(506 S. K. m. 2, 79)
Dava: Davacı, davalı Şirkete ait işyerinde 15.12.1984 - 5.2.1993 tarihleri arasında aralıksız olarak işçi sıfatıyla geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, davanın reddine karar vermiştir.
Hükmün, davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve tetkik hakimi tarafından düzenlenen raporla, dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dava, 15.12.1984 ile 5.2.1993 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde hizmet akdine dayalı olarak geçen Kuruma kayıt ve tescil edilmeyen hizmetlerin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, davacının hizmet akdi ile çalışmadığından bahisle davanın reddine hükmedilmiştir.
506 sayılı Kanunun 2. maddesi hükmüne göre bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanuna göre sigortalı sayılırlar. O halde, bir kişinin 506 sayılı Kanun çevresinde sigortalı sayılması için, çalışma ilişkisinin hizmet akdine dayanması ve bu akitle de çalışana yüklenilen iş görme ediminin, işverene ait işyerinde, onun denetim ve gözetimi altında yerine getirilmesi zorunludur. Giderek hizmet akdinin unsurları, hizmetin belirli veya belirli olmayan bir zaman için görülmesi, işgörme ediminin işverene ait işyerinde işverenin denetim ve gözetimi altında yerine getirilmesi ve edimin bir ücret karşılığı vaad olunmasıdır. Davacının, davalıya ait fabrikada zımpara taşlama bölümünden gelen makinaların çapağını temizlediği, parça başına ücret aldığı, ücret karşılığı fatura verildiği, bu faturaların başka şahıslarca kesildiği, hizmet ifasında, davalıya ait aletlerle elektriğin kullanıldığı, hizmetin işyerinde icra edildiği, işyerine iş olduğu zamanlarda geldiği dosya içeriğinde mevcut delillerden anlaşılmaktadır. Davacının parça başına ücret alması, ücretin ödenme şekline ilişkin olup hukuki ilişkinin hizmet akdi niteliğini engellemez. Öncelikle davacının kendi nam ve hesabına çalışmasından dolayı vergi mükellefiyeti olup olmadığı araştırılmalıdır. Davacının vergi mükellefiyetinin bulunmadığının saptanması halinde, ücret ödemesi karşılığı kesildiği iddia olunan dosyaya ibraz olunan faturaların geçerliliği ve bu meyanda davacının faturaları kesen kişilerin mi, yoksa davalının işçisi mi olduğu araştırılmalıdır. Taşoron işçisi olduğunun saptanması halinde, bu kişi de yöntemince davaya dahil edilmelidir. Davacının taşoron işçisi olmadığının saptanması halinde dahi, bu şahıslar tanık sıfatıyla dinlenerek faturaları kesme nedenleri belirlenmelidir. Davacının işgörme ediminin, davalıya ait işyerinde, davalının araç ve malzemeleri kullanarak ifa ettiği ve parça başına ücret aldığı gözönünde tutularak ve yukarıda öngörülen hususlarda yapılacak araştırma sonucu saptanacak olgular birlikte değerlendirilerek iş görme ediminin dayanağı bulunan hukuki ilişkinin niteliği başka ifade ile hizmet akdine dayanıp dayanmadığı belirlenerek ve çalışma süresi de yöntemince başka işyerlerinden giriş-çıkışlı çalışma süreleri olduğu da gözönünde tutularak saptanıp hüküm tesis edilmelidir.
Belirtilen maddi ve hukuki esaslar gözetilmeden eksik araştırma ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davacının bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli, hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle (BOZULMASINA), temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 12.4.1994 gününde oybirliği ile karar verildi.
Full & Egal Universal Law Academy