MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/81 E., 2025/1 K.
Taraflar arasındaki İlk Derece Mahkemesinde görülen Kurum işleminin iptali, alacak istemli davadan dolayı verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine dair karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararı davalı-karşı davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin ...’da 1979-1985 yılları arasında geçen hizmetlerini borçlanma talebinde bulunması ve yurt dışı hizmetlerine ilişkin belgeyi temin etmesinden sonra davalı ... (.../Kurum) tarafından ...'da 01.01.1986 - 02.11.1993 tarihleri arasında ... nezdinde geçen hizmetleri için tahakkuk ettirilen borcu ödediğini ayrıca askerlik borçlanması yaparak prim gün sayısını 5000 güne tamamlayınca kendisine 01.11.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığını ancak 18.04.2013 tarihli Kurum işlemi ile borçlanarak bedelini ödediği yurt dışı hizmetlerinin sahte olduğundan bahisle yaşlılık aylığının iptal edildiğini, bu işleme yönelik itirazının Kurumun 23.12.2013 tarihli yazısı ile reddedildiğini, ayrıca yapılan aylık ödemeleri ile sağlık harcamalarının borç çıkarıldığını, müvekkilinin yurt dışı hizmetlerinin gerçek olduğunu, kaldı ki bu hizmetleri dikkate alınmasa bile yine ...’da geçen 1979-1985 yılları arasındaki hizmetlerinin yaşlılık aylığı bağlanması için yeterli olduğunu ileri sürerek davalı Kurumun 18.04.20 13... .12.2013 tarihli işlemlerinin iptaline, borçlu olmadığının tespitine, haksız olarak kesilen yaşlılık aylıklarının yasal faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiş; karşı davanın ise reddi gerektiğini savunmuştur.
II. CEVAP
Davalı-karşı davacı ... vekili cevap dilekçesinde; 12.08.2012 tarihli müfettiş raporunda aralarında davacının da bulunduğu bir çok sigortalının ...’daki hizmet kayıtlarının sahte olduğunun tespit edildiğini, söz konusu olayla ilgili olarak İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 2012/168 Esas sayısı ile açılan kamu davası bulunduğunu, bu nedenle davacı hakkında tesis edilen Kurum işlemlerinin yerinde olduğunu belirterek davanın reddini savunmuş; karşı dava olarak da fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 58.262,23 TL asıl alacak, 16.078,29 TL gecikme zammı olmak üzere (21.02.2014 tarihine kadar) toplam 74.340,52 TL’nin yasal faizi ile birlikte davacı-karşı davalıdan tahsilini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Özetle; asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesi kararının davalı-karşı davacı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
Yargıtay (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin bozma kararında özetle; “...Dosyadaki kayıt ve belgelerden; İstanbul 2. Ağır Ceza Mahkemesi 2012/168 E. numaralı dosyanın sunulmuş davacıya ait pasaport fotokobileri sunulduğu, Emniyet Müdürlüğüne yazı cevabında davacının 1992 yılından sonra yurt dışı giriş-çıkış kayıtlarının bulunmadığı, ... Büyükelçiliği Çalışma ve ... Müşavirliğince düzenlen belgenin gerçekliği konusunda yapılan araştırmaya verilen cevapta davacının 24.6.1979-6.8.1981 tarihleri arasında ... isimli ... merkezli işveren nezdinde, 11.8.1981-30.10.1985 tarihleri arasında ... isimli ... merkezli işveren nezdinde, 1.1.986-2.11.1993 tarihleri arasında ... isimli Türk şirketi nezdinde yine ...'da çalışma kaydının bulunduğu, Kurum denetmen raporu bulunduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda, davacının yurda giriş-çıkışları ve bu tarihler arasında yurt dışında olup olmadığı ortaya konulmadan, ... çalışma belgesi celp edilerek tercümesi yaptırmadan, davacının ücretinin nasıl aldığına ilişkin araştırma yapmadan eksik inceleme ve araştırma neticesi yazılı şekilde kurulan hüküm hatalı olup bozmayı gerektirmiştir. Yapılacak iş, öncelikle davacıya ücretini nasıl aldığını açıklatmak, banka aracılığıyla Türkiye'ye para gönderip göndermediğini sorularak davacıya ait ilgili banka kayıtlarını istemek, davacıya ait tahsis dosyasını getirtmek, Emniyet arşiv araştırması yaptırmak suretiyle davacının borçlanmak istediği süredeki yurda giriş ve çıkış tarihlerini netleştirmek, davacının ... çalışma belgesi celp edilerek tercümesi yaptırmak ayrıca Dışişleri Bakanlığından veya mümkünse ... Büyükelçiliğinden davacıya ait yurt dışı hizmet belgesine dayanak olan bilgi ve belgeler istemekten ibarettir...” gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur.
B. İlk Derece Mahkemesince Bozma Kararına Karşı Direnilerek Verilen Karar
Erzurum 2. İş Mahkemesinin 22.06.2020 tarihli ve 2019/417 E., 2020/118 K. sayılı kararı ile önceki gerekçeye ilaveten borçlanılan çalışma süresi sahte olsa bile borçlandırma yaptırılmayan ve sahte olduğu da iddia edilmeyen çalışma süresinin davacı-karşı davalıya aynı hakkı sağlar nitelikte olduğu, dolayısıyla ortada böyle bir imkan varken Kurumun re’sen borçlandırma yaptırdığı süreyi iptal etmesi ve borç çıkartmasının doğru olmadığı, ortada resmî bir Kurum olan büyükelçiliğin aksi ispat edilmeyen çalışma belgesinin varlığı karşısında bozma kararında belirtilen araştırmaların yapılmasına gerek olmadığı belirtilerek direnme kararı verilmiştir.
C. Hukuk Genel Kurulu Tarafından Direnme Kararına Karşı Verilen Karar
Özetle; "...22. Ancak bozma kararında belirtilen hususlara ilaveten davacı vekili tarafından fotokopileri ibraz edilen ve üzerinde Arapça yazılar bulunan pasaport belgelerinin aslının sunulması sağlandıktan ve bunların Türkçe tercümesi yaptırıldıktan sonra bu belgeler eklenip ... Büyükelçiliği Çalışma ve ... Müşavirliğince düzenlenen çalışma belgesinde yazılı ... ve ... pasaport numaraları da ayrıca belirtilmek suretiyle davacının borçlanmak istediği süreye ilişkin yurda giriş ve çıkış tarihleri konusunda emniyet arşiv araştırması yaptırılmalıdır. Hâl böyle olunca İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen araştırma ve incelemeler sonucu toplanacak deliller ile dosya içinde bulunan deliller birlikte değerlendirilerek dava konusu istek hakkında karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve incelemeye dayanan önceki hükümde direnilmesi usul ve yasaya uygun değildir. O hâlde direnme kararı Özel Daire bozma kararında belirtilenler nedenler yanında yukarıda gösterilen (22. paragraf) ilave sebepten dolayı bozulmalıdır." gerekçeleriyle karar bozulmuştur.
D. İlk Derece Mahkemesince Hukuk Genel Kurulu Kararı Tarafından Verilen Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla özetle; asıl davanın kabulüne, karşı davanın reddine dair karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı-karşı davacı Kurum vekili özetle; yerel Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali, alacak istemine ilişkindir.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369. maddesinin birinci fıkrası ile 3 70... . maddeleri
3. Değerlendirme
1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Davalı-karşı davacı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,
26.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.