(2709 S. K. m. 90) (506 S. K. m. 80)
Dava: Toplam 40.313.540 TL. borcu bulunmadığının tespitiyle, muarazanın men'i davasının yapılan yargılaması sonunda, ilamında bilirtildiği şekilde isteğin kısmen kabulüne ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi taraflar avukatlarınca istenilmesi üzerine; dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra, işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi:
Karar: Taraflar arasındaki uyuşmazlık, Libya'da faaliyet gösteren Türk şirketinin çalıştırmış olduğu Türk uyruklu daimi işçilerinin sosyal sigortalar prim bordrolarının transfer imkanı bulunmaması nedeniyle doğup doğmayacağı, bu arada A.Ş. yönetim Kurulu Başkanı diğer davacının 506 sayılı Yasanın 80. maddesi uyarınca sorumluluğunun olup olmadığı ve nihayet, prim borçları için gecikme zammı uygulanıp uygulanmayacağı gibi, davacı şirketinde gecikme zammıyla sorumlu tutulamayacağı gibi, davacı şirketinde gecikme zammı ile değil sadece faiz ile sorumlu olduğu sonucuna ulaşmıştır. Şu duruma göre, ortaya şirketin prim borçlusu olup olmadığı saptamak, ikinci aşamada imkasızlık durumunu belirlemek, daha sonra şirket yönetim kurulu başkanının sorumluluk alanını ortaya koymak ve nihayet faiz konusu irdelemek gerekir.
Gercekten, mahkeme kararında da gösterildiği üzere, Libya'da daimi işçi çalıştıran Türk işverenlerinin, Sosyal Sigortalar Kurumu'na karşı yükümlülükleri, yöntemince uygulamaya konulan, milletlerası andlaşmalarla kablu edilmiş ve uzun vadeli sigorta kolları yönünden Türk Sosyla Sigortalar Kanunu sititeminin geçerliliği öngörülmüştür. Dairemizin 6.12.1994 günlü, 94/12169 E., 94/19857 sayılı kararlarında da açıklandığı üzere işverenlerin prim borçları ve prim oranları konusunda, 506 sayılı Sosyla Sigortalar Yasa sisteminin uygulanması zorunludur ve bu yöne ilişkin mahkeme görüş ve kararı yerindedir. Öte yandan, olayda bir imkansızlık olup olmadığı konusuna gelince, bu yöne ilişkin gene mahkeme kararı doğrudur. Yukarıda gösterilen andlaşma hükümleri uzun vadeli sigorta kolları için prim ödeme yükümlülüğünün işverene ait olduğunu ve bunu ana ülke kuruluşuna, işverenin taransfer edileceğini hükme bağlamıştır. Transferden amaç, prim boçlarının işverenece Sosyal Sigortalar Kurumu kasalarına intikalidir. Bu primlerin, yabancı ara olarak ödenmesi gerekmediği gibi, Libya Merkez Bankası veya ilgili diğer makamların, bu prim borçlarının ödenmesi yönünden yükümlülükleri bulunmamaktadır. İşverenler, ister prim borçlarını Türk parası olarak doğrudan Kurum'a yatırırlar isterlerse Libya'dan havale suretiyle gönderirler. Kaldı ki Türkiye ve Libya Cumhuriyetleri Merkez Bankaları arasında da bu yönde andlaşma mevcuttur ve işverenin kimi istihkaklarını Türkiye Merkez Bankası aracılığıyla muntazaman gönderdiği açıkça saptanmıştır. Şu duruma göre primlerin ödenmesi yönünden ortada bir imkansızlıktan söz edilemez. Ne var ki, mahkemenin işveren A.Ş. nin prim borçlarından, yönetim kurulu başkanının sorumlu olup olmayacağı yönünden mahkeme görüşünü kabul etmek mümkün değildir. Gerçekten yönetim kurulu başkanlarının 80/son maddesine göre sorumlulukları özel yasa kuralı gereği belinlenmiştir. Oysa, bir sosyal güvenlik kuruluşu olan ve Anayasanın öngürdüğü, ülke çalışanlarının bir bölümü yönünden sosyal güvenliği sağlamakla yükümlü Sosyal Sigortalar Kurumu'nun prim alacaklarına yönelik kabul edilmiş bir uyuşmazlıktan kaynaklanmaktadır. Yasa koyucu, burada açıklanan prim alacakları yönünden özel yöntem veya güvence öngörmüş ve prim borçlarının ödenmesinden tüm tüzel kişiler üst yönetimleride sorumlu tutulmuştur. Burada, kendisine özgü özel amaçlı bir ugulama söz konusu olduğundan artık, genel nitelikte ticaret kanunu hükümlerine gidilemez ve sorun çözümlenemez. Davacının bu yönden de sorumluluğu açıktır."
Nihayet gecikme zammı konusunda da, mahkemenin ulaştığı sonuç yerinde bulunmamaktadır. Zira, işverenin sorumluluğunu belirleyen ve yasa hükmünü kazanan milletlerarası andlaşmalar açıkça, Libya'da daimi işçi çalıştıran Türk işverenlerinin, sosyal sigortalar prim borçları yönünden Türk sosyal güvenlik mevzuatının geçerli olacağını belirlemişlerdir. 506 sayılı Yasa sistemimizde ise, primlere ilişkin gecikme zammı öngörülmüş ve bunun dışında bi yöntem kabul edilmemiştir. Mahkemenin bu sitemin yerine yasal faiz kurumunu ikâme etmesi usul ve yasaya uygun olmayıp bozma nedenidir.
O halde, davacı işverenin tüm temyiz itirazları reddolunmalı, davalı Kurum'un işverenin gecikme zammı ile, yönetim kurulu başkanının sorumluluğuna ilişkin itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Yukarıda açıklanan nedenlerle, 1- Davacıların tüm temyiz itirazlarının reddine, 2- Davalı Kurum'un temyiz isteminin kabulü ile davalı işveren A.Ş.'in gecikme zammı ile sorumlu bulunması ve ayrıca, yönetim kurulu başkanı diğer davacının da prim ve gecikme zammı ile borçlu olması nedeniyle (BOZULMASINA), davalı avukatı yararına takdir edilen 750.000 lira duruşma avukatlık parasının karşı tarafa yükletilmesine ve temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 27.12.1994 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy