MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2025/2011 E., 2025/361 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/360 E., 2018/231 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı Kurum vekili ile davalılar ... Term. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş. ve ... Yatırım İnş. ve İşlt. A.Ş. vekilleri tarafından temyiz edilmekle; temyiz incelemesinin duruşmalı yapılması talep edilmekle kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin ve işin duruşmaya tabi olduğunun anlaşılması nedeniyle duruşma talebinin kabulüne karar verildikten sonra, duruşma için 03.03.2026 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmiştir. Duruşma günü davalı ... ve İşl. A.Ş. adına Av. ... ile davacı ... adına Av. ... ve davalılar ... İnş. Taah. Mon. Turz. Ener. A.Ş. ve ... İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. adlarına Av. ... geldiler. Davalı ...Sanayi Taahhüt Tic. Ltd. Şti. adına ve ... Yatırım İnşaat İşletme ve A.Ş. adına gelen olmadı. Gelenlerin yüzlerine karşı duruşmaya başlanıp sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra duruşmaya son verilerek aynı günde Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş 'nin alt işvereni olan davalı ...San. Taah. Tic. Ltd. Şti'nin işçisi dava dışı sigortalı ...’in 11.11.2013 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu vefat ettiği, iş müfettişi tarafından hazırlanan raporda ... Meydanları İşletmesinden (...) ihale ile iç hatlar terminali yapımı inşaatı işini alan davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş. ile aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunan şirketlerin iş kazasının meydana gelmesinde kusurlu olduğunun belirtildiği, bu nedenle Kurum zararından davalıların sorumlu olduğu iddiasıyla şimdilik 95.767,02 TL’nin onay ve ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
1.Davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş. (... A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı süresinin geçtiği, davalının taraf sıfatının ve meydana gelen iş kazasında kusurunun bulunmadığı, davalı ile ... arasında imzalanan 16.12.2011 tarihli sözleşme ile İzmir ... Havalimanı yeni iç hatlar terminal binası alt yatırım, yapım ve işletim işinin davalıya ihale edildiği, daha sonra bazı hükümleri tadil edilmek suretiyle bu sözleşme yerine geçmek üzere imtiyaz sözleşmesi imzalandığı, davalının da inşaat işlerini 10.02.2012 tarihli bildirim gereğince davalı ... Yatırım İnş. ve İşl. A.Ş'ye anahtar teslimi devrettiği, işi tümüyle devreden davalının iş sahibi olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
2. Davalı ... Yatırım İnş. ve İşl. A.Ş. (... A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde özetle; çatı yapım işinin davalı ...San. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından üstlenildiği, davalı şirket ile bu şirket arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığı ve 5510 sayılı Kanun'un 21. maddesinde belirtilen şartların oluşmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
3. Davalılar ... İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. (... İnşaat A.Ş.) ve ... İnş. Taah. Montaj Tur. Enerji A.Ş. (.... İnşaat A.Ş.) vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıların taraf sıfatının bulunmadığı, asıl işveren ... A.Ş’nin alt işvereni olan davalı ... İnşaat A.Ş'nin yapım işini diğer davalı ... İnşaat A.Ş' ye, bu şirketin de davalı ...San. Taah. Tic. Ltd. Şti'ye devrettiği, dava dışı sigortalının anılan davalıların işçisi olmadığı, yasal koşulları oluşmadığından davalı şirketlerin asıl işveren olarak sorumluluğu bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
4. Davalı ...San. Taah. Tic. Ltd. Şti.(...Ltd. Şti.) vekili cevap dilekçesinde özetle; ... A.Ş. ile yapılan 15.04.2013 tarihli alt işverenlik sözleşmesi ile çatı montaj işlerinin bir kısmının yapımının üstlenildiği, davalı tarafından iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alındığı, davalının gerçekleşen kazada kusurunun bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesi tarafından 07.05.2018 tarihli ve 2015/360 Esas, 2018/231 Karar sayılı kararı ile ... ile imzaladığı 24.07.2013 tarihli imtiyaz sözleşmesi ile ... Havalimanı İç Hatlar Terminali yapım işini üstlenen davalı ... A.Ş'nin yeni iç hatlar terminali yapım işini sözleşme ile davalı ... A.Ş’ye, ... A.Ş’nin de metal çatı işlerinin malzemeli ve işçilikli olarak imalatı işini ... İnşaat A.Ş' ye, davalı ... İnşaat A.Ş'nin de 15.05.2013 tarihli sözleşme ile metal çatı kaplamaları, yağmur dereleri ve kenar kaplamaları yapım işlerini davalı ... İnşaat A.Ş' ye, bu şirketin ise işi davalı ...Ltd. Şti'ne verdiği, ancak inşaatın davalı ... A.Ş’ye ait Kurum sicil numarası üzerinden yürütüldüğü, diğer şirketlerin bu sicil numarası altında aracı kodu ile faaliyet gösterdiği, müteveffanın sigortasının davalı ...Ltd. Şti.ne ait aracı kodu üzerinden yapıldığı tespit edilmekle İç Hatlar Terminalinin yapımını ihale eden ...’nin mal sahibi ve ihale makamı, yapım işini üstlenen ... A.Ş’nin asıl işveren, ... A.Ş’nin alt işveren, diğer şirketlerin ise alt işverenin alt işverenleri konumunda olduğu, ölümle sonuçlanan iş kazasında davalı işverenlerin toplamda %70 oranında kusurlarının bulunduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin 07.05.2018 tarihli ve 2015/360 Esas, 2018/231 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 01.07.2020 tarihli ve 2018/1824 Esas, 2020/975 Karar sayılı kararı ile davalı ... A.Ş’nin ... Havalimanı Mevcut Dış Hatlar Terminali, ..., İç Hatlar Terminali ile Mütemmimlerinin işletme haklarını ...'den kiraladığı ve ... Havalimanı Mevcut İç Hatlar Terminal Binasının Sökülmesi ve İnşaatı işinin yapımını anahtar teslim diğer davalı ... A.Ş’ye verdiği, bu nedenle davalı ... A.Ş. iş sahibi konumunda olduğundan herhangi bir yükümlülüğünün ve kusurunun bulunmadığı, ayrıca emsal mahiyetteki 2018/1872 Esas, 2018/152 Karar sayılı dosyada da aynı sonuca varıldığı, bu nedenle İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden hatalı olduğu, kusur değerlendirmesi bakımından ise davalı ...Ltd. Şti.nin %28, davalı ... A.Ş’nin %22, davalı ... İnşaat A.Ş'nin %10, diğer davalı ... İnşaat A.Ş'nin %10 olmak üzere davalı işverenlerin toplamda %70; ... sigortalının ise %30 oranında kusurlu olduğu gerekçesiyle davalı ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü, diğer tarafların istinaf başvurularının reddi ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılıp düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... A.Ş. yönünden reddine, diğer davalılar yönünden ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.
V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
1. Bölge Adliye Mahkemesinin 01.07.2020 tarihli ve 2018/1824 Esas, 2020/975 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum ve davalı ... A.Ş. vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 27.09.2021 tarihli ve 2020/9946 Esas, 2021/10981 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur:
"...Davanın yasal dayanaklarından olan 5510 sayılı Kanun'un 21/1. maddesinde, iş kazası, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir davranışı sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine bu Kanun gereğince yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamının, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirileceği, işverenin sorumluluğunun belirlenmesinde kaçınılmazlık ilkesinin dikkate alınacağı belirtilerek işverenin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Somut olayda ... Havalimanı Yeni İç Hatlar Terminali inşaatı işyerinde kazazede ...'in iç hatlar terminal binası inşaatının çatısının üzerinde TB4 ile TB2 dilatasyon arası 59-60 kolon iç kısmında, kendisine uzatılan çatı kaplama malzemesini kaplanacak yere taşıma işi yaparken dengesini kaybederek 4-5 metre kadar çatı üzerinde kaydıktan sonra çatının boşluğa bakan kenarından yaklaşık 18 metre yükseklikten zemine düşüp yaşamını yitirmesiyle iş kazasının gerçekleştiği, Kurumca sigortalının hak sahiplerine ölüm gelirleri bağlanması nedeniyle oluşan kurum zararının rücuan tahsili için davanın açıldığı, mahkemece yapılan yargılamada, kazanın oluşunda davalı ...San. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin %20, ...San. Taah. Ltd. Şti.’nin ortağı, yetkilisi ve proje müdürü ...’nun %2, şantiye şefi ...’ün %2, şantiye şefi yardımcısı ...’ın %2, formen ...’nin %2, davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş.’nin %10, davalı ... Yat. İnş. ve İşl. A.Ş.’nin %10, davalı ... Şti.’nin iş güvenliği uzmanı ...’nın %2, davalı .... Taah. Tic. A.Ş.’nin %10, davalı ... İnş. Taah. Man. Tur. .... A.Ş.’nin %10, kazazede işçinin %30 oranında kusurlu olduğu belirlenerek, davalıların %70 kusuruna göre sorumluluk belirlendiği anlaşılmaktadır.
İstinaf incelemesi yapan İzmir Bölge Adliye Mahkemesince, ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş. tarafından işin anahtar teslim olarak ... Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye verildiği, emsal mahiyetteki ilgili Bölge Adliye Mahkemesi Dairesinin 2018/1872 Esas ve 2020/781 Karar sayılı kararı sonucu kesinleşen İzmir 14. İş Mahkemesi'nin 2016/255 Esas ve 2018/152 Karar sayılı kararında da sigortalı...'ın geçirdiği iş kazası sonucu vefat etmesi sonucu açılan rücuen alacak davasında davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İşl. A.Ş.'nin iş sahibi konumuyla kusurunun bulunmadığının tespit edildiği bu kararın temşiz edilmeksizin kesinleşmiş olması gerekçesiyle ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş iş sahibi kabul edilerek kusurunun bulunmadığı, dolayısıyla işbu davada da ... Havalimanı Mevcut İç Hatlar Terminal Binasının Sökülmesi ve İnşaatı işinin yapımını diğer davalı ... Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye veren ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş yönünden davanın reddine, diğer davalılar yönünden %70 kusur karşılığına göre sorumluluk belirlendiği anlaşılmaktadır.
İstinaf Mahkemesince davalı ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş.'nin temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen benzer dosyada sorumlu tutulmaması iş bu dava açısından bağlayıcı değildir. Bu nedenle ... Ter. Yat. Yapım ve İnş. A.Ş. nin asıl -alt işverenlik açısından tüm yönleriyle durumunun irdelenerek sorumlu olup olmayacağı değerlendirilmeli, ceza dosyasında sigortalıya asli kusur verilmiş olmasına karşın iş bu davada yapılan bilirkişi incelemesinde sigortalının tali kusurlu görülmüş olması karşısında kusur konusunda oluşan çelişki giderilmeli, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
Bölge Adliye Mahkemesince, bu maddi ve hukuki olgular göz önünde tutulmaksızın eksik inceleme ve araştırma sonucunda yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O hâlde, davacı Kurum ve davalı ... Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş. vekillerinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin istinaf başvurusunun kabulüne ilişkin kararı kaldırılarak verilen hüküm bozulmalıdır..."
2.Bölge Adliye Mahkemesi tarafından 22.12.2021 tarihli ve 2021/2542 Esas, 2021/2073 Karar sayılı kararı ile temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş mahkeme kararının tek başına hükme esas alınmadığı, ceza dosyasında alınan iş sağlığı ve iş güvenliği kuralları yönünden inceleme içermeyen kusur raporunun bu dosyadaki raporla çelişkili olduğu yönündeki bozmanın yerleşik Yargıtay içtihatlarıyla uyumlu olmadığı, ceza davasında sanıkların aslî ve talî kusurlu oldukları kabul edilerek verilen kararın yeniden bilirkişi raporu alınmasına ilişkin temyiz itirazları reddedilerek onandığı, eldeki davada davalılar tarafından sunulan tüm deliller değerlendirilerek uzman bilirkişiler tarafından hazırlanan rapor kapsamında sonuca ulaşıldığı, bu nedenle hukuk hâkimi tarafından kusur oranları yönüyle herhangi bir bağlayıcılığı bulunmayan ceza yargılamasındaki rapor sonucuyla oluşan çelişkinin giderilmesi gereğini öngören bozma gerekçesinin yerinde olmadığı, zira müteveffanın kusurlu davranışının da kaza üzerinde etkili olduğuna yönelik kesinleşen maddi olgu dikkate alınarak kusur belirlemesi yapıldığı, asıl işveren- alt işveren ilişkisine yönelik bozmanın da dosyadaki değerlendirme ve sözleşmeler dikkate alınmaksızın soyut düzeyde yapıldığı gerekçesiyle direnme kararı verilmiştir.
3.Bölge Adliye Mahkemesinin 22.12.2021 tarihli ve 2021/2542 Esas, 2021/2073 Karar sayılı davacı Kurum vekili ile davalı ... AŞ vekili tarafından temyiz edilmiş ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca 26.02.2025 tarihli ve 2023/10-304 Esas, 2025/92 sayılı ilamla davalı ... A.Ş. vekilinin temyiz başvurusunun süreden reddine karar verilerek aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekilinin temyizi kapsamında bozulmuştur:
"...Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin hüküm kurmaya yeterli olup olmadığı, buradan varılacak sonuca göre davalı ... A.Ş’nin asıl işveren-alt işveren ilişkisi açısından durumunun tüm yönleriyle irdelenip sorumlu olup olmadığının değerlendirilmesinin gerekip gerekmediği hususu yönünden:
...24.Her ne kadar Bölge Adliye Mahkemesince İzmir 14. İş Mahkemesi'nin 2016/255 Esas, 2018/152 Karar sayılı Zülfi Kaplan isimli sigortalının geçirdiği iş kazasında vefat etmesi nedeniyle açılan rücuan tazminat davasında davalı ... A.Ş.'nin iş sahibi konumuyla kusurunun bulunmadığına ilişkin istinaf incelemesi sonucu kesinleşen kararın emsal olduğu vurgulanmak suretiyle davalı ... A.Ş. tarafından işin anahtar teslimi davalı ... A.Ş’ye verildiği, bu nedenle sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilmiş ise de emsal alınan kararın temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşmiş olması sebebiyle bu dava açısından bağlayıcı olduğunun kabulüne imkân bulunmamaktadır.
25. Öte yandan Kurum kayıtlarında davalı ... A.Ş'nin işyeri mahiyetinin "terminal inşaatı" olarak belirtildiği, diğer davalı şirketlerin de bu şirket sicil numarası üzerinden aracı kodu ile yer aldığı, davalı ... A.Ş. adına tescilli aracı kod üzerinden bildirimi yapılan sigortalının iş kazası geçirdiği ve davalılar ... A.Ş. ile davalı ... A.Ş. arasında 10.02.2012 tarihli yazıdan sonra sözleşme imzalanıp imzalanmadığı ve bu yazının içeriği Bölge Adliye Mahkemesince irdelenmemiştir.
26. Bu durumda temyiz talebi reddedilen davalı ... A.Ş. yönünden diğer taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilerek ... A.Ş'nin asıl işveren-alt işveren ilişkisi açısından hukuki durumunun tüm yönleriyle irdelenerek sorumlu olup olmayacağı değerlendirilmeli ve oluşacak sonuca göre karar verilmelidir...
Ceza davasında sigortalının asli kusurlu kabul edildiği, eldeki davada alınan bilirkişi raporlarında ise sigortalıya %30 kusur verilmesi karşısında sigortalıya atfedilen kusur yönünden kusur oranları arasında çelişki bulunup bulunmadığı, buradan varılacak sonuca göre kusur konusunda oluşan çelişkinin giderilmesi suretiyle karar verilmesinin gerekip gerekmediği hususu yönünden:
...12. Somut olayda, dava dışı sigortalının ölümü ile sonuçlanan iş kazası nedeniyle İzmir 7. Asliye Ceza Mahkemesinin 2015/361 Esas, 2015/343 Karar sayılı dosyasında ... Cumhuriyet Başsavcılığınca iş güvenliği uzmanından alınan 05.01.2014 tarihli bilirkişi raporunda ve ardından yapılan yargılamada mahkemece keşif icra edilerek iş güvenliği uzmanlarından oluşan bilirkişi kurullarından alınan raporlarda ... sigortalının asli kusurlu olduğu belirtilmiştir. Eldeki davada 28.04.2017 tarihli ve daha sonra tarafların itirazları üzerine alınan 06.10.2017 tarihli bilirkişi heyet raporlarında ise ... sigortalının %30 oranında kusurlu olduğu bildirilmiş ve gerek İlk Derece gerekse Bölge Adliye Mahkemesince ... sigortalının %30 oranında kusurlu olduğu kabul edilerek karar verilmiştir.
13. Şu hâlde yukarıda yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; ceza dosyasında alınan kusur raporlarında ... sigortalının ... Havalimanı İç Hatlar Terminali inşaatında emniyet kemerini can halatına takmadan ve uygun bir yere sağlam bir şekilde bağlamadan çatıda çalıştığı sırada dengesini kaybederek 20 metre yükseklikten düşerek vefat ettiği, bu nedenle asli kusurlu olduğu belirtilmesine rağmen eldeki davada İlk Derece Mahkemesindeki yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında ... sigortalının %30 oranında kusurlu olduğu yönündeki raporlara göre karar verildiği dikkate alındığında raporlar arasında çelişki oluştuğu sonucuna varılmıştır. Bu durumda temyiz talebi reddedilen davalı ... A.Ş. yönünden diğer taraflar lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilip raporlar arasındaki çelişki giderilmek suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir..."
4.Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...'nin İzmir ...
Havalimanı Mevcut Dış Hatlar Terminali, Cıp, İç Hatlar Terminali ve Mütemmimlerinin
Kiralanmak Suretiyle İşletilmesi işini kira sözleşmesi ile ... A.Ş'ye verdiği, ardından kira
sözleşmesi feshedilip ... Havalimanı İç Hatlar Terminali ile Mütemmimlerinin
Yapımı ve Cıp ile Mevcut Dış Hatlar Terminali ve Mütemimleri ile Birlikte İşletme Haklarının
Devrine İlişkin imtiyaz sözleşmesi imzalanarak 24.07.2013 tarihinde yürürlüğe girdiği, kazalı
işçinin 11.11.2013 tarihinde geçirdiği iş kazasının davalı ... A.Ş. ile ... arasında
imzalanan imtiyaz sözleşmesinden sonra gerçekleştiği, Kurum kayıtlarında davalı ... A.Ş'nin
işyeri mahiyetinin "terminal inşaatı" olarak belirtildiği, diğer davalı şirketlerin de bu şirket sicil
numarası üzerinden aracı kodu ile yer aldığı hususları birlikte dikkate alındığında; olay tarihinde
... ... Havalimanı İç Hatlar Terminali ile Mütemmimlerinin Yapımı ve Cıp ile
Mevcut Dış Hatlar Terminali ve Mütemimleri ile Birlikte İşletmesinin ... A.Ş'nin yükleminde
olduğu, yapım+işletme işinin yapım kısmının ... A.Ş.’ verildiği, sözleşme konusu
(Yapım+İşletme) kapsamında yapım işlerinde sorumluluğunun bulunduğunu değerlendiren bilirkişi kurulu görüşü benimsendiği; üstlenmiş olduğu çatı çalışmalarında çalışma alanında öncelikle toplu korunma tedbirlerinin (güvenlik ağları) alınmaması ve çalışma yerine güvenli erişime ve çalışmaya
imkan verecek uygun iş ekipmanlarının (manlift, eklemli-bomlu platformlar, sepetli vinç,
platformlu iskele vb.) temin edilmemesi, yüksekten düşme riskine karşı sadece kişisel korunma
tedbirleri ile yetinilmesi, iş güvenliğinin fiilen işçilerin inisiyatifine bırakılması, işyerinde denetim–
gözetim mekanizmasının etkin şekilde işletilmemesi, kazalı işçinin emniyet kemeri yaşam hattına
bağlı vaziyette çalışmasının sağlanmaması sebebiyle metal çatı kaplamaları, yağmur dereleri ve kenar kaplamaları yapılması işleri kapsamında
yapılacak olan tüm tasarım, proje yönetim, imalat ve montaj işlerini yüklenen davalı...
San Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin olayın meydana gelmesinde %20, üstlendiği çatı yapım işi
kapsamında bir kısım işleri verdiği ..Ltd. Şti. tarafından yüksekten düşme riskine karşı toplu
koruma tedbirlerinin alınıp alınmadığına yönelik gerekli kontrol ve denetimlerin yapılmaması sebebiyle metal çatı kaplamaları, yağmur dereleri ve kenar kaplamaları işini üstlenen davalı
... İnşaat Taahhüt Montaj Turizm Enerji Anonim Şirketinin; olayın meydana gelmesinde %10,
uhdesinde bulunan çatı yapım işi kapsamında diğer davalı firmalar ... ve ...tarafından çatı
yapım işinde yüksekten düşme riskine karşı toplu koruma önlemlerinin alınmasını sağlayacak
tedbirler almaması, bu işverenlerin sahadaki faaliyetlerini koordine etmemesi sebebiyle metal çatı işlerinin yapımı yüklenen davalı .... Taah. San. ve Tic. A.Ş.’nin olayın
meydana gelmesinde %10, üstlendiği yapım işinin
bir bölümünü teşkil eden çatı yapım işinde faaliyet gösteren işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği
yönünden faaliyetlerini yeterli ölçüde denetlememesi, gerekli koordinasyonu sağlamaması,
yüksekten düşme riskine karşı toplu korunma tedbirlerinin uygulanmasını sağlayacak tedbirler
almaması sebebiyle davalı ... Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’nin %10, işyerinde faaliyet gösteren
işverenler arasında iş sağlığı ve güvenliği konusunda koordinasyonun sağlanmaması, sahada
yapılan işlerde toplu koruma önlemlerinin uygulanması için gerekli kontrol ve denetimlerin
yapılmaması sebebiyle ... ve İşletme A.Ş.’nin %10, ceza Mahkemesince belirlenen maddi vakıalar, dosya kapsamında mevcut diğer bilgi ve
belgeler doğrultusunda; ...Yetkilisi / Proje Müdürü ...’nun görev, yetki ve sorumluluğu
çerçevesinde, çatı işlerinde toplu koruma tedbirlerinin alınması için gerekli araştırmalar yapılarak
ve yönetimsel kararlar alarak etkili koruma tedbirlerinin ve güvenli çalışma yöntemlerinin
uygulanmaması sebebiyle olayın meydana gelmesinde %2, sahada yüksekten düşme riskine karşı toplu koruma tedbirlerinin
alınması hususunda proje müdürüne gerekli bilgilendirmenin ve talebin yapılmaması, yaşam
hattının etkin kullanılmasını sağlamamaları, saha gözetimlerinde kemerler yaşam hattına bağlı
vaziyette çalışılmasına yönelik etkili denetimler yapmamaları sebebiyle olayın meydana gelmesinde ...Şantiye Sorumlusu
... ve ... Şantiye Sorumlusu Yardımcısı ...’ın ayrı ayrı %2, çatı kaplama ekibinden sorumlu formen olarak,
çalışanların kişisel güvenlik donanımlarını kullanıp kullanmadığını yeterince kontrol etmemesi,
yüksekten düşme tehlikesine karşı alınması gereken tedbirleri işçilere uygulatmaması sebebiyle
olayın meydana gelmesinde ... Formeni ...’nin %2, ana yüklenici bünyesinde iş
güvenliği uzmanı olarak görev yaptığı halde, sahadaki diğer işverenlerin faaliyetlerinde yüksekten
düşme riskine karşı alınması gereken toplu ve kişisel koruma tedbirlerinin yeterliliğini
denetlememesi sebebiyle ... A.Ş. İş Güvenliği Uzmanı ...’nın %2, yaşı, aldığı iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri itibariyle
yüksekte yapılacak çalışmalarda mevcut tehlikeleri ve bunlardan kaynaklanabilecek riskleri
öngörebilecek, kendisini koruyabilecek durumda bir çalışan olduğu halde; olay günü çatıda çalışma
sırasında kendisine teslim edilen emniyet kemerini mevcut yaşam hattına bağlamadan çalışmaya
devam etmesi, şahsi güvenliğini korumada yeterli özeni göstermemesi sebebiyle olayın meydana gelmesinde kazalı ...'in %30 kusurlu olduğu, kazalı işçinin olay
günü çatıda çalışma sırasında kendisine teslim edilen emniyet kemerini mevcut yaşam hattına
bağlamadan çalışmaya devam etmesi sebebiyle kusur oranının %20' den fazla olduğu, ceza dosyasında alınan kusur raporlarında ... işçinin emniyet kemerini can
halatına takmadan ve uygun bir yere sağlam bir şekilde bağlamadan çatıda çalıştığı sırada dengesini
kaybederek düşmesi nedeniyle “asli kusurlu” olduğu belirtilmiş ise de, olayın meydana geldiği
çalışma alanında toplu korunma tedbirlerinin (güvenlik ağları, yükseğe erişime ve çalışmaya imkan
veren iş ekipmanları vs.) alınmadığı, sadece kişisel koruma tedbiri ile yetinildiği, ilgili mevzuatta
açıkça kişisel koruyucu donanımın, risklerin, toplu korunmayı sağlayacak teknik önlemlerle veya iş
organizasyonu ve çalışma yöntemleriyle önlenemediği, tam olarak sınırlandırılamadığı durumlarda
kullanılabileceğinin belirtilmiş olduğu, sadece kişisel koruma
tedbirleri (emniyet kemeri ve yaşam hattı uygulaması) alınarak iş güvenliğinin çalışanın inisiyatifine
bırakıldığı, ayrıca kişisel koruyucu donanım kullanımı noktasında saha denetim ve gözetim
mekanizmalarının etkin şekilde işletilmediği hususları dikkate alındığında işverenin kusurunun
kazalı işçinin kusuruna görece baskın olduğunu tespit eden kusur raporunun çelişkileri giderici ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilmiş, hak sahiplerinin gerçek zararlarından daha düşük olan gelirlerin ilk peşin sermaye değerlerinin karara esas alınması suretiyle, buna göre sosyal sigorta yardımları toplamının davalıların %70 kusur oranına karşılık gelen tutarına hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 89.112,35 TL ilk PSD'li gelirin 19.08.2014 gelir onay tarihinden, 270,20 TL cenaze yardımının 12.02.2013 ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacı Kuruma verilmesine, fazlaya dair istemin reddine karar verilmiştir.
VI.TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
1.Davacı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kusur oranlarını kabul etmedikleri, işyerinde iş sağlığı ve tedbirlerini çalışanların inisiyatifine bırakıldığı için olayın meydana gelmesinde davalıların kusurlu olduğunun belirtildiği, kusur oranları arasında çelişki bulunduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
2.Davalı ... ve İşletme AŞ vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı şirketin ... Havalimanı iç hatlar terminalinin yapımı ve işletilmesi işini ...’den imtiyaz sözleşmesi ile üstlendiği, ancak terminal inşaatına ilişkin mühendislik, tedarik ve yapım işlerini diğer davalı ... Yatırım İnşaat ve İşletme A.Ş.’ye "anahtar teslimi" suretiyle devrettiği, işin bütünüyle devredildiği durumlarda devreden şirketin "iş sahibi" konumuna geçtiği ve asıl işveren sıfatının kalmadığı, nitekim aynı kazaya ilişkin daha önce kesinleşen emsal mahkeme kararlarında ve Bölge Adliye Mahkemesi ilamlarında davalı şirketin asıl işveren olmadığına ve kusurunun bulunmadığına dair kesin hüküm niteliğinde tespitler yapıldığı, inşaat alanında davalıya ait hiçbir sigortalı çalışan bulunmadığı gibi iş kazasına uğrayan işçinin işvereni olan şirketle de herhangi bir akdi ilişkisinin olmadığı, kazanın meydana gelmesinde müteveffanın emniyet kemerini can halatına bağlamayarak tam kusurlu hareket ettiğinin ceza mahkemesi ve ... raporları ile sabit olduğu, asıl işverenlik sıfatı bulunmayan ve işin yönetiminden tamamen el çekmiş olan davalıya koordinasyon eksikliği iddiasıyla kusur izafe edilmesinin usul, yasa ve yerleşik Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.
3.Davalı ... Yatırım İnşaat ve İşletme AŞ vekili temyiz dilekçesinde özetle; iş kazasının meydana gelmesinde davalı şirketin 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi anlamında herhangi bir kastının veya mevzuata aykırı hareketinin bulunmadığı, ... sigortalıya iş sağlığı ve güvenliği ile yüksekte çalışma eğitimlerinin eksiksiz verildiği, kişisel koruyucu donanımların teslim edildiği ve şantiyede gerekli denetimlerin yapıldığı, müteveffanın tecrübeli bir ekip başı olmasına rağmen emniyet kemerini can halatına bağlamayarak kendi kusuruyla kazaya sebebiyet verdiği, bu durumun ceza mahkemesi dosyası ve ... müfettiş raporları ile de sabit olduğu, işçinin asli ve tam kusurunun illiyet bağını kestiği, nitekim emsal tazminat dosyasında alınan bilirkişi raporunda davalı şirkete hiçbir kusur atfedilmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun Yargıtay bozma ilamında belirtilen çelişkileri gidermekten uzak olduğu ve davalının işveren değil "iş sahibi" konumunda olduğu iddiasıyla temyiz talebinde bulunmuştur.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, rücuen tazminat istemine ilişkindir.
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ilamı ve Hukuk genel Kurulu kararıyla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,
Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgililerden alınmasına,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
03.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.