MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/595 E., 2025/735 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gölhisar 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2023/216 E., 2024/106 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı Fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ... 1 51...70 2 sicil numarası, müvekkili ... 1...8 sicil numarası ile Sosyal Güvenlik Kurumuna kayıtlı olduğunu, müvekkilleri 21.02.1995 tarihinde av tüfeği üretim ve ticareti yapan davalı ... yanında çalışmaya başladığını, müvekkil ... davalı yanında kesintisiz 21.02.1995 tarihinde askere gittiği 26.08.1999 tarihine kadarı çalıştığını, yine askerden 17.02.2001 tarihinde terhisi olmuş aynı iş yerinde tekrar işe başladığını, 12.09.2005 tarihine kadar iş yeri Antalya'ya taşınıncaya kadar çalıştığını, davalılar bu sürede sadece 2003 yılında 3 00... yılında 20 gün müvekkilinin sigortasını yaptıklarını, Antalya'da davalı şirket kurmuş olduğunu, müvekkilinin sigortasını 12.09.2005 tarihinden sonra yatırdığını, müvekkili ... davalı yanında kesintisiz olarak 21.02.1995 tarihinden 12.09.2005 tarihine kadar iş yeri Antalya'ya taşınana kadar çalıştığını, davalı bu sürede sadece ... için 2000 yılında 75 gün, 2003 yılında 300 gün ve 2004 yılında 20 gün sigorta yaptığını, iş yeri Antalya'ya taşındığı zaman yine iş yerinde çalışmaya devam ettiğini, fakat davalı taraf müvekkilinin sigortasını 12.09.2005 tarihinde yatırdığını, iş verenleri tarafından müvekkillerinin çalışmasına ilişkin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirim yapılmış fakat sigorta primler ödenmediğini, müvekkili ... Sosyal Güvenlik Kurumu Antalya Bölge Müdürlüğüne başvurduğunu, hizmet dökümü istediğini ve aldığı bu belgelerde 21.02.1995 yılından 12.09.2005 tarihine kadar sigortasız olarak çalışmasının olduğunu gördüğünü, müvekkili ... Sosyal Güvenlik Kurumu Antalya Bölge Müdürlüğü'ne başvurarak hizmet dökümü istediğini, aldığı bu belgede 21.02.1995 yılından 12.09.2005 tarihine kadar sigortasız olarak çalışmasının olduğunu, bu nedenlerle müvekkilleri ... ve ...'in davalı ... yanında belirtilen tarihler arasında çalıştığını ve sigorta başlangıç tarihinin 21.02.1995 olarak tespiti ile yargılama giderleri ve vekalet ücretleri davalı tarafına yükletilmesin karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesinde, yetki ve zamanaşımı itirazında bulunmakla öncelikle davanın usulden aksi halde esastan reddini savunmuştur.
Feri müdahil SGK vekili cevap dilekçesinde, davacılar 21.02.1995-31.12.2005 tarihleri arasında diğer davalıya ait iş yerinde hic ara vermeden çalıştığı halde bu çalışmalarını Kururmlarına eksik bildirildiğini, davacılardan ... ait ... sicil numaralı şahsi dosyanın ve hizmet cetvelinin incelenmesinde davacının ilk kez 25.02.2000 tarihinde diğer davalı şirkete ait ... sicil nolu iş yerine ilk işe girişini yaptığı işe girdiğini iş verence Müdürlüklerine 28.08.200 tarihinde bildirildiğini, davacının bu bilgiye istinaden 2000 yılında 70 gün çalıştığı, Kurumlarına bildirildiğini, davacı davalı iş verene ait iş yerine 01.03.2003 tarihinde tekrar girdiğini, bu yılda 300 gün sigortalı çalıştığını, yine davacı aynı iş yerinde 10.04.2004 tarihinde tekrar girdiğini işten çıktığı 30.04.2004 tarihine kadar 20 gün çalıştığını, yani davacının muhtelif zamanlarda giriş- çıkış yaptığını, en son 30.04.2004 tarihinde işten ayrıldığını, davacılardan ...'e ait ... sicil numaralı şahsi dosyanın ve hizmet cetvelinin incelenmesinde davacının ilk kez 01.03.2003 tarihinde diğer davalı şirkete ait ... sicil nolu iş yerinde ilk işe giriş yaptığını, işe girdiğini iş verece Müdürlüklerine 27.02.2023 tarihinde bildirildiği, davacının bu bildirgeye istinaden 2023 yılında 300 gün çalıştığını, davacı davalı iş verene ait iş yerine 10.04.2004 tarihinde tekrar girdiğini ve işten çıktığı 30.04.2004 tarihine kadar 20 gün çalıştığını, yani davacının muhtelif zamanlarda giriş-çıkış yaparak en son 30.04.2004 tarihinde işten ayrıldığını, müdürlüklerinde tescili bulunan 1001710.015.10 nolu diğer davalı ...'a ait tornacılık ve tesviyecilik iş yeri 24.08.200 tarihinde 506 sayılı yasa kapsamına alındığını, 30.10.2007 tarihinde işin bitimi sebebiyle Kanun kapsamında çıkarıldığını ve 10 yıllık zaman aşımı süresi geçtiğinden iş yeri dosyası imha edildiğini, müdürlüklerinde davacılardan dava konusu iş yerinde iddia edilen tarihler arasında kesintisiz çalıştıklarına dair hiçbir belge ve kayıt olmadığını, aksine kendi imzaları ile onayladıklarını işe giriş bildirgesi ve dönem bordroları davacıların davalı iş yerinde kesintili çalıştığını gösterdiğini, davacıların davalıya ait iş yerinde kesintisiz çalıştıklarına dair iddiasının Kurumlarında bulunan resmi belgelere eş değer delillerle ispatlanmasını aksi takdirde davanın reddi gerektiğini, yargılama masrafı ve vekalet ücretlerinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir. .
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulü ile davacı ...'in davalı ...'a ait ... sicil numaralı iş yerinde 01.10.1999-24.08.2000, 11.11.2000-15.05.2001, 29.11.2002-28.02.2003, 01.01.2004 - 09.04.2004, 01-05-2004-11.09.2005 tarihleri arasında asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine hükmedilmiş, davacının 15.09.1996-30.09.19 99... .09.2005-31.12.2005 tarihleri arasındaki talebi yönünden davanın reddine,..." karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1. Fer'i Müdahil Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde:
A.Davacının hizmet dökümüne göre 30.04.2004 tarihinde işten ayrıldığını, eksik araştırma ile karar verildiğini, davanın reddi gerektiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının 21.02.1995- 12.09.2005 tarihleri arasında davalı nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde re'sen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.
506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır.
3.Mahkemenin yazılı hükmünde 01.10.1999 - 24.08.2000, 11.11.2000 - 15.05.2001, 29.11.2002 - 28.02.2003, 01.01.2004 - 09.04.2004, 01-05-2004 - 11.09.2005 tarihleri arasında davacının çalışması tespit edilmiştir. Ancak davacının davalı işveren nezdinde ilk işe girişinin 25.08.2000 olduğu görülmektedir. Yine davacının 12.09.2005 - 31.12.2005 tarihlerinde ... sicil numaralı ... Ltd. şirketinde bildirimleri olduğu tespit edilmiştir. Bu iki şirketin Ticaret Sicil kayıtlarında ortağı ... görülmekle kesinti bulunmadığı değerlendirilebilecek ise de ... sicil numaralı ... unvanlı işyerinden 15.01.2007 - 15.06.2007 arasında doksan iki gün bildirimi bulunmakla bu şirketin davalı ...'a ait işyeri olup olmadığı tespit edilmemiştir. Davalı işverenliğe ait olmadığı değerlendirilmesi halinde hak düşürücü süre irdelenerek yine işe giriş bildirgesi tarihi hak düşürücü süre bakımından değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir.
Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
17.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.