(506 S. K. m. 26)
Dava: İş kazası sonucu ölen sigortalı işçinin hak sahiplerine yapılan harcamalar üzerine uğranılan Kurum zararının rücuan ödetilmesi davasının bozmaya uyularak yapılan yargılaması sonunda; davanın reddine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davacı avukatınca istenilmesi üzerine, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Dosyadaki yazılara, toplanan delillere, hükmün dayandığı gerektirici nedenlere göre davacı Kurumun sair temyiz itirazları yerinde değildir.
Dairemizin uyulan bozma ilamında belirtildiği üzere, mahkemece yapılacak iş:
Kurumca açılan ilk rücu davasında her bir hak sahibi için istenen ve hükmedilen tahsis miktarını bulmak için Kurum Genel Müdürlüğünden sormak ve gerektiğinde gelecek cevabı bilirkişi aracılığı ile denetlemek, ya da doğrudan bilirkişi aracılığı ile saptamak, bundan sonra, işbu derdest davanın konusu olan 1186 ve 1698 sayılı yasalara göre artışların miktarını yukarıda belirtilen yöntemle belirledikten sonra, işverenin sorumluluğu kural olarak; her bir hak sahibinin yoksun kaldıkları destekten yoksun kalma tazminatiyle sınırlı olduğundan, işverenin hak sahiplerine ödediği tazminat ile Kuruma ödeyeceği meblağın toplamının bu sınırı geçemiyeceği düşünülerek ve ayrıca Kurumun bu sınır içinde kalmak üzere her bir hak sahibi için bağladığı gelirin ancak işverenin kusuruna düşen miktarını isteyebileceği de gözönünde tutularak sonucuna göre karar vermekten ibarettir.
Duruma aydınlık getirmek için konuyu bir örnekle açıklamak gerekirse, mesela, hak sahiplerinden (S.Y.) iş kazası tarihinde 12 yaşındadır. Kendisine 506 sayılı Yasanın 23. maddesi ile (1186 sayılı yasa ile değişiklikten evvel) senelik 912 TL. gelir bağlanmıştır. O zaman yürürlükte olan maddeye göre çocuklar için 25 yaşına kadar gelir bağlanabileceğinden, (S.)'nin senelik bu gelirinin 25 yışına kadar alınması halinde tahsis tarihindeki peşin değeri 912 TL. X 952.23 (12 yaşındaki çocuğun 25 yaşına kadar her sene aldığı 100 TL.nin peşin değeridir)=8.684.34 TL. eder. Kurum ilk rücu davasında bunun % 40'ı olan 3.473.74 TL.yı istemiş ve hükmen almıştır. Aynı hak sahibinin 1186 sayılı Yasa ile ömür boyu gelir alma hakkının doğması ve 1698 sayılı yasa ile yapılan artışlarla toplam gelerinin 20.921.34 - 8.684.34 = 12.236.97 TL.dir ki davacı Kurum bu meblağın % 41'ı olan 4.894.79 TL.yi istemektedir. Anılan hak sahibinin gerçek kazanç kaybı 3.871.12 Tl. olarak işverene karşı hap sahiplerince açılan davada belirlenmiş bulunduğundan işverenin bu hak sahibi için sorumluluğunun bu miktarla sınırlı olduğu da gözetilerek yukarıda açıklanan kuralın uygulanmasiyle:
İlk rücu davasında ödenen (3.473.74 TL.) + işverence hak sahibine ödenen tazminat (zararı sigorta tahsisi ile karşılandığından ödenmemiştir) = 3.871.12 TL. olabilir. Buradan, matematik işlemle, işverenin ikinci rücu davasında ödeyebileceği azami miktar 3871.12 - 397.38 TL. ile sınırlıdır. Ayrıca, işveren, kusur oranında artan tahsisten sorumlu olduğundan, bunun için Kurum Yasaya göre ancak 4.894.79 TL. isteyebilirse de, bu miktar işverenin sorumluluk sınırını aştığından ve sınırla bağlı bulunulduğundan, bu hak sahibi için işverenin bu ikinci rücu davası için ödeyeceği meblağın 397.38 TL. olduğu belirlenmiş olacaktır.
Mahkemece; uyulan bozma ilamında da belirlendiği ve yukarıda örnekle de açıklandığı gibi hesap yaptırmak ve her bir hak sahibi için ne miktar hükmedilebileceğini böylece saptamak üzere gerektiğinde, Kurumdan gerekli bilgileri isteyip uzman bilirkişi aracılığı ile hesap yaptırıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken bozmaya uyulduğu ve davacı tarafça bilirkişi incelemesi istendiği halde yazılı gerekçelerle davanın reddine hükmolunması isabetli sayılamaz.
O halde, davacı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı BOZULMASINA,(...) 25.1.1980 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy