MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2298 E., 2025/905 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 26. İş Mahkemesi
SAYISI : 2019/331 E., 2023/303 K.
Taraflar arasındaki meslek hastalığı nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 30.10.2012-14.10.2016 tarihine kadar geçen süreçte iki ayrı dönem ve iş akdi ile davalı işveren nezdinde aylık net 3.500,00.-USD ücret ile acil tıp teknisyeni olarak çalıştığını, davacının ailesi ile birlikte Türkiye'de ikamet etmekte olup almış olduğu maaşa ilave olarak davacının yemek, barınma ve ulaşım masraflarının işverence karşılandığını, davacının bu çalışma süresi içerisinde davalı işverenin yurt dışı şantiye işleri kapsamında 30.10.2012-31.12.2014 tarihleri arasında davalı şirketin ... Cumhuriyeti'ndeki projesinde, 13.11.2015-14.10.2016 tarihleri arasında ise ... Hotel projesi kapsamında Kongo Cumhuriyetinde çalıştığını, davacıya ihtiyaç olursa Türkiye'de, ihtiyaç olmaz ise de tekrar yurt dışında çalıştırılmak üzere bir nevi ücretsiz izinli gibi bekletilmek istendiğini, çalıştığı süre boyunca defa malarya (ağır sıtma) hastalığına tutulduğunu, işverenin risk değerlendirmesi yapmadığını, gerekli önlemleri almadığını bu nedenle uzun süren tedavi süresince sarf ettiği masraflar için 100,00TL maddi tazminat ve hastalık süresince çektiği elm,acı nedeniyle 50.000,00TL manevi tazminatın faizleri ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sıtmanın bir meslek hastalığı olmadığını, davacının yaptığı iş ile bir illiyet bağı bulunmadığını, dolayısıyla şirketin bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının imzasını havi ibranamede maddi ve manevi tazminat istemi bulunmadığı yönünde beyanda bulunduğunu, davacının ... ve Kongo'da sıtma hastalığının riskinin olduğunu bilerek şirketin şantiyesine gittiğini, davacının mesleği itibari ile sıtma hastalığı hakkında en çok bilgi ve donanıma bizzat davacının sahip olduğunu, davacının hastalık ile ilgili bilgilendirildiğini gösterir davacının imzasına havi davalı şirketin ... bölgesinde bulunan şantiyelere gönderilecek personellere ait sağlık ve hijyen bilgilendirme kılavuzu verildiğini ve kılavuzun şantiyelere asıldığını, davacı şantiyeye gitmeden önce sarıhumma aşısı yaptırıldığını, sıtma hastalığının aşısı olmadığından yaptırılamadığını, maddi zararın ispatına ilişkin herhangi bir delil sunmadığını, manevi tazminatın şartlarının oluşmadığını ve talep edilen tazminat tutarının zenginleşmeye yönelik ve fahiş olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve numarası belirtilen kararında özetle; ".Davacı kazalı işçinin tedavi giderlerine yönelik alacak davasında; husumeti doğrudan ... Kurumuna yöneltmesi gerekirken, davalı işverene yöneltilmesi yasa ve usule aykırı olup, bozma nedenidir. Yapılacak iş; tedavi giderlerine ilişkin talep yönünden açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesinden ibarettir. ....'' (Yargıtay 21.HD. 19/06/2014 gün, 2014/11178 E, 2014/14407 K) şeklinde karar verildiği görülmekle, davacının tedavi masrafı talebinin reddine karar verilmiştir.
İş Kanununda maddi ve manevi tazminatlar için ölçü olabilecek herhangi bir hüküm getirilmemiştir. Öyle olunca, söz konusu tazminatlar, Borçlar Kanunu hükümlerine göre ve koşulları gerçekleştiği takdirde söz konusu olacaktır. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da, “işçi yararına manevi tazminata hükmedilebilmesi için, bu tazminatı gerektiren şartlar araştırılarak bir sonuca varılmalıdır.” demektedir. Haksız fiil nedeniyle manevi tazminat, Borçlar Kanunu'nun 47... . maddelerinde düzenlenmiştir. 47. maddede cismani zarara uğrayan veya adam ölmesi halinde ölenin yakınları; 49. maddede ise, kişilik hakları ihlal olunanlar için manevi tazminat öngörülmüştür. Borçlar Kanunu'nun 49. maddesi gereğince kişisel hakları halele uğrayan kimse manevi tazminat isteyebilir. Böyle bir kimseye bir miktar para ödenmesi ruhsal acılarını kısmen de olsa giderme amacını güder. 49. maddeye göre manevi tazminat için şu koşulların gerçekleşmesi gerekmektedir: a) Taraflardan birinin “şahsiyet hakkı” saldırıya uğramış olmalıdır. b) Şahsiyet hakkına saldırı, “hukuka aykırı” olmalıdır. c) Şahsiyet hakkı saldırıya uğrayan kişi, bu fiilden dolayı “manevi zarara” uğramış olmalıdır. Dava konusu olayda manevi tazminatın şartları oluşmadığından davacı tarafından açılan davanın reddine.." karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında "..Hakkında istinaf başvurusunda bulunulan İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine,,.." karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkilinin çalışma sürecinde 5 defa malerya (ağır sıtma) hastalığına tutulduğunu ve uzunca bir süre iyileşemediğini, bu duruma davalı şirketin yurt dışındaki projelerinde iş sağlığı ve güvenliği mevzuatından ... yükümlülüklerine uymamasının sebep olduğunu, davalının, müvekkilinin uğradığı hastalık nedeniyle oluşan tedavi giderlerini, Borçlar Kanunu uyarınca ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre ödemesi gerektiğini ve yakalandığı sıtma hastalığının meslek hastalığı olduğu ve bu nedenle hastalıktan kaynaklı yaşadığı acı, üzüntüden manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini belirterek temyiz talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davacının geçirdiği hastalığın mesleki olup olmadığı bu nedenle sarf ettiği sağlık harcamaları ile yakalandığı hastalıktan tamamen kurtulması için yapması gereken tedavi masraflarının bulunup bulunmadığı ve varsa miktarı ile manevi tazminat istemine ilişkindir.
Meslek hastalığından kaynaklı tazminat davalarının görülmesi için ön koşul zararlandırıcı olayın Kurumca meslek hastalığı niteliğinde olduğunun tespit edilmesidir. Meslek hastalığı tespiti ile ilgili ihtilaf ... Kurumunun hak alanını doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında Kurum taraf değildir.
Somut olayda; davacının 30.10.2012-14.10.2016 tarihine kadar geçen süreçte iki ayrı dönemde acil tıp teknisyeni olarak çalıştığını, çalıştığı süre boyunca 5 defa malarya (ağır sıtma) hastalığına yakalandığı gerekçesi ile bu hastalık nedeniyle zararların giderilmesi için maddi tazminat ve bu hastalık nedeniyle yaşadığı elem, ızdırap için manevi tazminat talebinde bulunduğu mahkemece maddi tazminata ilişkin tedavi masraflarının işverene karşı açılamayacağı ... Kurumundan istenebileceği gerekçesi ile manevi tazminat talebinin da koşulları oluşmadığından reddedildiği ancak mahkemece yazılan müzekkereye SGK'nın 13.03.2023 tarihli cevabında "..... ile ilgili bilgi istenildiği görülmüştür. Kurumumuz kayıtlarında yapılan incelemeler sonucunda, ...'un 21.03.2022 tarihli ve 42305772 sayılı yazımız ile Kahramanmaraş ... Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne sevk edilmiştir. Ancak bugüne kadar merkezimize bir sağlık kurulu raporu gelmemiştir. İşlemlerin devam edebilmesi için sigortalının öncelikle sağlık kuruluna girmesi gerekmektedir.." yazı cevabına göre devamı işlemler ve ... tarafından karşılanmayan sağlık giderlerinin tespiti amacıyla davacı tarafından ...'na başvurulması sonucu oluşan ara karar sonucu takip edilip beklenilmeden karar verilmiştir.
Meslek Hastalığından Kaynaklı Tazminat davalarının görülmesi için ön koşul zararlandırıcı olayın Kurumca meslek hastalığı niteliğinde olduğunun tespit edilmesidir. Meslek Hastalığının tespiti ile ilgili ihtilaf ... Kurumunun hak alanını doğrudan ilgilendirmekte olup tazminat davasında kurum taraf değildir.
Yukarıda yapılan açıklamalar gereğince, İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ise de Kurum tarafından davacının meslek hastalığına uğradığına dair tespit kararının bulunup bulunmadığı araştırılmaksızın eksik araştırma sonucu karar verilmesi hatalı olmuştur.
Öncelikle Mahkemece yapılacak iş, davacı tarafından geçirilen hastalığın meslek hastalığı mı yoksa hastalık mı olduğu belirlenip Kurum tarafından bu hastalığın giderilmesi için yapılan tedavi gideri dışında bir gider yapılıp yapılmadığı araştırılıp belirlenmeli, böyle bir rahatsızlık geçirdiğinin tespiti ile Kurumca meslek hastalığı sayılması halinde de manevi tazminat talebinin dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgelere göre değerlendirilerek karar vermekten ibarettir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3.Davacı vekilinin sair temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına,
Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine
03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.