(818 S. K. m. 179) (233 S. KHK. m. 22)
Dava: Davacı, işkazasında ölen sigortalı işçinin haksahiplerine yapılan harcamalar üzerine uğranılan Kurum zararının rücuan ödetilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteği hüküm altına almıştır.
Hükmün, davalılardan Tedaş'ın Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Suna Memluk tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: A- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davacı Kurumun temyiz itirazlarının feragat nedeniyle reddi gerekir.
B- Davalıların temyiz itirazlarının incelenmesine gelince;
1- Davalı Başkent Elektrik Dağıtım AŞ.'nin temyiz itirazlarının reddine,
2- Asıl dava, TEDAŞ Genel Müdürlüğü aleyhine açılmıştır. Öncelikle husumetin doğru tevcihi dava şartlarından olup, mahkemece kendiliğinden gözönünde tutulmalıdır.
Dava konusu olayda; sigortalının tüzel kişiliği haiz TEK Kırıkkale Elektrik Dağıtım Müessesesine ait Keskin işletme şefliği işyerinde 14.10.1994 tarihinde iş kazası sonucu öldüğü; hak sahiplerine bağlanan gelirlerin peşin değerinin davalı TEDAŞ Genel Müdürlüğünden istendiği, sonradan açılan ana dava ile birleştirilen ek davada aynı miktarın bu defa Başkent Elektrik Dağıtım AŞ.'den (EDAŞ'tan) istendiği tartışmasızdır. Yüksek Planlama Kurulunun 25.11.1993 tarih ve 1993/T-103 sayılı kararında; TEDAŞ'a bağlı bazı müesseselerin kaldırılarak bağlı ortaklığa dönüştürülmesi; bağlı ortaklığa dönüşecek müesseselerin bütün varlığı, hak ve vecibeleri ile bağlı ortaklığa devredilmiş sayılması; bağlı ortaklığa dönüştürülen müesseselerle ilgili henüz sonuçlanmamış dava, icra takibi ve bunun gibi adli, mali ve ticari işlerin bağlı ortaklık tarafından tamamlanması öngörülmüştür. Sigortalının çalıştığı ve iş kazasının vuku bulduğu Kırıkkale ile Ankara elektrik Dağıtım Müesseseleri de, Yüksek Planlama Kurulu'nun 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 22. maddesine istinaden aldığı iş bu karar ile Başkent Elektrik Dağıtım AŞ'i adı altında TEDAŞ'ın bağlı ortaklığı haline dönüştürülmüş ve Başkent Elektrik Dağıtım AŞ.'nin ana sözleşmesi 03.10.1995 tarihinde tescil edilerek 06.10.1995 günlü Türkiye Ticaret Sicili gazetesinde yayımlanmış; ana sözleşmenin 5 ve 9. maddelerinde, Ankara ve Kırıkkale Elektrik Dağıtım Müesseselerinin tüm personeli, hakları ve vecibeleri ile 31.12.1995 tarihi itibariyle EDAŞ'a aynen devredilmiş sayılacağı ve 8.maddede de bu müesseselerin yürütmekte oldukları davalara Başkent elektrik Dağıtım AŞ.'nce devam edileceği belirtilmiştir. Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından TEDAŞ'a yöneltilen asıl davanın Kırıkkale Elektrik Dağıtım Müessesinin tüm aktif ve pasifiyle 31.12.1995 tarihinde EDAŞ'a devrinden sonra 23.07.1996 tarihinde açılması karşısında; TEDAŞ'ın dava tarihi itibariyle pasif husumet ehliyeti mevcut olmadığından; hakkındaki davanın husumetten reddi gerekir. Nitekim Sosyal Sigortalar Kurumu da, aynı miktar için sonradan pasif husumet ehliyetini haiz Başkent Elektrik Dağıtım AŞ.'ne dava açmış ve o dava işbu asıl davayla birleştirilmiştir.
Öte yandan, somut olayda Borçlar kanununun 179'ncu maddesi kapsamında bir işletme ya da mamelekin tüm aktif ve pasifi ile devri de söz konusu olmadığından; davalı TEDAŞ'ın anılan madde çevresinde, devralan AŞ. ile birlikte asıl alacaktan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması mümkün değildir. Şöyle ki; 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 15, 16 ve 22. maddeleri hükmüne göre; müesseseler, sermayesinin tamamı devlete ait teşebbüslere ait işletmelerin teşkilatlandırılması olup, tüzel kişiliğe sahiptirler ve bir müessesenin bağlı ortaklık haline dönüştürülmesi mümkündür. Giderek müessesenin bağlı ortaklık haline dönüştürülmesi; Borçlar Kanununun 179'ncu maddesi kapsamında bir işletme ya da mamelek devri olmayıp; tüzel kişiliği haiz müessesenin tüm aktif ve pasifi ile ayrı tüzel kişiliği bulunan Anonim Şirkete geçmesi başka ifade ele AŞ.'e dönüşmesi söz konusudur. Somut olayda da, Kırıkkale Elektrik Dağıtım Müessesinin tüzel kişiliği mevcut olduğu gibi iş bu müessese sonradan Yüksek Planlama Kurulu'nun anılan kararına dayanılarak Başkent Elektrik Dağıtım AŞ.'i adı altında, TEDAŞ'ın bağlı ortaklığı haline dönüştürülmüştür ve davalı TEDAŞ'ın Borçlar Kanununun 179'ncu maddesi kapsamında, asıl alacaktan, devralan TEDAŞ ile birlikte sorumluluğundan söz edilemez.
Mahkemece belirtilen maddi ve hukuki esaslar göz önünde tutulmadan; davalı TEDAŞ hakkındaki davanın husumetten reddi gerekirken aksinin kabulü usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
O halde, davalı TEDAŞ'ın bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 14.12.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy