MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3479 E., 2025/1604 K.
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 18. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/179 E., 2023/175 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının 21.12.1976 tarihinde ... İnşaat bünyesinde işçi olarak çalıştığı 1 günlük çalışmasının ve sigorta başlangıç tarihinin 21.12.1976 olarak tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ...'nin 10.11.2022 tarihli cevabi yazısında ... sicil numaralı ve ... unvanlı işyeri tescil bilgilerinin tespit edilemediğinin bildirildiği, ...'nin 13.02.2023 tarihli cevabi yazısında ... sicil numaralı herhangi bir işyerine rastlanılmadığının ve işe giriş bildirgesine istinaden yapılan incelemede de herhangi bir işyeri tespit edilemediğinin bildirildiği, ilgili kolluk, ... ve Vergi Dairesinden komşu işyeri araştırması yapıldığı, dinlenen tanık ...'ın uyuşmazlık hakkında bilgisinin olmadığı (yaşı ve dava konusu dönem itibariyle de bilgisinin bulunmasının mümkün olmadığı), tebligat çıkartılan diğer tanık ...'ın da yaşı gereği bilgi sahibi olamayacağından dinlenmesinden vazgeçildiği, dosyaya sunulan cevabi yazılarda bahsi geçen ve tespit edilen diğer komşu işyerlerinin faaliyet dönemi ve re'sen incelene ticaret sicil kayıtlarına göre dava konusu dönemde faal ve tespiti mümkün herhangi bir komşu işyerinin olmadığı, konuya ilişkin yasal mevzuat ve Yüksek Mahkemenin yerleşik içtihadına göre, dava konusu işe giriş bildirgesi aslında yer alan imza ve fotoğrafın davacıya ait olduğu tespit edilse dahi bu hususun tek başına davayı ispata elverişli olmadığı, bordrolu tanık veya komşu işyeri çalışanları ile desteklenmesi gerektiği gerekçesiyle sübut bulmayan davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Davacı vekili temyiz dilekçesinde,fiili çalışmanın ispatlandığını belirterek kararın temyizen bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.
1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı ... Kanun'un ..... uncu, 79.,108. maddesi hükümleridir.
Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Kanun'un belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun.............. sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.
Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.
Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.
Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, ...... sayılı Kanun'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.
2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... ünvanlı işverenin "... ... İnşaat/..." adresli ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 21.12.1976 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, dosya kapsamına gelen işyeri tescil kapsam bilgilerinde kanun kapsam döneminin belirtilmediği,yine mahiyet hanesinin de boş bırakıldığı, işe giriş bişldirgesinde "... inşaatı olarak belirtildiği" öte yandan işyerinin dava konusu dönem bordrosunun olmadığının bildirildiği, inşaat ruhsat ve iskan bilgilerinin de araştırılmadığı, kapsamlı komşu işyeri araştırmasında komşu işyeri tespit edilemediği, işyerinde çalışması olmayan davacı tanıklarının dinlendiği, Mahkemece dosyadaki delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.
3.Tüm bu açıklamalara göre, Mahkemece işyerinin Kanun kapsam dönem ve mahiyetini gösterecek şekilde işyeri tescil bilgileri Kurumdan celbedilmeli, işyerinin inşaat konulu olduğunun anlaşılması halinde inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri, su, elektrik abonelik bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılarak dava konusu tarihte faal olup olmadığı belirlenmeli, öte yandan davacı asilin HMK. 31. madde kapsamında beyanı alınarak işyerinde ne iş yaptığı, işyerinin nerede olduğu, kimlerle birlikte çalıştığı, ustabaşı vs.'nin kimler olduğu da sorulmak suretiyle ayrıntılı beyanı alınmalı, birlikte çalıştığını beyan ettiği kişiler belirlenerek bu kişilerin işyerinden verilmiş işe giriş bildirgesi olup olmadığı da araştılmak ve hizmet döküm cetvelleri de celbedilmek suretiyle beyanları alınmalı, bu kişilerin de belirlenememesi halinde taraflardan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek beyanları alınmalı, bu kişilerin de sigorta ve vergi kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir.
Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
3. Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine,
Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.