(506 S. K. m. 79)
Dava: Davacı, davalılardan işverene ait işyerinde 1984, 1985, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994 yıllarında her yıl 9 ay süre ile sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Mahkeme, ilamında belirtildiği şekilde isteğin kabulüne karar vermiştir.
Hükmün, davalılardan Sosyal Sigortalar Kurumu Avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi Mehmet Şahin tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi.
Karar: Dava sonucu itibariyle davacının, 1984-1994 döneminde (1986 yılı hariç) her yıl 9 ay biçerdöver şoförü olarak kuruma bildirilmeden çalıştığından bahisle bu sürenin 506 sayılı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında tespiti istemine ilişkindir.
Öncelikle bu tür davalar nitelikçe kamu düzenine ilişkin olup, deliller re'sen toplanmalıdır. Davalı işverenin kooperatif olması itibariyle; özellikle 1992 yılı öncesi dönem için sigortalının mevsimlik işçi olarak çalıştırılmasında, kooperatif yönetim kurulunun kararı gerekeceğinden ve yine sigortalıya yapılacak ücret ödemelerinin kayıtlara geçmesi asıl olduğundan; öncelikle tespite konu döneme ilişkin karar defterleri, gelir-gider defterleri celbedilmelidir. 1992-1993-1994 yılları içinde sezonluk çalışmanın başlangıç tarihi itibariyle aksi eş değerde delillerle kanıtlanmadıkça, Yönetim Kurulu kararlarında belirtilen tarihler esas alınmalıdır.
Davacının tespite konu sürede biçerdöver şoförü olarak çalışma sezonu; iş bu çalışmanın içeriği saptanmak, gerektiğinde bilirkişiden görüş alınmak ve bu konuda davacı iddiası ile tanık anlatımları arasında mevcut çelişki giderilmek suretiyle yöntemince belirlenmelidir.
Tespite konu sürede, aynı işyerinde davacı ile birlikte çalışanlar ile kooperatif başkanlığı ve yönetim kurulu üyeliği yapıp yargılama aşamasında dinlenmeyen kişiler gerekirse re'sen saptanarak tanık sıfatıyla dinlenmelidir.
Davacının askerlik süresi; ilgili askerlik şubesinden saptanarak dava konusu süre dahilinde bulunması halinde, bu süre dışlanmalı ve bu yönde davacı vekilinin 24.11.1999 günlü oturumdaki beyanı gözönünde tutulmalıdır.
Davacı çalışmalarının kesintili olarak geçtiğinin sübutu halinde 506 sayılı Kanunun 79/10 maddesi kapsamında 5 yıllık hak düşürücü sürenin dava tarihi itibariyle geçip geçmediği gereğince irdelenmelidir.
Davacının çalışma dönemindeki prime esas kazanç da Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 288. maddesi hükmü de gözönünde tutularak yöntemince belirlenmelidir.
Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki esaslar gözönünde tutulmadan, eksik inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
O halde, davalı Kurumun bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.
Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA, 12.12.2000 gününde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy