MAHKEMESİ: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI: 2022/2175 E., 2024/2617 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ: Gebze 8. İş Mahkemesi
SAYISI: 2020/188 E., 2022/210 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili, davacının, sigortalı başlangıcı olarak 16.08.1988 yılının tespiti ile bu süre içinde yatırılmayan sigorta primlerinin davalı tarafından yatırılması ve söz konusu hizmetlerinin diğer hizmetleri ile birleştirilmesine, SGK kayıtlarının talep doğrultusunda düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davacı tarafın talepleri, Kurumdan talep edilemeyecek hukuki mesnetten yoksun, izahtan vareste talepler olduğu, davacının iddia ettiği işbu çalışmasının Kurum kayıtlarında gözükmediğinden bahisle davacı tarafından usul ve yasaya aykırı olarak ikame edilen davanın reddi gerektiği, talep edilen hizmet tespiti süresi için dava açma süresi olan 5 yıllık hak düşürücü süre dolmuş olup, davacının davasının hak düşürücü süreye uğraması nedeniyle reddi gerektiği, Kurum kayıtlarında davacının 16.08.1988 tarihinden itibaren fiili çalışmaya başladığını gösterir bordro vs. belge yer almadığı, bu bakımdan bahsi geçen döneme dair davacının söz konusu işyerinde fiili olarak çalışmadığı kabul edilmesi gerektiği belirtilerek, re'sen dikkate alınacak sebeplere istinaden davanın reddi talebinde bulunmuştur.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 5. maddesine göre dosya kapsamında yapılan inceleme sonucunda Ticaret Sicil Gazetesi'nde davalı işyerinin, İzmit/Kocaeli'de olduğu, ikamet adresinin ise yine aynı il ve ilçede olduğu, bu yönüyle yetkisiz mahkemede açılan davanın usulden reddedilmesi gerektiği, hizmet tespit davası yasal süresi içerisinde açılmadığı, zamanaşımına uğradığı, 10.04.1986 tarihinden beri mühendislik sektöründe çalışmakta olup gerçekleştirdiği projelerde binlerce işçi ile çalıştığı, çalıştırdığı işçilerin tamamına SGK (eski adıyla SSK) ilgili yönetmeliğinde düzenlenen gerekli belgelerin tamamını düzenlemiş olup SGK'ya sunmuş olup davacı yanın 33 sene sonra imha süreleri dahi dolmuş olan belgeler üzerinden işbu davayı ikame etmesinin kötü niyetli olduğu belirtilerek haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talebinde bulunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Davanın kabulü ile davacının 4.3503.63.... SGK iş yeri sicil nolu ... iş yerinde 16.08.1988 tarihinde 1 (bir) gün, asgari ücret ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, Kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespitine ilişkindir.
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinin 2. fıkrasında, “Diğer Kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.” şeklinde düzenleme gözetildiğinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu dışındaki Kanunlar ile de dava şartı düzenlenebileceği anlaşılmaktadır.
2. 11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine üçüncü fıkra olarak “31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile diğer sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi zorunludur. Diğer Kanunlarda öngörülen süreler saklı kalmak kaydıyla yapılan müracaata altmış gün içinde Kurumca cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Kuruma karşı dava açılabilmesi için taleplerin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması şarttır. Kuruma başvuruda geçirilecek süre zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.” hükmü eklenmiştir.
3.Dava şartları, mahkemenin davanın esası hakkında yargılamanın devamı için gerekli olan şartlardır. Diğer bir anlatımla; dava şartları, dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esasına girebilmesi için aranan kamu düzeni ile ilgili zorunlu koşullardır. HMK’nın 115/2. maddesindeki kurala göre “Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder”. Düzenleme gereğince, eksik olan bir dava şartı, belirli bir süre verilerek giderilebilecek ise hâkim tarafından eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerekir. Bu süre içinde dava şartı eksikliği tamamlanmaz ise dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmelidir.
4. Eldeki dava 13.07.2020 tarihinde, 6552 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra açılmıştır. Davacı, 16.08.1988 tarihinin sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğinin tespitini istemiştir. Mahkemece, işin esasına girmek suretiyle davanın kabulüne karar vermiştir.
5.Yukarıda belirtilen açıklamalar ışığında, 11.09.2014 tarihinde yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine 3. fıkra olarak eklenen düzenleme gereği, dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup eldeki davada, davacı tarafından 5521 sayılı Kanun'un 7/3 maddesine uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, anılan yasal düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihi olan 11.09.2014 tarihinden önce yapılan 07.03.2013 tarihli başvurudan başka, Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, Mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK'nın 115/2. maddesi uyarınca, 6552 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile 5521 sayılı Kanun'un 7. maddesine üçüncü fıkra olarak eklenen düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun ret iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.