(3167 S. K. m. 8, 16, 16/B) (6762 S. K. m. 708) (5271 S. K. m. 158, 309)
Dava: Karşılıksız çek keşide etmek suçundan şüpheli Mare Tekstil Sanayi Ticaret Limited Şirketi hakkında yapılan hazırlık soruşturması sonucunda İzmir Cumhuriyet Başsavcılığınca verilen 19.10.2004 gün ve 2004/7951 hazırlık, 2004/21799 karar sayılı takipsizlik kararına yönelik itiraz üzerine, itirazın kabulüne ilişkin Karşıyaka 2. Ağır Ceza Mahkemesinin 20.04.2005 gün ve 2005/179 müteferrik sayılı kararı aleyhine Yüksek Adalet Bakanlığı'nın Ceza İşleri Genel Müdürlüğü ifadeli 24.06.2005 gün ve 27934 sayılı kanun yararına bozma talebi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 11.07.2005 gün ve K.Y.B. 2005/130942 sayılı tebliğnamesi ile dosya Dairemize gönderilmekle incelenip, gereği görüşülüp düşünüldü:
Karar: Kanun yararına bozma talebi ve tebliğnamede, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 708/1. maddesi uyarınca, keşide edildiği yerde ödenecek olan çeklerin keşide tarihinden itibaren 10 günlük ibraz süresinin bulunduğu, bu sürenin bitiminden itibaren 3167 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre hesap sahibinin 10 günlük düzeltme hakkı süresinin bulunduğu ve bu sürelerin bitiminden sonra 3167 sayılı Kanun'un 16/b-2. maddesine göre şikayet hakkının doğacağı, somut olayda da 30.01.2004 keşide tarihli olan çekin ibraz süresinin 09.02.2004 tarihinde dolduğu, bu tarihin bitiminden itibaren de karşılıksız çek keşide edenin aynı Kanun'un 8. maddesine göre 10 günlük düzeltme hakkı süresinin bulunduğu, müşteki vekilinin şikayet tarihi olan 10.02.2004 tarihinde şikayet hakkının doğmadığı, bu hakkın 20.02.2004 tarihinde doğacağı gözetilmeksizin, itirazın reddi yerine yazılı şekilde kabulüne karar verilmesinde isabet görülmemiştir denilerek, anılan kararın bozulması istenmiştir.
Ceza yargılaması şartlarından birisi olan şikayet, kanunun, ceza soruşturması ve kovuşturması yapılmasını suçtan zarar görenin isteği koşuluna bağladığı suçlarda, suçtan zarar görenin, ceza kovuşturmasında sakınca görmediği yönündeki iradesini ortaya koyan bir başvuru ile, kanuni bu engeli ortadan kaldırma işlemidir.
3167 sayılı Kanun'un 4814 sayılı Kanun ile ekli 16/b maddesinde, Çekin karşılığının bulunmaması nedeniyle şikayet hakkı, 8 inci maddede belirtilen miktarın yatırılması için öngörülen sürenin dolduğu tarihte; ihtiyati tedbir kararı veya ödeme yasağı nedeniyle süresi içinde ibrazında çek hakkında işlem yapılmaması halinde ise, ihtiyati tedbir kararının veya ödeme yasağının kalktığı tarihte doğar hükmüne yer verilmiştir.
3167 sayılı Kanun'un 4814 sayılı Kanun ile değişik karşılıksız çek başlıklı 16. maddesinde, ibraz edildiğinde, yeterli karşılığının bulunmaması nedeniyle kısmen de olsa ödenmeyen çeki keşide eden hesap sahipleri veya yetkili temsilcilerinin cezalandırılacağı hükme bağlanmıştır.
Somut olayımızda, suça konu çekin bankaya ibrazından ve üzerine karşılığının bulunmadığı yönünde kaşe vurulmasından sonra, 3167 sayılı Kanun'un 8. maddesinde öngörülen süre dolmadan şikayette bulunulmuş olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 3167 sayılı Kanun'un 16/1. maddesinde, karşılıksız çek keşide etmek suçu için tanımlanan maddi eylemi, yani hamili olduğu çekin süresinde bankaya ibrazında karşılığının bulundurulmaması eylemini bilen suçtan zarar gören hamil, şikayette bulunarak, karşılıksız çek keşide eden kişi hakkında, ceza kovuşturması yapılmasında bir sakınca görmediği yönündeki iradesini ortaya koymuş olup; şikayet üzerine Cumhuriyet Savcılığınca başlatılan soruşturma aşamasında ve 3167 sayılı Kanun'un 8. maddesinde şikayet hakkının doğumu için öngörülen sürenin dolmasından sonraki, 02.04.2004 tarihinde, muhatap banka şubesince gönderilen yazıda, şikayete konu çeke ilişkin olarak düzeltme hakkının kullanılmamış olduğunun da belirtilmiş olması nedeniyle, ceza soruşturma ve kovuşturması için gerekli olan tüm koşulların gerçekleştiği ve CMK'nın 158. maddesinin son fıkrasında, yürütülen soruşturma evresine geçildikten sonra suçun şikayete bağlı olduğunun anlaşılması halinde; mağdur açıkça şikayetten vazgeçmediği takdirde yargılamaya devam olunur hükmünün getirilmiş olduğu da nazara alındığında;
Sonuç: Cumhuriyet Savcılığınca, şikayet hakkının doğumu tarihinden sonraki bir tarihte ve şikayet hakkı doğmadan başvuruda bulunulduğu gerekçesi ile takipsizlik kararı verilmesi, hak kaybına neden olacağı gibi, hak ve nesafet kurallarına da aykırılık teşkil ettiğinden, söz konusu takipsizlik kararına yönelik itirazın kabulü ile kamu davası açılmasına ilişkin Karşıyaka 2. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 20.04.2005 gün ve 2005/179 müteferrik sayılı kararının yerinde olması nedeniyle, kanun yararına bozma talebinin 5271 sayılı CMK'nın 309. maddesi uyarınca REDDİNE, dosyanın, mahalline gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı makamına TEVDİİNE, 24.10.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy