MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2959 E., 2025/801 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Muğla 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/93 E., 2023/301 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı/birleşen davada davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde; davacının 10.09.1983 tarihinden bu yana davalı Kurumun iştirakçisi, sigortalısı olduğunu, sigortalılık hali zaman zaman ... Bağ Numarası ile mülga 1479 sayılı Bağ-Kur Kanunu'na göre devam ettiğini, aktif Kurum iştirakçiliği, tekrar İş Sözleşmesine dayalı zorunlu sigortalılık haline dönüşerek emekli olduğu 2016 yılına kadar sürdüğünü, davalı Kurumca yasal koşulları oluştuğundan, davacıya 2016 yılı Şubat ayında yaşlılık sigortası dalından aylık bağlanarak emekli olmuş ve/veya emekli edildiğini, aradan geçen 6 yıllık süreden sonra davacının aylıklarının kurum yazısı ile “Sahte Sigortalılık gerekçesi ile kesilerek 18.02.2022 tarih E-82891928-840-40482204 ve E-82891928-840- 40482169 sayılı yazılar ile borç bildirim kendisine yersiz ödeme nedeniyle borç bildiriminin yapıldığını, Kurumca sahte sigortalılık olarak belirlenen 20 12... -7 ve 8.aylardaki 90 günlük çalışmalar, davalı işverenin ... sicil sayılı ... Şehirlerarası Oto Gar binasında bulunan ikram hizmetleri işyerinde geçmiş olmasına karşın, İstanbul ilinde hiç tanınmayan ismini sonradan aylık kesildikten sonra öğrendikleri Kemal Kalkan adı kişinin ... sicil sayılı iş yerinden Kuruma bildirildiğinin anlaşıldığını, yaptıkları araştırma neticesinde işverenin ... Oto Gar binasında bulunan ikram hizmetleri iş yerindeki 20 12... . ve 5. aylardaki çalışmalarının da Kurumca iptal edildiğini öğrendiklerini, davacının davalı Kurum tarafından iptal edilen 20 12... .5.6.7.8. aylarına ait çalışmaları davalı işverenin ... Şehirlerarası Oto Gar Binasından bulunan...sicil sayılı iş yerinde geçtiğini beyan ederek 18.02.2022 — tarih E-82891928-840-40482204 ve E-82891928-840- 40482169 sayılı borç bildirim işlemlerinin iptali ile davalı Kuruma toplam 164.464,15.-TL yersiz ödeme borçlarının bulunmadığının tespitine, davalı işverene ait...sicil sayılı iş yerinde geçen ve fakat Kurumca iptal edilen 20 12... ve 5. aylardaki 46 günlük, yine Kurumca ... sicil sayılı iş yerinde geçmiş gözüken ve Kurumca iptal edilen 20 12... .7 ve 8. aylardaki 90 günlük çalışmaların davalı işverenin...sicil sayılı iş yerinde geçmiş sigortalı çalışmalar olarak tespitine ve davacının 01.02.2016 tarihi itibariyle yaşlılık sigorta dalından aylık hak kazandığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı Kurum vekili dava dilekçesinde özetle; Kurum denetmenlerince düzenlenen rapor sonucunda davalının emeklilik şartlarının yeniden değerlendirildiğini ve şartları sağlayamaması nedeniyle emeklilik aylığının baştan iptal edildiğini ve yersiz ödenen 124.120,04 TL borç nedeniyle davalı borçlu aleyhine Muğla 1. İcra Müdürlüğünün 2022/4900 E. sayılı icra takibine davalı borçlunun itirazı üzerine takibin durduğunu, haksız yere borca itiraz nedeniyle itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Asıl davada davalı Kurum vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde; davacının 2016 yılı Şubat ayında sahte sigortalılık belgeleri düzenlenerek emekli olduğunu, bu durumun Kurumları denetim raporlarınca tespit edilince 1223179.34 sicil no.lu iş yerindeki 2012/6-7-8 aylardaki çalışmaları 10.12.2021 tarihli ve 2/6744053 işaret 36.686.646 sayılı Kurum yazısı iptal edilmiş, 18.12.2021 tarih ve E-82891928-840-40482204 ve E-828891928-840-404821169 sayılı yazılarla da yersiz ödeme nedeniyle borç bildirimleri yapıldığını, davacı; Kurum tarafından iptal edilen 20 12... -5-6-7-ve 8 aylarına ait çalışmaları ... Şehirlerarası Otogar Binasında çalıştığını iddia etse de İstanbul ilinde Kemal Kalkan isimli kişiden Kuruma bildirim yapıldığını, iddialarının doğru olmadığını, çalışmasının fiili olmadığını, bu durumun sahte sigortalılık ile ilgili uygulanan bir yöntem olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen davada davalı cevap dilekçesinde özetle; görev itirazında bulunduğunu, Muğla İş Mahkemesinin 2022/93 Esas sayılı dosyası ile Kurum işleminin iptali davası açtığını, aylığın kesilmesi işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Kurumun işlemine karşı iptal davası açtığı halde 10 yıllık zaman aşımı süresinin yok sayılarak dava konusu edilen miktarlarla ard ... icra takibi açılmasının iyiniyet ve hakkın kötüye kullanılması yasağı ilkelerine aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1-Asıl davanın reddine,
2-Birleşen 2023/29 E. sayılı davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takibin devamına" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı/birleşen davada davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Asıl davada davacı - birleşen davada davalı ... vekili, davanın kabulü ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Asıl dava davacının iptal edilen 15.04.2012-30.05.2012 tarihleri arasındaki 46 gün ile 2012 / 6, 7, 8. aylarındaki 90 günlük çalışmaların davalı ... Bali'ye ait 11208727.48 sicil numaralı iş yerinden geçtiğinin tespiti buna bağlı Kurum işlemi ile borç bildirimlerinin iptali ve emekliliğe hak kazandığının tespiti talepli olup, birleşen dava ise davacının iptal olunan hizmet günleri nedeniyle emekliliğin iptali sonrası tahakkuk ettirilen yersiz ödemelerin tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptali taleplidir.
1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu iş yeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.
3. Kısmi yaşlılık aylığını düzenleyen 506 sayılı Kanun'un Geçici 81. maddesinin C bendine göre; a) 23.5.2002 tarihinde 15 yıllık sigortalılık süresini kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmuş ve 3600 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
b) 23.05.2002 tarihinde (a) bendinde öngörülen şartları yerine getiremeyenlerden bu şartları;
ba) 24.05.20 02... .05.2005 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,
bb) 24.05.20 05... .05.2008 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,
bc) 24.05.20 08... .05.2011 tarihleri arasında yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları,
bd) 24.05.2011 tarihinden sonra yerine getiren kadınlar 58, 24.05.20 11... .05.2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları,
be) 24.05.2014 tarihinden sonra yerine getiren erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları şartı ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
4. Eldeki davada, davacının hizmet tespiti talebine dair hüküm yerinde ise de davacı aynı zamanda kesilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması talebi de bulunmakta olup Mahkemece yaşlılık aylığı koşulları değerlendirilmeksizin karar verilmiş olması hatalıdır.
İptal edilen sigortalılık süreleri sonrasında davacının son 4/1-a hizmetinin 1260 gün olmaması nedeniyle davacıya ilk yaşlılık aylığının bağlandığı 01.02.2016 tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması mümkün olmamakla birlikte; yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda; 02.04.1965 doğumlu davacının ilk sigorta bildiriminin 10.09.1983 tarihi olduğu, davacının sigortalılık süreleri iptal edilmeden önce davalı Kurum tarafından davacının 08.01.2016 tarihli tahsis talebine istinaden 540 gün askerlik borçlanması, 23 11... zorunlu Bağ-Kur prim süreleri ile 41 84... sayılı Kanun'a tabi prim süreleri nazara alınarak toplam 7035 gün üzerinden 506 sayılı Kanun'un geçici 81. maddesinin b bendi uyarınca 01.02.2016 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlandığı; iptal edilen toplam 136 günün dışlanması neticesinde kalan prim ödeme gün sayısı değerlendirildiğinde Mahkemece, sigortalılık süresi olarak belirlenen tarihler dikkate alındığında yargılama sırasında kısmi yaşlılık aylığının oluşup oluşmadığı değerlendirilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
22.01.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.