(506 S. K. m. 55, Ek. m. 3. 5, Geç. m. 70)
Dava: Davacı, üst göstergeden bağlanan malullük aylığı nispetini düşüren davalı Kurum kararının iptali ile önceden tespit olunan nispet üzerinden malullük aylığı ödenmesine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalı Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi N. Sever tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü:
Karar: Davada uyuşmazlık; Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş bulunan 3395 sayılı Yasanın geçici 5. maddesi uyarınca borçlanma yapmak suretiyle geçici üst gösterge tablosundan aylık almaya hak kazanmış sigortalıya 6.5.1993 günlü, 3910 sayılı Yasayla öngörülen telafi edici ödemelerin hangi esaslara göre yapılacağına ilişkindir.
Davacıya 1.8.1986 tarihinden itibaren 506 sayılı Kanunun 55. maddesi hükmüne göre, %70 oranında malullük aylığı bağlandığı, 1.5.1988 tarihinden itibaren 3395 sayılı Kanunun geçici 5. maddesi uyarınca borçlanma yapmak suretiyle 6400 geçici gösterge üzerinden %70 oranına göre aylığa hak kazandığı, bilahare dondurma kararnameleri ve 3522 sayalı Kanunla 31.12.1988 tarihinden gösterge tablosu tavanı ile denkleşene kadar yasal durumunun dondurularak katsayı artışlarının uygulanmadığı, 3910 sayılı telafi edici ödemeye ilişkin Yasanın yürürlüğe girmesi ile 1.1.1993 tarihinden itibaren 6400 gösterge üzerinden ancak aylık bağlama oranı %50,5'a indirilerek telafi edici ödemede bulunduğu dosya içeriğindeki belgelerden anlaşılmaktadır.
Davanın yasal dayanağını teşkil eden 506 sayılı Kanunun 3910 sayılı Kanunla değişik geçici 76. maddesinin a bendi hükmüne göre; Anayasa Mahkemesince iptal edilen geçici 70. madde uyarınca Kuruma 4.200.000.-T L ve de 5. 040.000.-TL . borçlanma primi ödenmiş olup malullük, yaşlılık veya ölüm sigortasından aylık almakta olanlara ödenmekte olan aylıkları, ile; 6400 gösterge üzerinden, sigortalının prim ödeme gün sayısı ve tahsis talep veya ölüm tarihindeki yaşı dikkate alınarak ek 35. maddeye göre yeniden tespit edilecek aylık bağlama oranları ve cari katsayı esas alınmak suretiyle hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları arasındaki fark tutarında telafi edici ödeme yapılır.
Görülüyor ki Yasa koyucu telafi edici ödemenin hangi esaslara göre yapılacağını açıkça hükme bağlamıştır. Gerçekten Kamuoyunda süper emekli olarak adlandırılan bu kimselere yeni Yasanın kabul ettiği telafi edici ödeme, sözü edilen ve Anayasa Mahkemesince iptal edilmiş bulunan 3395 sayılı Yasanın geçici 5 (506 sayılı yasa geçici m. 70) maddesine göre aylık alanlara, hâlihazırda almakta olduklara aylıklarına;
6400 gösterge üzerinden, sigortalının prim ödeme gün sayısı, tahsis talep veya ölüm tarihindeki yaşı dikkat alınarak 506 sayılı Yasanın Ek 35. maddesine göre yeniden tespit edilecek aylık bağlama oranları ve cari katsayı esas alınmak suretiyle hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları arasındaki fark tutarında telafi edici ödeme yapılacağını hükme bağlamıştır. Şu durum göre, öngörülen sistemde, iki aylık esas alınmakta ve bunla arasındaki fark telafi edici aylığı oluşturmaktadır. Birinci aylık sözü edilenlerin yeni Yasanın yürürlüğe girdiği anda almakta olduklar aylık olup, bu aylık aynen muhafaza edilerek ödenmeye deva edilmektedir.
İkinci ve uyuşmazlık konusu olan aylıklar ise, yeni Yasanın getirdiği ve esaslarını açıkça belirlediği ve farkı içere aylıklardır. Yeni sistemde, aylık bağlama oranı ile birlikte esas alınacak gösterge, yaş ve prim ödeme gün sayısı gibi faktörler ayrı ayrı gösterilmiş, takdire ve yoruma açık bir yön bırakmamıştır Gerçekten yeni sistem, süper emekli olarak adlandırılan bu kimseleri aylıklarını; eski ve düşük göstergeyi 6400'e çıkarmak suretiyle, %300 oranında artışa tabi tutmuş ve bu arada aylık bağlama oranını da, ek 35. madde unsurlarını da dikkate alarak yeniden belirlemiştir. Yeni sistemde, getirilen bu farklı uygulama nedeniyle, artık, eski sistemi öngördüğü % 70 aylık bağlama oranı kabul edilmeyerek aylık bağlan oranının tespitinde 506 sayılı
Kanunun ek 35. maddesindeki esas itibar edilmiş ve malûllük sigortasından aylık alanlara yapılacak telafi edici ödemede farklı bir esas öngörülmemiştir.
Yeni özel sistemde, yeni esaslar öngörüldüğünden ve bu hükümlerde belirtile aylıkları alanlar yönünden eski aylıklara göre kıyaslanmayacağı farklılıklar getirdiğinden artık hem yeni özel sistemin lehi hükümlerini uygulamak, hem de eski sistemin kendi anlayışı içerisine avantajlı gibi görünen esaslarını uygulamak sisteme ters düşer kabul edilemez. Şu duruma göre, aylık bağlama oranı dahil yeni Yasanı öngördüğü biçimde aylıklar bulunacak ve eski sistemin öngördüğü aylıklar da aynen esas alınarak aradaki fark telafi edici ödeme olan kabul edilecektir. Giderek telafi edici ödemelerin ilgililere her aldıkları aylıkları ile birlikte ancak malullük, yaşlılık ve ölüm aylığı aldıkları sürece yapılacağı esası da göz önünde bulundurulmalıdır.
Mahkemece yukarıda belirtilen maddi ve hukuksal olgular göz önünde tutulmaksızın yazılı biçimde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönü amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 26.12.1995 gününde oybirliği ile karar verildi.(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy