MAHKEMESİ: Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacılar vekili ile davalılardan ... İnş. .... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
1.Davacılar vekili asıl dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin murisi desteği olan ...'nın davalı ... İnşaat Danışmanlık Otomotiv İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin diğer davalı ... Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün Demiryolu Yapım Dairesinden ihale yoluyla almış olduğu "... -... Hızlı Tren Projesi Tünel Güvenliği Altyapı İşinde çalışırken 21.04.2015 günü meydana gelen iş kazasında vefat ettiğini, davalı işveren şirketlerin iş kazasının meydana gelmesinde kusurları bulunduğunu, davalı ... İnşaat Şirketinin işi ... Demiryolları Genel Müdürlüğünden her ne kadar ihale yoluyla yüklenmiş ise de davalı ... Demiryolları Genel Müdürlüğünün de meydana gelen kazada sorumluluğu bulunduğunu, desteğin son ücretinin net 2.500,00 TL olduğunu, fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla öncelikle adli yardım talebin kabulü ile destekten yoksunluk nedeniyle maddi ve manevi tazminat olarak; fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere müvekkillerinden sigortalının eşi ... için 1.000,00 TL maddi ve 80.000,00 TL manevi, sigortalının kızı ... için 1.000,00 TL maddi ve 60.000,00 TL manevi, sigortalının oğlu ... için 1.000,00 TL maddi ve 50.000,00 TL manevi, sigortalının kızı ... için 1.000,00 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi, tazminatın olay tarihi olan 21.04.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
2.Davacılar vekili birleşen dava dosyasının dava dilekçesinde özetle; asıl dava dosyasında dava konusu edilen aynı iş kazası nedeniyle sigortalının annesi ... ve Babası ... için destekten yoksun kalmaları nedeniyle 2.000 TL’şer maddi ve 80.000 TL'şer manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep ve dava etmiştir.
3.Davacı vekili asıl ve birleşen davalardaki maddi tazminat istemini 14.09.2021 tarihli talep artırım dilekçesiyle eş ... için 319.451,09 TL'ye, çocuk ... için 132.883,03 TL'ye, çocuk ... için 33.698,99 TL'ye, çocuk ... için 34.599,26 TL'ye, anne ... için 95.655,37 TL'ye ve baba ... için 35.280,98 TL'ye artırmıştır.
II. CEVAP
1.Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili asıl ve birleşen davalara verdiği cevap dilekçesinde özetle; ...- Hızlı Tren Projesi Tünel Güvenliği Altyapı İşi diğer davalı ... İnşaat Danışmanlık Otomotiv İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.'ne ihale edildiğini, kuruluşlarının söz konusu ihaleyi, Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Makamı sıfatıyla yaptığını, buna göre İş Kanunu'nun 2 nci maddesi uyarınca asıl işveren konumunda değil, ihale makamı konumunda olan ve işi anahtar teslimi şeklinde ihale eden müvekkili kuruluşun, dava konusu yönünden herhangi bir sorumluluğu da bulunmadığını, davanın husumet nedeniyle reddi gerektiğini, iş kazasının meydana geldiği bölgenin kuruluşları tarafından sözleşme hükümleri çerçevesinde yüklenici firmaya yer teslimi yapılmayan, proje güzergahı dahilinde bulunmayan bir alan olduğu gibi kaza esnasında da yapılan işin de sözleşme ile belirlenen bir iş olmayıp yüklenici şirketin sözleşme harici tamirhane olarak kullanmak amacıyla kendi kendine inşa ettiği bir iş olduğunu beyanla asıl ve birleşen davaların reddi gerektiğini beyan etmiştir.
2.Davalı ... İnşaat .... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili asıl ve birleşen davalara verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin iş sağlığı ve güvenliği kapsamında alınması gereken tüm önlemleri aldığını kişisel koruyucuları temin ettiğini, ... sigortalı ...'nın çavuş sıfatıyla ve tamamen kendi inisiyatifiyle iksa demirlerini kurdurduğunu ve bu konuda müvekkili şirketten herhangi bir talimat almadığını, müteveffanın çavuş olması sıfatıyla işçilere gerekli talimatları verme konusunda yetkili bir kimse olması dolayısıyla söz konusu iksa demirlerinin kurulması konusunda talimat verdiğini fakat bu demirlerin zemine monte edilmesi işlemlerini gerçekleştirmediğini, bu sebeple müteveffanın davaya konu kazanın meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu olduğunu, ayrıca talep edilen tüm tazminat bedellerinin fahiş olduğunu, müvekkili şirkete atfedilen kusuru kabul etmemekle birlikte kazanının meydana geldiği inşaat alanının ... Sigorta A.Ş.'nin ... poliçe no.lu "İşveren Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi" ile sigortalı olduğunu, davanın ... Sigorta A.Ş.'ye ihbarını talep ettiğini belirterek, fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun asıl ve birleşen davaların müvekkili yönünden esastan reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 30.11.2022 tarihli kararı ile asıl davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, davacı ... yönünden 319.451,09 TL TL, ... için 33.698,99 TL, ... için 34.599,26 TL, ... için 132.883,03 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 60.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL, ... için 20.000,00 TL, ... için 10.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, birleşen davanın kısmen kabulü ile kısmen reddine, davacı ... için 95.655,37 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine, ... ... için 25.343,37 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacı ... için 30.000,00 TL, manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, ... ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 30.11.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davacılar ve davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 05.07.2023 tarihli kararı ile davacılar ve davalıların istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden esas hakkında;
1.Asıl dava yönünden; davalı Türkiye Cumhuriyeti ... Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davacı ... yönünden 319.451,09 TL, ... için 33.698,99 TL, ... için 34.599,26 TL, ... için 132.883,03 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat... Şti.'den alınarak davacılara verilmesine, davacı ... için 70.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat... Şti.'den alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2.Birleşen dava yönünden; davalı Türkiye Cumhuriyeti ... Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davacı ... için 95.655,37 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ...'ya verilmesine, davacı ... ... için 25.343,37 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Bölge Adliye Mahkemesinin 05.07.2023 tarihli kararının süresi içinde davacılar vekili ile davalı ... İnşaat .... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 02.07.2024 tarihli kararı ile " davacı ve davalı ... İnşaat .... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekillerinin manevi tazminat hükümlerine yönelik temyiz itirazlarının miktardan reddine, maddi tazminata yönelik temyiz itirazları yönünden ise, dosya kapsamında ücret araştırmasının usulüne uygun olarak yapılmadığı, ... sigortalının tünel çavuşu sıfatıyla istihdam edildiği gözetilerek, yaşı ve bu meslekteki eğitim ve kıdem durumu da dikkate alınmak suretiyle TÜİK, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı rayiç ücretleri ile (sendikalı olmayan sigortalı için) sendikalar haricindeki meslek odalarından bilinen dönem içerisinde alabileceği ücretler tespit edilerek hesaba esas ücretin belirlenmesi, bu hususta davacı iddiasının aşılmamasına da riayet edilmesi gerektiği,davacılar vekilinin 23.11.2020 tarihli kök hesap raporuna itirazında bu raporda esas alınmış olan PMF 1931 bakiye tablosuna açıkça itirazının olmadığı anlaşılmakla, bu tablonun maddi tazminat hesabında dikkate alınması yönünden davalı lehine usuli kazanılmış hakkın oluştuğu gözetilmeden ek raporlarda diğer tablonun hesapta dikkate alınmasının hatalı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
B. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...Somut olayda, Yargıtay bozma ilamı sonrasında Dairemizce emsal ücret araştırması yapılmış, davacının yaptığı işe, hizmet cetveline yansıyan mesleki tecrübesine ve ekonomik rayiçlere nazaran aylık net ücretinin 1.900,00 TL (AGİ hariç net asgari ücretin 2,211977 katı) olduğu kabul edilmiş ve tazminat hesaplaması da bu ücret esas alınarak yapılmıştır.
Ayrıca, uyulmasına karar verilen bozma ilamı doğrultusunda, davacı tarafın dosyada bulunan raporlara yönelik itirazının çerçevesi de dikkate alınarak maddi tazminat hesabında PMF 1931 tablosu esas alınmıştır.
Müteveffanın iş kazası tarihindeki yaşı, dosyadaki nüfus kaydına göre davacı eşin yeniden evlenmediğinin anlaşılması, tazminat hesabında yaş unsuruna göre mirasçıların destekten çıkacağı tarihin ve müteveffanın beklenen yaşam süresinin dikkate alınmış olması, gelirin mirasçılara yansıma oranının yerleşik uygulamaya uygun olarak hesaplanması nedeniyle rapora yönelik sair itirazlar yerinde görülmemiştir. Bununla birlikte, müteveffanın işleyecek aktif dönem kazancı belirlenirken 2032 yılı için mükerrer hesaplama yapılması hatalı olmuştur. Hükme esas alınan 27.11.2024 tarihli hesap bilirkişi raporunda işleyecek aktif dönem kazanç tablosunun 12 ve 13 satırlarında aynı yıl için iki kez hesaplama yapılması nedeniyle ilgili dönemde davacılardan eş ... için mükerrer olarak hesaplanan 180.519,83 TL ile çocuk ... için mükerreren hesaplanan 90.259,92 TL'nin mahsubu gerekmektedir. Buna göre eş ...'nın işleyecek aktif dönemde alabileceği destek 2.382.157,38 - 180.519,83=2.201.637,55 TL, çocuk ...'nın işleyecek aktif dönemde alabileceği destek 1.191.078,69 - 90.259,92= 1.100.818,77 TL olacaktır. Davacı ...'nın nihai maddi zararı ise; 281.864,54 (işlemiş aktif dönem) + 2.201.637,55 (işleyecek aktif dönem) + 833.273,90 (işleyecek pasif dönem) = 3.316.775,99 TL, işveren kusuruna karşılık gelen kısım x 0,8= 2.653.420,79 TL olarak hesaplanmaktadır. SGK tarafından ödenen ve davalı işverene kusuru oranında rücu edilebilecek peşin sermaye değerli gelir miktarı olan (61.012,99 TL) ile davalı işveren tarafından yapılan ödemelerin faizli tutarı olan (85.917,86 TL)'nin mahsubu sonrasında davacı ...'nın davalı işverenden talep edebileceği toplam maddi zararı 2.506.489,94 TL olacaktır. Davacı ...'nın nihai maddi zararı ise; 140.932,27 (işlemiş aktif dönem) +1.100.818,77 (işleyecek aktif dönem) + 98.838,99 (işleyecek pasif dönem) = 1.340.590,03 TL, işveren kusuruna karşılık gelen kısmı x 0,8= 1.072.472,02 TL olarak hesaplanmaktadır. SGK tarafından ödenen ve davalı işverene kusuru oranında rücu edilebilecek peşin sermaye değerli gelir miktarı olan (20.523,52 TL)'nin mahsubu sonrasında davacı ...'nın davalı işverenden talep edebileceği toplam maddi zararı 1.051.948,50 TL olacaktır. Diğer davacıların nihai maddi zararı ise raporda hesaplandığı üzere; ... 123.586,14 TL; ... 151.183,45 TL; ... 260.289,74 TL; muris davacı ... 27.431,30 TL olmaktadır. Dava ve ıslah dilekçesinde talep edilen tutarlar gözetilerek hüküm kurulmalıdır.
Ayrıca, dava ve ıslah tarihleri itibariyle iş kazasından kaynaklanan tazminata ilişkin zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmaktadır. Hesaplanan maddi tazminatta kusur oranından kaynaklı olarak indirime gidilmiş, SGK tarafından bağlanan gelirin işveren kusuruna karşılık gelen peşin sermaye geliri ile davacı ...'ya yapılan ödemeler mahsup edilmiş ve kaza tarihi itibariyle muaccel olan tazminat alacaklarına kaza tarihinden itibaren faiz işletilmiştir.
Müteveffanın 26.03.2015 tarihinde işe başlamasını müteakip 21.04.2015 tarihinde meydana gelen iş kazasında vefatı nedeniyle, davalı şirket tarafından ... adına yapılan, maaş ödemesi olmadığı anlaşılan tediyelerin tazminat hesabından mahsubu gerektiğinden davacı tarafın bu hususa değinen itirazı yerinde görülmemiştir..." gerekçesiyle,
1-Asıl davanın kısmen kabulüne,
a)Davacı ... yönünden 319.451,09 TL, ... için 33.698,99 TL, ... için 34.599,26 TL, ... için 132.883,03 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat... Şti.'den alınarak davacılara verilmesine,
b)Davacı ... için 70.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL, ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015 ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat... Şti.'den alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
c)Davalı ... Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine,
2-Birleşen davanın kısmen kabulüne,
a)Davacı ... için 95.655,37 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ...'ya verilmesine,
b)... ... için 27.431,30 TL maddi tazminatın kaza tarihi olan 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
c)Davacı ... için 20.000,00 TL, manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ...'ya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
d)... ... için 20.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan, 21.04.2015'ten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... İnşaat'tan alınarak davacı ... mirasçılarına veraset ilamındaki payları oranında verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
e)Davalı ... Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; TCDD yönünden davanın husumetten reddinin hatalı olduğu, bozma dışı kalan manevi tazminat talepleri yönünden de tekrar hüküm kurulmasının usul açısından yasaya aykırı olduğunu,asgari ücret değişikliğine göre yeniden ek rapor alınmamasının hatalı olduğunu,sigortalının ücretinin 2.500 TL yerine 1.900 TL olarak kabul edilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
2.Davalı ... İnşaat .... Oto. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde, sigortalının ücretinin hatalı belirlendiğini,çocukların destek sürelerinin doğru belirlenmediği,ilk peşin sermaye değerli gelir mahsup edilirken tamamının yerine davalıların kusur karşılığının düşülmesinin hatalı olduğu, kusurun doğru belirlenmediği,illiyet bağının değerlendirilmediğini belirterek kararı temyiz etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, iş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının davalı ... Ltd.Şti.'ye yükletilmesine,
Davacılar tarafından fazla yatırılan temyiz harcının ve temyiz yoluna başvuru harcının istek halinde iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
26.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.