MAHKEMESİ:İş Mahkemesi
SAYISI: 2022/12 E., 2023/181 K.
Taraflar arasındaki Basın İş Kanunu kapsamında çalışmalarının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili ile davalı Yenibiriş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık Anonim Şirketi tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya ait işyerinde 01.10.1989 tarihinden itibaren 31.10.1995 tarihine kadar düzenli maaş karşılığı çalıştığı, 01.01.1991 tarihinden itibaren Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş de çalışmış olmasına rağmen, çalışmalarının... A.Ş de gösterildiği, sigorta bildirgelerinin 1475 sayılı Kanun'a tabi olarak verildiği, muhabir olarak çalıştığı, bu çalışmasının Basın İş Kanunu'na tabi olması gerektiği, bu nedenle mağdur olduğu, öncelikle dava dosyalarının Antalya 1. İş Mahkemesinin 2014/560 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesine, davacının 01.10.1989 - 01.11.1995 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde 5953 sayılı Basın İş Kanun'a tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili aşamalarda dava dilekçesini açıklayarak 01.01.1991 - 01.11.1995 tarihleri arasında 5953 sayılı Basın iş Kanunu'na tabi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ettiklerini beyan etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın iddialarının kabulünun mümkün olmadığı gibi, ayrıca hukuk tekniği açısından ödenmiş ve bildirilmiş SSK prim bildirgelerinin Basın İş Kanun'una göre verilmiş bildirgeler olarak tespiti ve düzeltilmesi şeklindeki talebinin yasal olmadığı, öte yandan davacının hiçbir dönem Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. bünyesinde çalışmadığı, ayrıca olayda 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesine öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğu, taleplerinin de aynı zamanda zamanaşımına uğradığı, davacının dilekçesinde belirttiği Antalya I.İş Mahkemesinin 2009/8 Esas sayılı dosyasının davacı ile ... Haber Ajansı A.Ş. arasında süren bir dava olup kesinleşmediği, kaldı ki davacıların iddiaları değerlendirildiğinde anılan Mahkeme dosyasındaki tanık beyanı ve Mahkeme kararının hizmet tespitine ilişkin işbu dava yönünden bağlayıcı olmayıp, davacı iddialarının ayrıntılı şekilde araştırılması ve ispatı gerektiği, davacı tarafça açılan davanın 506 sayılı Kanun'un Ek 5 inci maddesi uyarınca itibari hizmet süresinden yararlandırma talebine yönelik bir dava olarak değerlendirilmesi halinde, davacının belirtilen dönemde gazeteci olarak çalışıp çalışmadığının, bu çalışmada fikir ve sanat işi gerçekleşip gerçekleşmediğinin, hangi işyerinde çalıştığının ispatı gerektiği, bu itibarla davacının davalı şirketler bünyesinde 5953 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığı iddialarının kabulünün mümkün olmadığı, davacının 01.01.1991 - 31.10.1995 tarihleri arasında... A.Ş.nde 1475 sayılı Kanun'a tabi olarak çalıştığı ve bu işyerinden ayrılırken, çalışmalarının karşılığı olan maaş, yevmiyeleri, resmi tatil, fazla mesai ve yıllık izin ücretlerinin tamamını 95.434.406 TL kidem tazminatını aldığı ve hiçbir alacağının kalmadığını ibra ettiği, davacının belirtilen dönemde Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş.nde çalıştığı iddiasının hiçbir yasal dayanağının bulunmadığı gibi, ... Haber Ajansı bünyesinde kıdeminin 0 olduğunu belirterek ibra ettiği, 01.11.1995 - 30.06.2002 tarihleri arasında çalışmış olup bu dönem haricinde herhangi bir çalışmasının bulunmadığı, bu şirketten ayrılırken davacı tarafça 30.06.2002 tarihli ibraname imzaladığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davada 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesine öngörülen 5 yıllık hak düşürücü sürenin söz konusu olduğu, davacı yan ile diğer davalı arasındaki Kurumun taraf olmadığı Antalya 1. İş Mahkemesinin 2003/350 Esas ve yine Antalya 1. İş Mahkemesinin 2009/8 Esas sayılı maddi alacak haklarına ilişkin davaların sonucunun Kurumu bağlamadığı, bu nedenle ... davasının sonucunda verilen kararın işbu davada delil olarak ileri sürülemeyeceği, yine Kurum kayıtları incelendiğinde, davacının diğer davalı nezdinde 5953 sayılı Kanun'a göre çalıştığına ilişkin hiçbir kayıt ve belgede bulunmadığından, bu hususun tespitinin de istenemeyeceği, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.MAHKEME İLK KARARI
Mahkeme tarafından 06.05.2013 tarihli ve 2010/562 Esas, 2013/236 Karar sayılı kararla 13093587938 T.C.Kimlik ve 12251324 sigorta sicil numaralı davacı ...'in... Sosyal Hiz. A.Ş.'ye ait 270553.35 ve 73520.07 sicil sayılı işyerinde 01.01.1991 - 31.10.1995 tarihleri arasında 5953 sayılı Basın İş Kanunu'na tabi olarak hizmet akdine istinaden toplam 1740 gün çalıştığı, 2098 sayılı Kanun'un ek 5. maddesinin I-A bendine göre, anılan işyerinde geçen sigortalılık sürelerine bu sürelerin her tam yıl için 90 günlük sigortalılık süresinin eklenmesi gerektiğinin tespitine karar vermek gerektiği gerekçesiyle 13093587938 T.C.Kimlik ve 12251324 sigorta sicil numaralı davacı ...'in... Sosyal Hiz. A.Ş.'ye ait 270553.35 ve 73520.07 sicil sayılı işyerinde 01.01.1991 - 31.10.1995 tarihleri arasında 5953 sayılı Basın İş Kanunu'na tabi olarak hizmet akdine istinaden toplam 1740 gün çalıştığı, 2098 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin I-A bendine göre, anılan işyerinde geçen sigortalılık sürelerine bu sürelerin her tam yıl için 90 günlük sigortalılık süresinin eklenmesi gerektiğinin tespitine, fazla istemin reddine, karar verilmiştir.
IV.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Mahkemenin 06.05.2013 tarihli ve 2010/562 Esas, 2013/236 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 15.04.2014 tarihli ve 2013/14300 Esas, 2014/8756 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Mahkeme kararı bozulmuştur:
"...Mahkemece, davacının, kabule konu olan dönemde, hangi işveren nezdinde çalıştığı ve bu dönemler yönünden çalışılan işverenin davalı olarak gösterilen ... Haber Ajansı A.Ş. ile Hürriyet Gazetecilik ve Matbaacılık A.Ş. olup olmadığı tespit edilmeden, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı hüküm kurulmuştur.
506 sayılı Kanunun 2. maddesine göre 'Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar'. hizmet akdinin varlığı için ücret, Zaman, bağımlılık koşullarının tümünün birlikte gerçekleşmesi gerekir. Aynı Kanun'un 4. maddesine göre de 'Bu kanun uygulamasında 2. madde de belirtilen sigortalıları çalıştıran gerçek veya tüzel kişiler işverendir.' tanımlarından yola çıkarak davaya konu dönem itibariyle işverenin kim olduğu belirlenmelidir. Kabule konu dönemde işverenin, ...Servis Sosyal Hizmetler A.Ş. olması halinde 6100 sayılı Kanun'un 124. maddesi uyarınca husumet yöneltilmesi sağlanmalıdır.
Bunun için davacıya mehil verilmeli, işveren şirket aleyhinde dava açması ve iş bu dava ile birleştirilmesi ve işverenin ibraz edeceği belgeler ile birlikte tüm dosya içeriği birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekir.
Öte yandan, Borçlar Kanunu'nun 179. maddesi de, bir mameleki veya bir işletmeyi aktif ve pasifleriyle birlikte devralan kimsenin, bunu alacaklılara ihbar veya gazetelerde ilan ettiği tarihten itibaren onlara karşı mamelekin veya işletmenin borçlarından mesul olacağını, iki yıl süreyle evvelki borçlunun da devralanla birlikte müteselsilen sorumlu olacağını öngörmektedir.Bu madde hükmüne göre, zararlandırıcı sigorta olayı gerçek işveren zamanında meydana gelmiş olsa da, işyerini devralanın, devreden ile birlikte sorumluluğunun devam edeceği gözetilmelidir.
Kabule göre ise; Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 297. maddesinin (2). fıkrasında 'hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir', hükmü öngörülmüş olup, hükümlerin çelişkiden uzak ve infaza elverişli olması kamu düzeniyle ilgili olduğundan, davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan '… Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında (Çalışılan gün sayısı x 0,25) formülü uygulanır.' hükmü gereğince, davacının 01.01.1991 – 31.10.1995 tarihleri arasında davalı işyerindeki hizmeti nedeniyle itibari hizmet süresi olarak eklenecek gün sayısı belirtilmelidir.
Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir..."
2.Mahkeme tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargısal denetime açık ve elverişli, hükme esas almaya yeterli bulunan 06.04.2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda, davacının ihtilaflı dönemde fikir ve sanat işi niteliğinde muhabirlik işi yaptığı yönünde görüş bildirildiği, davacı vekilinin 11.07.2019 tarihli açıklamalı beyan dilekçesinde, 01.01.1991 - 01.11.1995 tarihleri arasında davacının, 5953 sayılı Basın iş Kanun'a tabi olarak çalıştığının tespiti ile primleri ödenmiş ve bildirilmiş SSK prim bildirgelerinin Basın iş Kanun'a göre verilmiş bildirgeler olarak tespitine ve düzeltilmesine karar verilmesini talep ettiklerini beyan ettiği, dosyadaki bilgi ve belgelere göre; davacının 01.01.1991 – 31.10.1995 süresindeki hizmetlerine ilişkin ücretlerinin... Sosyal Hiz.A.Ş. (yeni unvanı: Yenibir İş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık A.Ş.) tarafından ödendiği göz önünde tutulduğunda; 01.01.1991 – 31.10.1995 tarihleri arasındaki işverenin... Sosyal Hiz.A.Ş. (yeni unvanı: Yenibir İş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık A.Ş.) olduğu, davacının 01.01.1991 – 31.10.1995 süresine ilişkin çalışmaları, ...Servis Sosyal Hiz.A.Ş. (yeni unvanı: Yenibir İş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık A.Ş.) tarafından SGK’na bildirildiğinden ve davaya konu edilen tespit istemi (davacı vekilinin 11.07.2019 tarihli dilekçesindeki talebi de dikkate alındığında) Basın İş Kanun'a tabi itibari hizmet süresini içerdiğinden olayda 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 maddelerinde öngörülen 5 yıllık hak düşürücü süre konusu olmadığı, davacı vekilinin 11.07.2019 tarihli dilekçesindeki talebi doğrultusunda ve ihtilaflı dönemde yürürlükte bulunan 506 sayılı Yasa'nın 5. maddesinin 3. fıkrasında "... Fiilen çalışılmış güne eklenecek itibari hizmet gün sayısının bulunmasında (çalışılan gün sayısı x 0.25) formülü uygulanır." hükmü uyarınca itibari hizmet süresi hesap edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile davanın asıl davadaki davalılar Demirören Haber Ajansı A.Ş (eski unvan: ... Haber Ajansı) ve Hürriyet Gazetecilik Matbaacılık A.Ş. yönünden reddine, davacının, birleşen Antalya 1. İş Mahkemesi'nin 2015/109 E - 2015/128 K sayılı dosyasında davalı olan... Sosyal Hizmetler A.Ş. (yeni unvanı Yenibir İş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık A.Ş) 'ye ait ; 270553.35 sicil sayılı iş yerinde, 01.01.1991 - 31.12.1992 tarihleri arasında 5953 sayılı Basın İş Kanunun'a tabi olarak hizmet akdine istinaden toplam 720 gün çalıştığının, bu hizmetlerine eklenecek itibari hizmet süresinin (720 x 0,25) 180 gün olduğunun, 73520.07 sicil sayılı iş yerinde, 01.01.1993 - 31.10.1995 tarihleri arasında 5953 sayılı Basın İş Kanunun'a tabi olarak hizmet akdine istinaden toplam 1020 gün çalıştığının, bu hizmetlerine eklenecek itibari hizmet süresinin (1020 x 0,25) 255 gün olduğunun tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.
V.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davaya onu dönemde davacının Basın İş Kanunu kapsamında çalıştığına ilişkin yazılı delil bulunmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, eksik araştırma ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı işverenin unvan değişiklerin olduğu, hak düşürücü sürenin geçtiği, Kuruma başvuru şartının yerine getirilmediği, çalışmanın 1475 sayılı Kanun kapsamında geçtiği, davanın ispat edilemediği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 01.01.1991 - 01.11.1995 tarihleri arasındaki çalışmalarının Basın İş Kanunu kapsamında olduğunun tespitine ilişkindir.
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 1086 sayılı Kanun'un 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz kapsam ve nedenlerine göre, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekili ile davalı Yenibiriş İnsan Kaynakları Hizmetleri Danışmanlık ve Yayıncılık Anonim Şirketi vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine,
Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,
15.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.