözleşme hükümleri, yapılan işin niteliği dikkate alındığında, başvuran davalı ... ...'in asıl işveren sıfatıyla davacıların kaza nedeniyle oluşan zararını tazmin yükümlülüğü bulunduğu, davalı asıl işveren ile alt işveren ... arasındaki sözleşme hükümlerinin (dolayısıyla kusur oranlarının) iç ilişki olup davacılara etkisinin olmayacağı, müşterek müteselsil sorumluluk hükümleri gereği davacıların dilerse sorumluların sadece birine ya da hepsine karşı dava açma/ talepte bulunma hakkı bulunduğu anlaşılmıştır. Mahkemece kusur raporları aldırılmış olup; üç kişilik bilirkişi heyetinin 12.06.2022 tarihli
raporunda; davalı "... - ... ... San. ve .... Ltd. Şti" unvanlı işverenin % 25, davalı "..." unvanlı işverenin % 25 (Yirmi Beş), ... sigortalı ...'ın % 20 (Yirmi) oranında kusurlu olduğu, olayda bünyesel faktörlerin % 30 (Otuz) etkili olduğu belirlenmiştir. İş güvenliği uzmanı ve kardiyoloji uzmanı heyetten oluşan raporun gerekli hukuki ve teknik verileri içerdiği, denetime elverişli olduğu, yasal düzenleme ve oluşa uygun olduğu, aksine itirazların yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır. İş kazasına uğrayan işçinin tazminat niteliğindeki alacak miktarı belirlenirken, bu hesabı doğrudan etkileyecek gerçek ücretin saptanması gerekmektedir. Gerçek ücret; işçinin kıdemi, yaptığı işin özelliği ve niteliğine göre işçiye ödenmesi gereken ücrettir. İş akdinin tarafları görünüşte bir ücret belirlemiş olabilirler. Ancak bu ücret tarafların aralarında kararlaştırdıkları gerçek ücret olmayabilir. Uygulamada bazen taraflar arasında kararlaştırılmış olan gerçek ücret (örneğin primleri daha az ödemek amacıyla) bordroya yansıtılmamakta daha düşük (örneğin asgari ücret) gösterilmektedir. Bu gibi durumlarda yargıç tarafından gerçek ücretin belirlenmesi gerekmektedir. Gerçek ücretin her türlü delille ispatı mümkündür. ... bilirkişi raporu gerekli hukuki ve teknik verileri içermekte olup, dosya kapsamı ile birlikte denetlendiğinde; rapordaki tespit ve hesaplama yönteminin dosya kapsamı ve tanıkların beyanları ile oluşa uygun olduğu, tespit edilen ücret miktarının uygulanan yaşam tablosunun isabetli olduğu tarafların maddi tazminata dair tüm itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır...Tarafların kabul edilen kusur oranı, ülkenin ekonomik koşulları, tarafların sosyal ve ekonomik durumları, paranın satın alma gücü, vefat edenin yaşı, kaza tarihi, kazanın meydana geliş şekli, yukarıda belirtili İBK. dikkate alındığında, Mahkemece takdir edilen manevi tazminat miktarı dosya kapsamı ve oluşa uygundur. ..." gerekçesiyle istinaf başvurularının esas yönünden reddine karar verilmiştir
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davanın davacıları ile davalılar vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.
1.Asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri temyiz dilekçesinde, asıl dava davacısı Mafiye için hesaplanan maddi tazminatın usul ve yasaya aykırı olduğunu, murisin gerçek ücretinin belirlenerek hesaplama yapılmadığını,hesaplama hususundaki itirazlarını yinelediklerini, müteveffanın olayda kusurunun bulunmadığını,asıl ve birleşen davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat tutarlarının düşük olduğunu belirterek kararı temyiz etmiştir.
2.Davalı ......Ltd.Şti. vekili temyiz dilekçesinde, olayın iş kazası olmadığını, kalp krizine konu olayda kusur değerlendirmesinin hatalı yapıldığını, tazminatların fahiş belirlendiğini,manevi tazminat tutarlarının zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağını belirterek kararı temyiz etmiştir.
3.Davalı ......A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde, davanın husumetten reddine karar vermek gerektiğini, kendileri ile ... arasında iş ilişkisi olmadığı gibi ölüme olayına konu kazada bir kusurları da bulunmadığını, manevi tazminat tutarlarının hakkaniyetle bağdaşmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Sonuç
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
1.Asıl ve birleşen davacılar vekili ile davalılar vekillerinin davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat tutarlarına ilişkin temyiz istemi yönünden,
Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.
Dosya içeriğine göre temyize getirilen manevi tazminat tutarlarının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ek 1. maddesinin 2. fıkrası gereği dava tarihi itibari ile asıl dava için kesinlik sınırı olan 78.630 TL’nin, birleşen dava için kesinlik sınırı olan 107.090 TL’nin, altında kaldığı anlaşıldığından asıl ve birleşen davacılar vekili ile davalılar vekillerinin temyiz itirazlarının miktardan reddine karar verilmiştir.
2. Asıl davada davacı vekili ile davalılar vekillerinin asıl dava davacısı ... yararına hükmedilen maddi tazminat tutarına ilişkin temyiz istemleri yönünden;
Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre;özellikle mahkemece yapılan kusur incelemesi sonucu belirlenen kusur oranlarının yerinde olduğu belirlenmek suretiyle davalılar vekillerinin tüm, asıl davada davacı vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
Uyuşmazlık, iş kazası nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Davanın yasal dayanakları, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13, 16, 20... . maddeleri ile 4857 sayılı İş Kanunu'nun 77. maddesi hükümleridir.
Dosya kapsamından; asıl davada davacı ... vekilince dava dilekçesinde davacının aylık 2.800 TL-2.900 TL net ücretle çalıştığının beyan edildiği, işyerinde 06.11.2019 tarihinde geçirdiği kalp krizi sonucu vefat eden 54 yaşındaki müteveffanın işyerinde yemek dağıtım elemanı(kepçeci) olarak çalıştığının anlaşıldığı, bilirkişi tarafından kazalının hizmet döküm cetvelinde 2019/8-11. aylar arası SGK'ya bildirilen sigorta primine esas kazanç ortalamasının brüt 3.914,70 TL net 2.798,65 TL olduğunun belirtildiği,davalı ......Ltd.Şti. tarafından dosyaya sunulan ve kazalının imzasını taşımayan 2019/Kasım ayı ücret bordrosunda net ücretinin 1.830 TL olarak gösterilmiş olduğu, dinlenen davacı ve davalı tanıkların yemek ve yol ücretinin de işyerine ait olduğunu beyan ettikleri, Mahkemece emsal ücretin tespitine dair araştırma yapılmasına gerek duyulmadan dosyanın hesap bilirkişisine tevdi edildiği, hükme esas alınan 24.02.2023 tarihli hesap bilirkişi raporunda kazalının ücretinin dosyaya davalı .......Ltd. Şti.'nin sunduğu kazalının imzasını taşımayan 2019/Kasım ayı ücret bordrosunda net ücretinin 1.830 TL'nin esas alınması halinde, bu ücrete yemek ve yol ücreti de dahil edildiğinde asgari ücretin 1,214 katı olduğu tespiti ile 1.seçenekte davacının maddi zararının 260.589,47 TL olarak belirlendiği, 2.seçenekte ise kazalının ücretinin hizmet döküm cetvelinde 20 19... -11. aylar arası bildirilen prime esas kazanç tutarının ortalamasının esas alınması halinde bu ücrete ayrıca yemek ve yol ücreti de dahil edildiğinde asgari ücretin 1,743 katı olduğu tespiti ile maddi zararının 301.108,47 TL olarak belirlendiği, Mahkemece 1.seçenekte hesaplanan tutara göre maddi tazminata hükmedildiği anlaşılmıştır.
İş kazasına maruz kalan sigortalının veya ölümü halinde desteği altında bulunanların maddi zararlarının hesabında gerçek ücretin esas alınması koşuldur. Gerçek ücretin ise işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarından saptanacağı, işçinin imzasının bulunmadığı iş yeri ve sigorta kayıtlarının nazara alınamayacağı, işçinin imzasının bulunduğu ücret tediye bordrolarının bulunmaması durumunda işçinin yaşı, kıdemi, mesleki durumu dikkate alınarak, emsal işi yapan işçilerin aldığı ücret göz önünde tutularak belirlenmesi gerektiği, Dairemizin giderek Yargıtayın yerleşmiş görüşlerindendir.
Somut olayda, Mahkemece davacının ücret iddiası da gözetilmek suretiyle emsal ücret araştırması yapılmaksızın dönemin net asgari ücret tutarı olan 2.020,90 TL'nin altında kalan 1.830 TL esas alınmak ve bu tutarın üzerine yemek ve yol ücreti eklenmek suretiyle hesaplama yapan rapora itibarla hüküm tesisi hatalı olmuştur.
Mahkemece yapılacak iş; işçinin yaşı, işi, iş yerindeki kıdemi, mesleki kıdemi belirtilmek suretiyle meslek odalarından, TÜİK, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Fen İşleri Kurulundan sigortalının alabileceği ücretleri araştırmak ve bu suretle kazalının ücretini yukarıda açıklanan hususları da gözeterek tereddüte yer bırakmayacak şekilde, davacı tarafın ücret iddiasını geçmeyecek şekilde belirlenmesi gerektiği de dikkate alınarak yeniden hesap raporu alınarak oluşacak sonuca göre bir karar vermekten ibarettir.
O hâlde, asıl dava davacısı ... vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesi Dairesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararının kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1.Asıl ve birleşen davacılar vekili ile davalılar vekillerinin asıl ve birleşen davacılar yararına hükmedilen manevi tazminat alacaklarına yönelik temyiz dilekçelerinin miktardan REDDİNE,
2. Asıl davada davacı ... vekili yararına hükmedilen maddi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Fazla yatırılan temyiz harcının istek halinde davalılara iadesine,
Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde davacılara iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
11.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.